recenzje / ESEJE

Mikser Podgórnik

Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Rezydencja surykatek Marty Podgórnik, która ukazała na stronie marcinorlinski.pl.

Fiedorczukt__Okladka_2011_Rezydencja_surykatek Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Odwaga, drapieżność i bezkompromisowość to tylko niektóre cechy poezji Marty Podgórnik. Autorka potrafi połączyć ironię ze szczerym wyznaniem, a czułość podszyć szyderstwem. Powiem to z ręką na sercu: Nagroda Literacka Gdynia należała się Podgórnik od dawna.

Autorka Rezydencji surykatek zadebiutowała młodo. Jako siedemnastolatka wygrała konkurs poetycki im. Jacka Bierezina, którego pokłosiem był tom wierszy Próby negocjacji (1996). Zwykle jest tak, że nagroda literacka stanowi dla autora nobilitację. W tym przypadku było chyba jednak na odwrót. To właśnie nazwiska pierwszych laureatów (był wśród nich również Krzysztof Siwczyk) sprawiły, że łódzki konkurs dla debiutantów stał się jednym z najbardziej prestiżowych konkursów literackich w Polsce. Dlaczego o tym piszę? Ponieważ Podgórnik nie dojrzewała powoli, lecz wdarła się na scenę literacką szybko i głośno, jako poetka samodzielna i niepokorna, zaznaczając mocny punkt na mapie polskiej poezji ponowoczesnej.

Rezydencja surykatek to szósty tom wierszy w dorobku gliwickiej poetki. Od poprzedniego (Dwa do jeden) dzieli go pięć lat, jeśli nie liczyć wydanych w 2008 roku wierszy zebranych Pięć opakowań. Warto było czekać? Owszem. Jest tu w zasadzie wszystko, co już wcześniej wzbudzało zainteresowanie czytelników i recenzentów: umiejętność mieszania stylów, swoboda w dobieraniu literackich rekwizytów, a także niezgoda na otaczającą rzeczywistość. Przede wszystkim jednak – autentyzm. Właśnie tak. Autentyzm. I jeśli nie boję się użyć tego słowa, to dlatego, że poetka tworzy – lub raczej w pewien sposób udostępnia nam – swój świat. Podgórnik podejmuje dawne tematy, a jednocześnie w zabawny, choć chwilami gorzki sposób rozprawia się z biografią swojej bohaterki. Opisuje jej karierę literacką, związki z mężczyznami i głośne imprezy, umiejętnie balansując między kulturą popularną i wysoką.

Można powiedzieć, że wiersz Podgórnik jest jak mikser, który autorka do końca utrzymuje jednak pod kontrolą. Bo choć w tym pamiętniku i niepamiętniku pojawiają się czasami zdarzenia pozornie nieistotne, co skądinąd można uznać za interesujący efekt rozrostu formy lirycznej w kierunku prozy, to poetka wciąż pozostaje bliska przedmiotowi. Rytm czy autotematyzm nie pojawiają się w tej poezji z potrzeby udowodnienia czegokolwiek czytelnikowi, lecz wyłaniają się razem z treścią, w sposób trochę przypadkowy, ale i nieuchronny. Nie ma tu zbędnej ekwilibrystyki językowej ani niepotrzebnego epatowania erudycją. Jest za to pełna swoboda już nie poetyckiego, ale po prostu życiowego wyrazu, w którym wiersz – rymowany lub biały, poważny lub śmieszny – staje się pretekstem do przybliżenia rwącego nurtu egzystencji. Chociaż nie, „przybliżenie” to niewłaściwe słowo. Podgórnik raczej rzuca się w życie, szarpie je i kawałkuje, docierając w ten sposób do trudnych i bolesnych prawd.

Jaka jest więc bohaterka Rezydencji surykatek? Próbuje zachować powagę, choć doskonale wie, że świat na tę powagę nie zasługuje. Żyje i pisze. Bawi się i eksperymentuje. Tańczy i kocha. Przede wszystkim jednak uważnie obserwuje. Jak wyczekująca na czatach surykatka.


Recenzja ukazała się na stronie marcinorlinski.pl. Dziękujemy Autorowi za wyrażenie zgody na przedruk.

