wywiady / O PISANIU

Literary Europe Live: Jeney Zoltán

Aleksandra Olszewska

Jeney Zoltán

3 odcinek cyklu wywiadów Oli Olszewskiej zatytułowanego "Literary Europe" - rozmowa z Jeney Zoltánem.

Aleksandra Olszewska: Jesteś obecnie dyrektorem Hungarian Books & Translation Office działającego w ramach Petőfi Literary Museum w Budapeszcie. To największa instytucja promująca węgierską literaturę, między innymi poprzez wspieranie przekładów z języka węgierskiego na języki obce. Zanim jednak objąłeś to stanowisko, spędziłeś trochę czasu we Francji. Ciekawi mnie jak wyobrażałeś sobie swoją przyszłość zawodową, kiedy zdecydowałeś się na studiowanie średniowiecznej i renesansowej literatury francuskiej na paryskim Université Sorbonne Nouvelle ?

Jeney Zoltan: Do Paryża przyjechałem już po ukończeniu studiów w Budapeszcie, gdzie obszarem mojej działalności naukowej był przekład literacki (a dokładniej przekład poezji francuskiej na język węgierski). Miałem więc podwójne oczekiwania: marzyło mi się, że będę tłumaczem oraz wykładowcą literatury francuskiej. Tak też zresztą było przez parę lat, do czasu aż na Węgrzech masowo zaczęły upadać romanistyki. Z dziesięciu naprawdę kwitnących i prężnie działających jednostek w 2003 roku, do 2008 roku przetrwało zaledwie pięć. Romanistyka, na której pracowałem, znalazła się w tej nieszczęśliwej piątce, które zamknięto. Zacząłem więc pracę w sektorze kultury oraz dyplomacji. Co znów doprowadziło mnie do Paryża!

Co w takim razie skłoniło doktora literatury francuskiej, tłumacza i dyplomatę do napisania książki dla dzieci? I to książki, która, jeśli dobrze rozumiem, utrzymana jest w duchu eposu rycerskiego!

Muszę przyznać, że dosłownie torturuje mnie fakt, że literaturę naukową, a także literaturę dawną, a więc typy literatury szczególnie mi bliskie, objęto czymś w rodzaju przymusowej kwarantanny. Brakuje mi swego rodzaju „wulgaryzacji” tak wielu interesujących i w gruncie rzeczy ekscytujących wystąpień podczas konferencji na tematy literackie, które wysłuchać ze zrozumieniem i uwagą może zaledwie wąskie grono odbiorców. Po prostu boli mnie to, jak bardzo marnuje się skarb, jakim jest ludzka mądrość. Zawsze uwielbiałem takie książki i filmy, które można by nazwać pośrednikami między tym, co trudne, a tym, co powszechnie dostępne. Podziwiałem tych, którym przychodziło to z łatwością. Z niezwykłą lekkością robił to na przykład Umberto Eco albo inny mediewista Michel Zink. Chciałem więc sam spróbować takiej „mediacji”, zwłaszcza, że literatura renesansowa wydawała mi się zawsze atrakcyjna dla dzieci (oczywiście, po uprzednim przystosowaniu, przerobieniu). Widziałem ten potencjał i chciałem go wykorzystać. I tak z jednego tomu opowieści z biegiem czasu zrobiły się już trzy książki „rycerskie”.

Lubisz zatem przekraczać granice. Podobna ambicja zdaje się przyświecać Petőfi Literary Museum, którego motto brzmi: Więcej niż Petőfi, więcej niż literatura, więcej niż muzeum (More than Petőfi, more than literature, more than museum). Jak to rozumiesz? W jaki sposób realizujecie to założenie jako instytucja?

Najlepszą odpowiedzią na to pytanie będzie chyba przytoczenie krótkiej historii Muzeum. Petőfi Literary Museum powstało w 1954 jako następca prawny Petőfi House, działającego jako centrum naukowe i wystawiennicze między 1909 a 1954. W ten sposób nowo powstałe muzeum odziedziczyło pokaźną kolekcję, która uwzględniała nie tylko rękopisy Petőfiego, książki i pamiątki po tym kultowym wręcz twórcy, ale także dom, w którym mieszkał inny wybitny pisarz: Mór Jókai wraz z zięciem, malarzem Árpádem Fesztyem, a także ich rękopisy i prace (Więcej niż Petőfi, więcej niż literatura). Stopniowo Petőfi House powiększało kolekcję o dokumenty związane z innymi autorami węgierskimi i jasne stało się, że należy powołać niezależne muzeum literatury. Zbiory muzeum ciągle się poszerzały do tego stopnia, że w 190 roku zadecydowano o wyodrębnieniu departamentów, które w dużej mierze funkcjonują po dziś dzień.

