recenzje / IMPRESJE

Thriller, dokumentalny

Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy zero waste Marii Halber, laureatki 13. edycji „Połowu”.

Okladka__Poetyckie_debiuty_2018 Biuro Literackie

Zacznijmy od miłości, bo „miłość jest jeszcze mała jak okruszek lub drobinka kurzu” – to bodaj najbardziej optymistyczne i zarazem najbardziej symptomatyczne zdanie z prezentowanego tutaj zestawu zero waste Marii Halber, autorki dobrze znanej w wąskich kręgach pewnego nieistniejącego już portalu poetyckiego. Poetka przyznała w prywatnej rozmowie, że zbierała się z wysłaniem zestawu wierszy na „Połów” od 2008 roku. Tajemnicę korespondencji ujawniam tutaj z ważnych powodów – za tym wyznaniem idzie cały zestaw tropów dotyczących początków tego pisania i samej poetyki.

Niełatwo przychodzi bowiem umiejscowienie pisania Halber na mapie najmłodszej poezji polskiej. Autorka urodziła się na przełomie dekad, jednak nie z Jurczakiem, Bąkiem czy najnowszymi debiutantami jak Rojewski i Kulikowska należy ją zestawiać. Zdecydowanie bliższa to liryka rocznikom osiemdziesiątym i tropów szukałbym raczej wśród takich autorów, jak chociażby Jakub Sajkowski czy Agata Jabłońska.

Jest nieco retro, powiedzą niektórzy – jednak nie ma młodzieńczego prężenia muskułów i taniego efekciarstwa, odpowiedzą inni, albowiem Maria Halber nie odczuwa żadnej potrzeby łaszenia się do czytelnika. Nie można nawet z całą pewnością stwierdzić, że oddaje mu swój świat, bo świat jest tu raczej nieswój – zimny, duszny, surowy i niepokojący, kreślony z dużym talentem do budowania klimatu opowieści. A jest to klimat bardziej kojarzący się z thrillerem Silent Hill niż z ciepłem domowego ogniska. Co ważne, nie znajdziemy w tym zestawie przymiotników służących zbędnej estetyzacji opowiadanej historii, portalowe lekcje poetyckie zostały dawno odrobione i mamy do czynienia z autorką warsztatowo sprawną oraz pewną tego, co chce nam przekazać. Niemniej Halber nie pieści się z czytelnikiem i w żaden sposób nie próbuje go uwodzić. Daje mu do rąk to, co powstało w efekcie starć introwertycznej (a może i agorafobicznej) podmiotki z rzeczywistością zewnętrzną: „i znów przyszło otworzyć okno choć wolałabym/nie”. Mamy tutaj szaleńczą próbę ogrania na nowo motywów znanych z poezji somatycznej, bo skórę rzeczywiście znajdujemy jako „barierę ochronną przed patogenami pochodzącymi ze środowiska zewnętrznego”. Jednak (na szczęście oraz nareszcie!) udaje się to zrobić bezpretensjonalnie, co nie udawało się wielu poprzedniczkom.

Co zatem odróżnia Marię Halber od poetek somatycznych? Przede wszystkim to, że rzeczywistością zewnętrzną jest tu również Internet. Jego doświadczenie staje się tego samego rodzaju traumą, co kontakt z rzeczywistością „realną”: „więc twoje ciało wylało się z internetu, wyciekło i nie jest już/brzuchem, ręką, łukiem brwiowym”. I tutaj jednak Halber zbliża się do poetów najmłodszych, dla których rzeczywistość internetowa funkcjonuje równoprawnie ze światem realnym: jedna i druga doświadcza, może wywołać radość lub traumę czy stać się impulsem do napisania wiersza. Obie są równorzędne.

