recenzje / ESEJE

Radości Grzegorza Kwiatkowskiego

Rafał Derda

Recenzja Rafała Derdy z książki Radości Krzysztofa Kwiatkowskiego, która ukazała się w "Zeszytach Poetyckich".

Okladka_Radosci Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Radości to już czwarta książka Grzegorza Kwiatkowskiego. W poprzednich trzech swoich publikacjach mieszkający w Gdańsku poeta dosyć wyraźnie zaznaczył ścieżkę, którą chce podążać. Jego pisanie już u swojego zarania posiadało parę cech charakterystycznych wyróżniających go na tle innych twórców jego pokolenia. W najnowszej, wydanej przez Biuro Literackie, pozycji, poeta nie zbacza z obranego kierunku. Na łamach Radości spotykamy tematy, które były już poruszane w Osłabić, czy też Eine Kleine Todesmusik, a również specyficzna fraza, której używa Kwiatkowski, nie ulega żadnej diametralnej zmianie. Nie mamy jednak tutaj do czynienia z jałową powtórką, ale raczej ciągłym rozwojem, pewnym udoskonalaniem utworzonej wcześniej przestrzeni poetyckiej.

To, co interesuje Kwiatkowskiego najbardziej, to odwieczne pytanie unde malum? Kwiatkowski bierze na siebie, dość niechętnie widzianą przez idiom postmodernistyczny, rolę poety, który pamięta. Co ważne, dobrze on orientuje się, jak ta rola powinna obecnie wyglądać. Wiersze Kwiatkowskiego nie trącą patosem, daleko im również do pustych moralitetów. Poeta podaje ból i cierpienie bez żadnych ogródek, może nawet trochę nimi epatuje, jednakże dzięki temu mamy do czynienia z tekstami, wokół których nie można przejść obojętnie. Najlepszym przykładem może być tutaj, otwierający tomik, utwór tytułowy:

radości

wiosną wędrowaliśmy z bratem po lasach
żeby pozbierać i zakopać zdechłe sarny
które nie przeżyły zimy
albo wpadły w sidła
i wykrwawiły się

to były nasze najpiękniejsze lata:
taczka pełna sosnowych gałązek i smugi krwi
i uczucie radości po dobrze wykonanej robocie

W powyższym utworze można zauważyć dwie dominujące cechy liryki Grzegorza Kwiatkowskiego. Pierwsza z nich to świadome nawiązanie do poetyki uprawianej przed młodo-literackim karnawałem lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Na próżno możemy szukać w Radościach śladów wpływu Andrzeja Sosnowskiego czy też wycieczek w stronę neolingwizmu. Fraza u Kwiatkowskiego wydaje się być bezpośrednio zapośredniczona u Różewicza, a nawet raczej u Stanisława Grochowiaka, omijając to, co stało się w poezji polskiej po roku 1989, a nawet pomijając całkowicie istnienie Nowej Fali, czy też Nowej Prywatności. Wydaje się, że celem, jaki przyświecał Kwiatkowskiemu w zastosowaniu takiej strategii poetyckiej, jest próba przywrócenia autentycznej powagi słowu. Przy lekturze wersów w Radościach nie zauważamy żadnej zabawy w intertekstualizm, ani zbyt wybujałej metaforyki. Wiersze te nie odsyłają do niczego poza nimi samymi, dzięki czemu zyskują mocno na intensywności przekazu.

Drugą cechą charakterystyczną pisania Kwiatkowskiego jest tematyka jego wierszy. Jego liryka interesuje się tematami drażliwymi, zahaczającymi nawet o strefę tabu. Podobnie jak w poprzednich tomikach napotykamy w Radościach na wiersze dotyczące holocaustu („wydarł”, „sklepy”, czy też „benzyną”), kalectwa (korespondujące ze sobą „Ernst Becker-Lee, ur. 1905 zm. 1940” oraz „Walter Steiner, ur. 1951”) oraz cierpienia, jakie ludzie potrafią zadać sobie nawzajem („Dora Drogoj, ur. 1923 zm. 1941” oraz „bezpieczna”). Mimo tego, że aż jedna trzecia składających się na zawartość tomiku wierszy bezpośrednio nawiązuje do lat drugiej wojny światowej, Radości w żadnym przypadku nie mogą pretendować do miana literatury martyrologicznej. Kwiatkowski nie chce rozliczyć się z przeszłością (są zresztą w jego najnowszej publikacji utwory odnoszące się do czasów współczesnych lub też niewskazujące na jakiś określony czas), raczej wskazuje beznamiętnie i obojętnie na odwieczną, pulsującą w żyłach naszego gatunku, czy nawet może w całej naturze, skazę. Postawę tą można najlepiej zobrazować, przytaczając jeden z utworów Radości:

ludzi

widziałem kilka trupów w mule w rzece
gdy chodziłem ryby łowić
była wiosna i roztopy
nigdy wcześniej nie kojarzyłem tych czynności
ale zdechłej ryby nie wyciągnąłbym z wody
i tak samo nie wyciągnąłem z niej tych ludzi

Radości składają się jedynie z dwudziestu dwóch, stosunkowo krótkich utworów. Jest to zabieg celowy. Wiersze traktujące na tematy znajdujące się w obrębie zainteresowania Kwiatkowskiego wywierają większe wrażenie, kiedy podane są w formie oszczędnej, a nawet surowej. Pomimo tak niewielkiej objętości lektura Radości to przeżycie intensywne, zostawiające trudne do zatarcia wrażenie. Co z tym wrażeniem czytelnik zrobi, zależy tylko i wyłącznie od niego.

