This Is Not America w akcji

W księ­gar­ni poezjem.pl sie­dem ksią­żek z nowej prze­kła­do­wej serii Biu­ra Lite­rac­kie­go dostęp­nych jest w spe­cjal­nych cenach. „This Is Not Ame­ri­ca” to pro­po­zy­cja czy­ta­nia lite­ra­tu­ry ame­ry­kań­skiej poza uprosz­czo­ny­mi wyobra­że­nia­mi i goto­wy­mi nar­ra­cja­mi kul­tu­ro­wy­mi: przez napię­cia histo­rii, języ­ka i doświad­cze­nia, a nie przez mit czy domi­nu­ją­cy obraz cen­trum.

W księ­gar­ni poezjem.pl sie­dem ksią­żek z nowej prze­kła­do­wej serii Biu­ra Lite­rac­kie­go dostęp­nych jest w spe­cjal­nych cenach. This Is Not Ame­ri­ca to pro­po­zy­cja czy­ta­nia lite­ra­tu­ry ame­ry­kań­skiej poza uprosz­czo­ny­mi wyobra­że­nia­mi i goto­wy­mi nar­ra­cja­mi kul­tu­ro­wy­mi: przez napię­cia histo­rii, języ­ka i doświad­cze­nia, a nie przez mit czy domi­nu­ją­cy obraz cen­trum. Seria sta­no­wi zapro­sze­nie do roz­mo­wy z Ame­ry­ką inną niż ta z nagłów­ków medial­nych i slo­ga­nów poli­tycz­nych – Ame­ry­ką poetek i poetów, któ­rzy pod­wa­ża­li ofi­cjal­ne opo­wie­ści i szu­ka­li wła­sne­go tonu. Nie z bil­l­bo­ar­dów, fil­mów i mitów, lecz z wier­sza: tam, gdzie język nie deko­ru­je świa­ta, tyl­ko roz­bie­ra go na czę­ści i skła­da na nowo. Prze­kład jest tu aktem inter­pre­ta­cji i decy­zją kul­tu­ro­wą, co spra­wia, że książ­ki z serii sta­ją się nie­sły­cha­nie aktu­al­ne.

„Euro­pa” Joh­na ASHBERY’EGO w prze­kła­dzie Andrze­ja Sosnow­skie­go to poemat, w któ­rym autor tnie zda­nia, roz­sz­cze­pia fra­zy, pozo­sta­wia sło­wa „na wol­no­ści”, odma­wia­jąc języ­ko­wi roli nośni­ka sta­bil­nych zna­czeń. To poezja, któ­ra nie obja­śnia świa­ta, lecz wysta­wia go na pró­bę – i wła­śnie dla­te­go tak moc­no wymy­ka się ame­ry­kań­skie­mu mito­wi kla­row­no­ści i sku­tecz­no­ści. Podob­nie Ezra POUND w tomie „Wier­sze, poema­ty i Pie­śni” w wybo­rze i prze­kła­dzie Lesz­ka Engel­kin­ga poka­zu­je Ame­ry­kę sprzecz­ną, eru­dy­cyj­ną i nie­wy­god­ną: zbu­do­wa­ną z form, ryt­mów i idei, któ­re nie skła­da­ją się w jed­ną opo­wieść. To nie Ame­ry­ka suk­ce­su, lecz labo­ra­to­rium języ­ka – peł­ne napięć, błę­dów, wiel­kich ambi­cji i rów­nie wiel­kich pęk­nięć.

W „Gałąz­ce roz­ma­ry­nu” Amy LOWELL, któ­rej wier­sze prze­tłu­ma­czy­li Leszek Engel­king, Tade­usz Sła­wek i Andrzej Szu­ba, poja­wia się Ame­ry­ka intym­na, queero­wa oraz zmy­sło­wa – dale­ka od publicz­nych nar­ra­cji i ofi­cjal­nych kano­nów. Lowell budu­je poezję z codzien­nych gestów, zapa­chów i świa­tła, czy­niąc z intym­no­ści akt odwa­gi i sprze­ci­wu. Z kolei Carl SANDBURG w „Wier­szach chi­ca­gow­skich” w prze­kła­dzie Jac­ka Deh­ne­la mówi gło­sem mia­sta, pra­cy i tłu­mu, ale bez pato­su czy pro­pa­gan­dy: jego Ame­ry­ka jest chro­po­wa­ta, hała­śli­wa, nie­rów­na, zanu­rzo­na w kon­flik­cie kla­so­wym i ener­gii spo­łecz­nej. To poezja, któ­ra nie wygła­dza rze­czy­wi­sto­ści, lecz wydo­by­wa to, co w niej sprzecz­ne – i dla­te­go brzmi dziś tak wyraź­nie.