Wróćmy jednak do początku, do tytułu zestawu zero waste i zacytowanego na wstępie fragmentu wiersza. Pisarstwo Halber najbardziej kojarzy się niżej podpisanemu ze zbieractwem/zbieraniem codziennych wydarzeń i obrazów. Nie jest to jednak kolekcjonowanie, jak u wspomnianej wcześniej Jabłońskiej, a bardziej codzienne osadzanie się tych „drobinek kurzu, okruszków” na fragmentach odzieży, włosach czy chociażby nadgarstkach bohaterki, zaś akt twórczy nie jest tutaj rodzajem estetyzacji, a niemal higienicznym przymusem zmycia z siebie tego, co osiadło. Nic nie może umknąć podczas tego zabiegu. Poetka wydaje się nie tyle rezonerką rzeczywistości, co jej mimowolną i niechętną uczestniczką; i chyba właśnie z tych starć powstają jej wiersze, co Halber zdaje się potwierdzać: „a gdyby: każdy włos co spadł z głowy podnosić czule odkładać w bezpieczne miejsce/ także słowa co się sypią w nieuwadze w rozpędzie – każde zapisać na małej karteczce”.

Nie oszukujmy się, wymowa całości jest raczej sceptyczna. Sceptycyzm w ogóle mógłby być programowym założeniem pisania Marii Halber, gdyby nie była ona nazbyt sceptyczna na to, żeby wierzyć w jakąkolwiek programowość. Piszący te słowa zdecydowanie woli jednak ów sceptycyzm niż utopijne programy pozytywne, stąd też to wskazanie i ta laureatka. Natomiast zanim gdzieś ujrzymy jej pełnoprawny debiut poetycki, zostaje nam ledwie mignięcie optymizmu w ostatnim dwuwersie cytowanego na samym początku wiersza:

myślałam: nie ma już we mnie miłości –
paznokciem podważyłam skórę i była: drobinka kurzu, okruszek

O AUTORZE

Dawid_Mateusz_foto
Dawid Mateusz

Urodzony w 1986 roku. Publikował w licznych pismach zwartych i ulotnych. Podejmował wiele, mniej lub bardziej udanych inicjatyw kulturalnych. Jest autorem debiutanckiej Stacji wieży ciśnień (2016), która ukazała się nakładem Biura Literackiego. Mieszka w Krakowie.

powiązania

01_WYWIADY__Redakcja_BL__O tym jak „zadziała się” wspólnota

O tym, jak „zadziała się” wspólnota

wywiady / O PISANIU Aleksandra Grzemska Aleksandra Olszewska Artur Burszta Dawid Mateusz Joanna Mueller Juliusz Pielichowski

Dyskusja redakcji Biura Literackiego z udziałem: Aleksandry Grzemskiej, Dawida Mateusza, Joanny Mueller, Aleksandry Olszewskiej, Juliusza Pielichowskiego i Artura Burszty na temat festiwalu Stacja Literatura 23.

WIĘCEJ
20_NAGRANIA__Radosław JURCZAK, Dawid MATEUSZ, Magdalena PUŁKA, Karolina FELBERG-SENDECKA__Nieśmiertelność

Nieśmiertelność

nagrania / Stacja Literatura Dawid Mateusz Karolina Felberg-Sendecka Magdalena Pułka Radosław Jurczak

Spotkanie autorskie w ramach festiwalu Stacja Literatura 22, w którym udział wzięli Radosław Jurczak, Dawid Mateusz, Magdalena Pułka i Karolina Felberg-Sendecka.

WIĘCEJ
20_NAGRANIA__John ASHBERY__Tribute to John Ashbery

Tribute to John Ashbery

nagrania / Stacja Literatura Asja Bakić Bagio Guerra Bogusław Kierc Dawid Mateusz Joanna Mueller John Ashbery Kacper Bartczak Llŷr Gwyn Lewis Lynn Suh Marcin Sendecki Radosław Jurczak Roman Honet Ryan van Winkle Szymon Słomczyński Tomasz Bąk

Spotkanie autorskie „Tribute to John Ashbery” w ramach festiwalu Stacja Literatura 22.

WIĘCEJ
01_WYWIADY__Robert RYBICKI__1

Pozostaje tylko miłosierdzie

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Konrad Góra Robert Rybicki

Rozmowa Konrada Góry i Dawida Mateusza z Robertem Rybickim, towarzysząca premierze książki Podręcznik naukowy dla onironautów (1998-2018), wydanej nakładem Biura Literackiego 19 marca 2018 roku.