O AUTORZE

Derda_300x300
Rafał Derda

Urodzony w 1978 roku w Konine. Autor kilkudziesięciu publikacji poetyckich, prozatorskich oraz krytyczno-literackich ("Akcent", "Topos", "Odra", "Czas kultury", "Impart"); redaktor naczelny internetowego kwartalnika "Instynkt", stały współpracownik czasopism "Inter" oraz "szafa". W roku 2014 wydał swój debiutancki tomik pt. Piąte.

powiązania

RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

"Słyszę o czyimś odejściu", czyli na temat poezji Grzegorza Kwiatkowskiego

recenzje / ESEJE Rafał Derda

Recenzja Rafała Derdy z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się w „Helikopterze”.

WIĘCEJ
RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

"Słyszę o czyimś odejściu", czyli na temat poezji Grzegorza Kwiatkowskiego

recenzje / ESEJE Rafał Derda

Recenzja Rafała Derdy z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się w „Helikopterze”.

WIĘCEJ
WYWIADY_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Recenzja Radości

recenzje / ESEJE Michał Szymański

Recenzja Michała Szymańskiego z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się w „Zeszytach Literackich” w 2014.

WIĘCEJ
WYWIADY_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Tylko jutro nie umiera nigdy – Radości Grzegorza Kwiatkowskiego

recenzje / ESEJE

Recenzja Pawła Brzeżka z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się 16 marca 2014 roku w kwartalniku „Szafa”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Radosci

Recenzja Radości

recenzje / ESEJE Wojciech Lada

Recenzja Wojciecha Lady z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się w tygodniku „W Sieci”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Radosci

Zamiast milczenia. O tomie Radości Grzegorza Kwiatkowskiego

recenzje / ESEJE Anna Spólna

Recenzja Anny Spólnej z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się 15 maja 2013 roku w internetowej gazecie kulturalnej „Salon Literacki”.

WIĘCEJ
RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Benzyną

recenzje / ESEJE Emilia Konwerska

Recenzja Emilii Konwerskiej z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się 1 marca w 2013 roku w serwisie Art Papier.

WIĘCEJ
RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Radości Grzegorza Kwiatkowskiego. Współczujący grabarz padłych saren.

recenzje / ESEJE Jarosław Zalesiński

Recenzja Jarosława Zalesińskiego z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się 21 stycznia 2013 roku w Dzienniku Bałtyckim.

WIĘCEJ
WYWIADY_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Na marginesie Radości

recenzje / ESEJE

Recenzja Tomasza Tyczyńskiego z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się 4 kwietnia 2013 roku na blogu „Prowincja Gombrowicz”.

WIĘCEJ
RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Ogień podsycano śmieciami i benzyną

recenzje / ESEJE Przemysław Witkowski

Recenzja Przemysława Witkowskiego z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się w Ósmym Arkuszu Odry.

WIĘCEJ
WYWIADY_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Panorama Radości

recenzje / ESEJE Kinga Gąska

Recenzja Kingi Gąski z książki Radości Grzegorz Kwiatkowskiego, która ukazała się na stronie Fundacji Karpowicza.

WIĘCEJ
RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Zło które nie mija. Radości Grzegorza Kwiatkowskiego

recenzje / ESEJE Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się w miesięczniku „Inter-„.

WIĘCEJ
WYWIADY_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Recenzja Radości

recenzje / ESEJE Filip Łobodziński

Recenzja Filipa Łobodzińskiego z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego.

WIĘCEJ
RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Ocalone z kontekstu

recenzje / ESEJE Katarzyna Bieńkowska

Recenzja Katarzyny Bieńkowskiej z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego.

WIĘCEJ
RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Recenzja Radości

recenzje / ESEJE Przemysław Gulda

Recenzja Przemysława Guldy z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego.

WIĘCEJ
WYWIADY_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Osobne milczenie. Wobec Radości Grzegorza Kwiatkowskiego

recenzje / IMPRESJE Paweł Paszek

Esej Pawła Paszka towarzyszący premierze książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego.

WIĘCEJ
RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Biała książka

recenzje / IMPRESJE Radosław Kobierski

Esej Radosława Kobierskiego towarzyszący premierze książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego.

WIĘCEJ
WYWIADY_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Ernst Becker-Lee / Walter Steiner

recenzje / KOMENTARZE Grzegorz Kwiatkowski

Komentarz Grzegorza Kwiatkowskiego do wierszy z tomu Radości.

WIĘCEJ
WYWIADY_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Intuicja kieruje mnie w stronę Mastersa

wywiady / O KSIĄŻCE Grzegorz Kwiatkowski Marcin Sierszyński

Rozmowa Marcina Sierszyńskiego z Grzegorzem Kwiatkowskim o jego nowej książce Radości, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 17 stycznia 2014 roku.

WIĘCEJ