„Żół­te popo­łu­dnie” Wallace’a STEVENSA w prze­kła­dzie Jac­ka Guto­ro­wa poka­zu­je Ame­ry­kę reflek­syj­ną, filo­zo­ficz­ną i nie­uf­ną wobec wła­snych wyobra­żeń. Ste­vens trak­tu­je wiersz jako labo­ra­to­rium sen­su, w któ­rym rze­czy­wi­stość nie­ustan­nie wymy­ka się defi­ni­cjom. W innej pro­po­zy­cji z serii – „Feno­me­no­lo­gii gnie­wu. 21 wier­szach poli­tycz­nych” Adrien­ne RICH, tłu­ma­czo­nej przez Jaku­ba Głu­sza­ka, Mag­da­le­nę Klesz­czew­ską i Mag­da­le­nę Kunz – Ame­ry­ka odsła­nia się jako prze­strzeń kon­flik­tu, odpo­wie­dzial­no­ści oraz sprze­ci­wu: gniew sta­je się tu for­mą tro­ski i narzę­dziem pozna­nia, a poezja – języ­kiem wspól­no­ty, któ­ry nie godzi się na mil­cze­nie. Wszyst­kie te książ­ki nie pasu­ją do wyobra­że­nia Ame­ry­ki jako goto­we­go mitu, bo każ­da z nich poka­zu­je ją jako pro­ces, spór i nie­ustan­ne nego­cjo­wa­nie języ­ka.

Książ­ki z serii This Is Not Ame­ri­ca moż­na zna­leźć w księ­gar­ni poezjem.pl. Cha­rak­ter cyklu dopeł­nia­ją okład­ki autor­stwa Julii Koź­min, budu­ją­ce jego spój­ną i roz­po­zna­wal­ną iden­ty­fi­ka­cję wizu­al­ną, a w wybra­nych tomach tak­że posło­wia Artu­ra Bursz­ty, pomy­sło­daw­cy serii, otwie­ra­ją­ce dodat­ko­we kon­tek­sty lek­tu­ry. War­to się­gnąć rów­nież po roz­mo­wy z tłu­ma­cza­mi i tłu­macz­ka­mi publi­ko­wa­ne w Maga­zy­nie Lite­rac­kim biBLio­te­ka, któ­re odsła­nia­ją zaple­cze decy­zji prze­kła­do­wych i pra­cy nad języ­kiem. Akcja obo­wią­zu­je do wyczer­pa­nia zapa­sów – jeśli te książ­ki mają tra­fić na Two­ją pół­kę, to lepiej nie odkła­dać tego na póź­niej. Masz swo­je pro­po­zy­cje kolej­nych tytu­łów, któ­re powin­ny zna­leźć się w tej serii? Napisz do Biu­ra Lite­rac­kie­go.

Zamów bra­ku­ją­ce książ­ki z serii :

▪ John Ash­be­ry „Euro­pa” [Andrzej Sosnow­ski]

▪ Ezra POUND „Wier­sze, poema­ty i Pie­śni” [Leszek Engel­king]

▪ Amy Lowell „Gałąz­ka roz­ma­ry­nu” [Leszek Engel­king, Tade­usz Sła­wek, Andrzej Szu­ba]  

▪ Carl SANDBURG „Wier­sze chi­ca­gow­skie” [Jacek Deh­nel]

▪ Wal­la­ce STEVENS „Żół­te popo­łu­dnie” [Jacek Guto­row]

▪ Adrien­ne Rich „Feno­me­no­lo­gia gnie­wu. 21 wier­szy poli­tycz­nych” [Jakub Głu­szak, Mag­da­le­na Klesz­czew­ska, Mag­da­le­na Kunz]

▪ Wil­liam Car­los Wil­liams „Spóź­nio­ny śpie­wak” [Julia Har­twig]