Od samego początku jasno określono, że działalność instytucji obejmuje trzy główne cele: przygotowywanie wystaw, gromadzenie i naukowe przetwarzanie materiałów oraz organizacja wydarzeń (a zatem: więcej niż muzeum). Za sprawą wystaw i innych wydarzeń Petőfi Literary Museum stało się miejscem życia kulturalnego, powstała lokalna kawiarnia i księgarnia. W wyniku dalszego rozwoju strukturalnego w 2007 roku dodano Academy of Digital Literature, a w 2012 Hungarian Books and Translations Office, którym mam przyjemność kierować.

Jako instytucja działamy więc na bardzo wielu polach, które wzajemnie się uzupełniają. Angażujemy się w różne projekty o charakterze międzynarodowym, ostatnim z takich przedsięwzięć jest członkostwo w platformie Literary Europe Live.


nowe_glosy_eu_eng

Projekt Nowe głosy z Europy realizowany jest przez Biuro Literackie wraz z międzynarodowymi instytucjami literackimi działającymi w ramach platformy Literary Europe Live i finansowany jest z unijnego programu Kreatywna Europa.

O AUTORACH

Ola_Olszewska
Aleksandra Olszewska

Absolwentka filologii polskiej w ramach Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Z Biurem Literackim związana od 2013 roku. Koordynatorka projektów zagranicznych, odpowiadająca za kontakty z partnerskimi festiwalami i instytucjami literackimi z Europy i świata, a także za współpracę z Instytutami Polskimi oraz zagranicznymi przedstawicielstwami.

jeney_zoltan
Jeney Zoltán

Urodzony w 1973 roku. Pisarz, tłumacz. Tytuł doktora z zakresu średniowiecznej i renesansowej literatury francuskiej uzyskał na Université Sorbonne Nouvelle. W latach 2008-2010 pracował w Instytucie Węgierskim w Paryżu. Obecnie przewodniczący Hungarian Books and Translations Office w Petőfi Literary Museum w Budapeszcie.

powiązania

WYWIADY_Ellul

Literary Europe Live: Leanne Ellul

wywiady / O PISANIU Aleksandra Olszewska Leanne Ellul

Czwarty odcinek cyklu wywiadów Oli Olszewskiej, zatytułowanego „Literary Europe” – rozmowa z Leanne Ellul.

WIĘCEJ
nagrania_jak_wspierac_mlodych

Jak wspierać młodych autorów?

nagrania / Stacja Literatura Christos Chrissopoulos Jeney Zoltán Martin Solotruk Michał Chaciński Mika Buljević

Zapis debaty „Jak wpierać młodych autorów” z udziałem Christosa Chryssopoulosa, Zoltana Jeneye’a, Martina Solotruk, Miki Buljević oraz Michała Chacińskiego w ramach Europejskiego Forum Literackiego 2016.

WIĘCEJ
Övgü Gökçe, zdjęcie

Literary Europe Live: Övgü GÖKÇE

wywiady / O PISANIU Aleksandra Olszewska Övgü Gökçe

2 odcinek cyklu wywiadów Oli Olszewskiej zatytułowanego „Literary Europe” – rozmowa z Övgü Gökçe.

WIĘCEJ
WYWIADY_buchler

Literary Europe Live: Alexandra Büchler

wywiady / O PISANIU Aleksandra Olszewska Alexandra Büchler

1 odcinek cyklu wywiadów Oli Olszewskiej zatytułowanego „Literary Europe” – rozmowa z Alexandrą Büchler.

WIĘCEJ
WYWIADY_elsner

Mam wrażenie, że kaleczę język polski

wywiady / O KSIĄŻCE Aleksandra Olszewska Sławomir Elsner

Rozmowa Aleksandry Olszewskiej ze Sławomirem Elsnerem, towarzysząca premierze książki Mów, wydanej w Biurze Literackim 6 września 2016 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_adcock

Mięśnie niezbędne by być zdolnym do empatii

wywiady / O PISANIU Aleksandra Olszewska Juana Adcock

Rozmowa Aleksandry Olszewskiej z Juaną Adcock. Prezentacja w ramach projektu Nowe głosy z Europy.

WIĘCEJ