WIĘCEJ
01_WYWIADY__Bohdan ZADURA__Kraj nieograniczonych możliwości

Kraj nieograniczonych możliwości

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Dawid Mateusz

Rozmowa Dawida Mateusza z Bohdanem Zadurą, towarzysząca premierze książki Po szkodzie, wydanej nakładem Biura Literackiego 26 lutego 2018 roku.

WIĘCEJ
01_WYWIADY__Bob DYLAN__Polarną nocą i po drugiej stronie lustra

Polarną nocą i po drugiej stronie lustra

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Filip Łobodziński

Rozmowa Dawida Mateusza z Filipem Łobodzińskim, towarzysząca premierze książki Tarantula Boba Dylana w przekładzie Filipa Łobodzińskiego, wydanej nakładem Biura Literackiego 15 stycznia 2018 roku.

WIĘCEJ
21_NAGRANIA__Różni AUTORZY__Nie będzie naród pluł nam w twarz

Nie będzie naród pluł nam w twarz

nagrania / Stacja Literatura Dawid Mateusz Jakobe Mansztajn Paweł Kaczmarski Piotr Przybyła

Spotkanie autorskie „Nie będzie naród pluł nam w twarz” z udziałem Pawła Kaczmarskiego, Jakobe Mansztajna, Dawida Mateusza i Piotra Przybyły w ramach festiwalu Stacja Literatura 21.

WIĘCEJ
01_WYWIADY__Agata JABŁOŃSKA__1

Najpierw weźmiemy Manhattan

wywiady / O KSIĄŻCE Agata Jabłońska Dawid Mateusz

Rozmowa Dawida Mateusza z Agatą Jabłońską, towarzysząca premierze książki Raport wojenny, wydanej nakładem Biura Literackiego 20 listopada 2017 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE__Dawid_MATEUSZ__Historia-jednego-wiersza-Paralaksa-w-weekend

Historia jednego wiersza: „Paralaksa w weekend”

recenzje / KOMENTARZE Dawid Mateusz

Autorski komentarz Dawida Mateusza w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Wybieganie z raju (2006–2012) Tomasza Pułki, wydanej w Biurze Literackim 10 lipca 2017 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_rybicki

Jutro będzie piękna pogoda!

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Robert Rybicki

Rozmowa Dawida Mateusza z Robertem Rybickim, towarzysząca premierze książki Dar Meneli, wydanej w Biurze Literackim 17 kwietnia 2017 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_gora

Jeszcze nikt nie oślepł od odwracania wzroku*

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Konrad Góra

Rozmowa Dawida Mateusza z Konradem Górą, towarzysząca premierze książki Nie, wydanej w Biurze Literackim 15 listopada 2016 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Dawid_Mateusz

Kilka wolt

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Krzysztof Sztafa

Rozmowa Krzysztofa Sztafy z Dawidem Mateuszem, towarzysząca premierze książki Stacja wieży ciśnień, wydanej w Biurze Literackim 26 lipca 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Mateusz_kometarz

Brugata

recenzje / KOMENTARZE Dawid Mateusz

Komentarz Dawida Mateusza w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Stacja wieży ciśnień, wydanej w Biurze Literackim 26 lipca 2016 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Dawid_Mateusz

Kąt zaangażowania

wywiady / O PISANIU Dawid Mateusz Jakub Skurtys

Rozmowa Jakuba Skurtysa z Dawidem Mateuszem. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ
UTWORY_mateusz

Livestream

utwory / premiery w sieci Dawid Mateusz

Premierowy zestaw wierszy Dawida Mateusza. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ
RECENZJE_komentarz_dawid_mateusz

Wykształcenie

recenzje / KOMENTARZE Dawid Mateusz

Autorski komentarz Dawida Mateusza w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ
02_WYWIADY__Maria Hablber__Nie wierzę w pisanie z dala od świata

Nie wierzę w pisanie z dala od świata

wywiady / O PISANIU Aleksander Trojanowski Maria Halber

Aleksander Trojanowski rozmawia z Marią Halber, laureatką 13. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ
RECENZJE_dawid_mateusz_kujawa_sytasko

Taka prawda posiadania

recenzje / ESEJE Dawid Kujawa Maja Staśko

Szkic Mai Staśko i Dawida Kujawy o poezji Dawida Mateusza z tomu Stacja wieży ciśnień. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