O AUTORZE

autorzy_leksykon_300x300_Orlinski
Marcin Orliński

Urodzony w 1980 roku. Poeta, krytyk literacki, publicysta. Absolwent filozofii na Uniwersytecie Warszawskim i studiów doktoranckich w Instytucie Badań Literackich PAN. Redagował rubrykę „Wiersz Przekroju” w tygodniku „Przekrój” i serię wydawniczą „Biblioteka Debiutów” przy „Zeszytach Poetyckich”. Mieszka w Warszawie.

powiązania

WYWIADY_slomczynski

Malowane nie działa

wywiady / O KSIĄŻCE Marcin Orliński Szymon Słomczyński

Rozmowa Marcina Orlińskiego z Szymonem Słomczyńskim, towarzysząca premierze książki Latakia, wydanej w Biurze Literackim 12 grudnia 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Swiat-w-kawalkach

Świat w kawałkach

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego, towarzyszące premierze książki Naraz Julii Szychowiak, wydanej w Biurze Literackim 4 kwietnia 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Marta-Podgornik_Zawsze

Marcin Orliński: Jednak modernizm

recenzje / IMPRESJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Zawsze Marty Podgórnik.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Na-dzien-dzisiejszy

Zmienne kadry

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Jerzego Jarniewicza Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną, która ukazała się na stronie marcinorlinski.pl.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Panstwo-P

Cena cukru, jesionka i kot

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Dariusza Sośnickiego Państwo P., która ukazała się na stronie marcinorliński.pl

WIĘCEJ
KSIAZKI_Do-szpiku-kosci

Zagrywka wobec cierpienia

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Krzysztofa Jaworskiego Do szpiku kości, która ukazała się na stronie marcinorlinski.pl.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Przygody-przyrody

Kamień schron

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książek Zima w małym mieście na granicy i Przygody przyrody, która ukazała się na stronie marcinorlinski.pl.

WIĘCEJ
RECENZJE_Bohdan_Zadura_Wszystko

Z czego wyrosłem

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Wszystko Bohdana Zadury, która ukazała się na stronie marcinorlinski.pl.

WIĘCEJ
KSIAZKI_moja

Miasto, którego nie ma

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki moja Romana Honeta, która ukazała się na stronie marcinorlinski.pl.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Po-sobie

Puste łóżko

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Po sobie Julii Szychowiak, która ukazała się w „Tygodniku Powszechnym”.

WIĘCEJ
RECENZJE_Soma_3

Sto tysięcy uderzeń. O debiucie poetyckim Łukasza Jarosza

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Soma Łukasza Jarosza.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Pomiędzy kamienicą i światem zewnętrznym

recenzje / ESEJE Marcin Orliński Tomasz Pułka

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Poeci na nowy wiek

WIĘCEJ
WYWIADY_Ekran-kontrolny

Świat zrobił się za mały

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego towarzyszące premierze książki Jacka Dehnela Ekran kontrolny, wydaje w Biurze Literackim 19 października 2009 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Po-teczy

Konkretna nadrealina

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Jacka Gutorowa z książki Po tęczy Andrzeja Sosnowskiego.

WIĘCEJ
04_RECENZJE__Marta PODGÓRNIK__Poezja z nagrodami Rezydencja surykatek

Poezja z nagrodami: Rezydencja surykatek

recenzje / KOMENTARZE Marta Podgórnik

Marta Podgórnik odpowiada na pytania w ankiecie dotyczącej książki Rezydencja surykatek, wydanej w formie elektronicznej w Biurze Literackim 7 marca 2018 roku. Książka ukazuje się w ramach akcji „Poezja z nagrodami”.

WIĘCEJ
RECENZJE_Zgorzkniale_zale

Zgorzkniałe żale albo piosenki o tym, że nie warto być miłym*

recenzje / ESEJE Marek Olszewski

Recenzja Marka Olszewskiego z książki Rezydencja surykatek Marty Podgórnik.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Podgornik_Rezydencja-surykatek

Translacja

recenzje / KOMENTARZE Marta Podgórnik

Autorski komenatrz Marty Podgornik do wiersza „Translacja” z książki Rezydencja surykatek, wydanej nakładem Biura Literackiego 17 lutego 2011 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Podgornik_Rezydencja-surykatek

Lunch z Benem i Dżej Lo

wywiady / O KSIĄŻCE Joanna Mueller Marta Podgórnik

Z Martą Podgórnik o książce Rezydencja surykatek rozmawia Joanna Mueller.

WIĘCEJ