recenzje / ESEJE

Wieczne teraz

Michał Siedlecki

Recenzja Michała Siedleckiego z książki Marty Podgórnik Zawsze, która ukazała się w kieleckim magazynie kulturalnym Projektor.

Okladka__Zawsze__rgb Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Niedawno ukazał się na naszym rynku wydawniczym najnowszy tom wierszy Marty Podgórnik – wywodzącej się z Sosnowca i mieszkającej w Gliwicach poetki, krytyka literackiego oraz redaktorki – zatytułowany Zawsze (2015), który po czterech latach od ostatniej premiery książkowej artystki, znów urzeka nas ironicznym i nowatorskim dialogiem z dotychczasową tradycją literacką.

Podgórnik opublikowała dotychczas osiem zbiorów poetyckich. To również redaktorka i autorka posłowi do kilku zbiorów wierszy. Jest laureatką Nagrody im. Jacka Bierezina (1996). Jej książka poetycka Paradiso (2000) była nominowano do Paszportu „Polityki”, zaś Rezydencję surykatek (2011) wyróżniono Nagrodą Literacką Gdynia (2012) oraz nominowano do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius, Nagrody im. K. I. Gałczyńskiego Orfeusz i Nagrody Literackiej Gryfia.

Już na wstępie należy jednak zaznaczyć, że najnowszy tom poetycki Podgórnik – składający się z trzydziestu wierszy – winien zasługiwać na naszą uwagę nie tylko ze względu na potencjalne nagrody literackie, które może on w najbliższym czasie zdobyć, lecz przede wszystkim za wytrwałą konsekwencję pisarki w portretowaniu wysublimowanego świata jej codzienności, ukrytego zawsze w meandrach równie osobistego, co naznaczonego wielką kreacją artystyczną, języka poetki.

Autorka Długiego maja (2004) pojmuje zresztą tom Zawsze jako studium utraty, w którym obrazy cierpienia i śmierci korespondują z opisami ekspresywnych emocji podszytych swego rodzaju ironicznym sceptycyzmem. Już sam tytuł premierowego zbioru Podgórnik proponuje nam zresztą otwartą interpretację owego dzieła, a jego motywy wanitatywne mają w nim szereg znaczeniowych odcieni. Kwintesencją pesymizmu wydaje się tu wiersz „Pełznąca Opera”, w treści którego pojawia się taka oto fraza: „Można i rzec: jestem postmodernistką, i napluć na życie, na śmierć i na wszystko (…)”. Przewrotność ową odnajdziemy też w – równie co poprzedni utwór – minorowym liryku zatytułowanym „XXS”, w którym postać nienarodzonego dziecka konfrontuje poetka z zakazem zabawy nad głęboką wodą. Natomiast melancholijny wiersz „Jedenaste przykazanie” zawiera między innymi zaskakujące nawiązania pisarki do wątków biblijnych oraz do twórczości Cypriana Kamila Norwida i Andrzeja Sapkowskiego. Z kolei utwór „Sopot” – wieńczący cały tom artystki – odnosi się wprost do kresu ludzkiej egzystencji, poprzedzonego bezowocną walką z dojmującymi purnonsensami życia.

Najnowszy tom Podgórnik traktuje więc paradoksalnie – niemal wbrew posępnemu wymiarowi jej wierszy – o „wiecznym teraz” słowa poetyckiego, dzięki któremu opozycyjne w swojej naturze zjawiska życia i śmierci, miłości i nienawiści, dobra i zła, przechodzą nieustannie w swoje dialektyczne przeciwieństwa, stając się jednocześnie nieskończonym aktem tworzenia literackiego uniwersum, zawartym symbolicznie w słowie „zawsze”.


Recenzja ukazała się w kieleckim magazynie kulturalnym „Projektor”, nr 3(12)/2015. Dziękujemy Autorowi i Redakcji za zgodę na przedruk.

O AUTORZE

Michal_Siedlecki_300x300
Michał Siedlecki

Urodzony 13 maja1982 roku w Białymstoku, dr nauk humanistycznych z zakresu literaturoznawstwa UwB. Współpracownik kieleckiego magazynu kulturalnego „Projektor” oraz Katedry Badań Filologicznych „Wschód – Zachód” (UwB). Jego dramat „Wrota” zdobył wyróżnienie w konkursie organizowanym przez ASSITEJ – Szukamy Polskiego Szekspira (Warszawa 2002). Autor siedmiu publikacji naukowych. Mieszka w Białymstoku.

powiązania

19_DZWIEKI__Marta PODGÓRNIK__Laudacja na Wybrzeżu

Laudacja na Wybrzeżu

dzwieki / RECYTACJE Marta Podgórnik

Wiersz z tomu Zawsze, zarejestrowany podczas spotkania „Odsiecz” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ
KSIAZKI__Środek

Klasyka gatunku

dzwieki / RECYTACJE Marta Podgórnik

Wiersz z tomu Zawsze, zarejestrowany podczas spotkania „Odsiecz” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ
RECENZJE_Marta-Podgornik_Zawsze

Marcin Orliński: Jednak modernizm

recenzje / IMPRESJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Zawsze Marty Podgórnik.

WIĘCEJ
RECENZJE_Marta-Podgornik_Przemyslaw-Koniuszy_Zawsze

Zawsze Marty Podgórnik

recenzje / IMPRESJE Przemysław Koniuszy

Recenzja Przemysława Koniuszego z książki Zawsze Marty Podgórnik.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Podgornik_Zawsze

Gorycz „zawsze”

recenzje / ESEJE Marek Olszewski

Recenzja Marka Olszewskiego z książki Zawsze Marty Podgórnik, która ukazała się w czasopiśmie „Nowe Książki”.

WIĘCEJ
RECENZJE_Marta-Podgornik_Zawsze

Przegryzanie formy

recenzje / ESEJE Olga Byrska

Recenzja Aleksandry Byrskiej z książki Zawsze Marty Podgórnik, która ukazała się 27 kwietnia 2015 roku w portalu Xiegarnia.pl.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Podgornik_Zawsze

Komentarz do wiersza [Nino, niech będzie Rota]

recenzje / KOMENTARZE Marta Podgórnik

Autorski komentarz Marty Podgórnik do wiersza „[Nino, niech będzie Rota]” z książki Zawsze, która ukazała się 2 marca 2015 roku nakładem Biura Literackiego.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Podgornik_Zawsze

Ludzie na wiadukcie

recenzje / IMPRESJE Przemysław Rojek

Esej Przemysława Rojka towarzyszący premierze książki Zawsze Marty Podgórnik, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 2 marca 2015 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Marta-Podgornik_Przemyslaw-Koniuszy_Zawsze

Bohaterki rodzą się zmęczone

wywiady / O KSIĄŻCE Joanna Mueller Marta Podgórnik

Z Martą Podgórnik o książce Zawsze rozmawia Joanna Mueller.

WIĘCEJ