BiuLetyn nr 15/2026: Artemida pocieszycielka

W Maga­zy­nie Lite­rac­kim biBLio­te­ka esej Tade­usza Sław­ka towa­rzy­szą­cy pre­mie­rze książ­ki „Arte­mi­da pocie­szy­ciel­ka” Pau­li Meehan. To tekst o poezji jako uważ­nym bada­niu języ­ka; o sło­wach trak­to­wa­nych jak narzę­dzia orien­ta­cji w świe­cie; o pocie­sze­niu, któ­re nie uspo­ka­ja, lecz pro­wa­dzi na kra­wędź myśle­nia, pamię­ci i wspól­no­ty. Sła­wek czy­ta Meehan jako poet­kę gra­nic: mię­dzy życiem i śmier­cią, cia­łem i języ­kiem, tym, co ludz­kie, a tym, co nie-ludz­kie. Pisze o żało­bie, kairo­sie, pamię­ci innej niż zbiór danych; o poezji jako for­mie odpo­wie­dzial­no­ści i czuj­ne­go bycia w świe­cie.

Dwa­dzie­ścia lat musie­li­śmy cze­kać na pol­skie wyda­nie pierw­sze­go tomu „Histo­rii rów­no­le­głych” Péte­ra Náda­sa – jed­nej z naj­waż­niej­szych powie­ści współ­cze­snej lite­ra­tu­ry euro­pej­skiej. To pro­za, któ­ra nie pro­wa­dzi czy­tel­ni­ka za rękę, lecz wcią­ga w gęstą sieć gło­sów, spoj­rzeń i prze­mil­czeń; histo­rię XX wie­ku opo­wia­da nie przez daty i fak­ty, ale przez cia­ła, pamięć oraz rela­cje wła­dzy. Prze­czy­taj frag­men­ty książ­ki, któ­ra wyma­ga cza­su i uważ­no­ści, ale odwdzię­cza się doświad­cze­niem rzad­kim i dłu­go­trwa­łym.

W biBLio­te­ce tak­że impre­sja Artu­ra Bursz­ty towa­rzy­szą­ca pre­mie­rze książ­ki „Spóź­nio­ny śpie­wak” Wil­lia­ma Car­lo­sa Wil­liam­sa w prze­kła­dzie Julii Har­twig. To opo­wieść o Wil­liam­sie jako jed­nym z klu­czo­wych gło­sów serii This Is Not Ame­ri­ca, o Ame­ry­ce widzia­nej z par­te­ru, bez pato­su; oraz o szcze­gól­nej roli Julii Har­twig, któ­rej prze­kład jest spo­tka­niem dwóch wraż­li­wo­ści, a nie tyl­ko trans­fe­rem języ­ka. Po tej lek­tu­rze trud­no zro­bić cokol­wiek inne­go, niż wró­cić do wier­szy i zamó­wić tę książ­kę dla sie­bie.

„Roz­mo­wy na koniec” i odci­nek 48. to spo­tka­nie pro­wa­dzo­ne przez Macie­ja Rober­ta: z Krzysz­to­fem Siw­czy­kiem wokół książ­ki „Na prze­cię­ciu arte­rii” oraz z Prze­my­sła­wem Owczar­kiem o jego „Miste­riach”. Dwa róż­ne gło­sy, dwa idio­my poetyc­kie, dwa spo­so­by myśle­nia o wier­szu – zesta­wio­ne nie na zasa­dzie kon­tra­stu, lecz uważ­ne­go sąsiedz­twa. War­to obej­rzeć ten odci­nek tak­że ze wzglę­du na for­mę: Robert roz­ma­wia z „nie­wi­docz­nym” Siw­czy­kiem, a następ­nie prze­cho­dzi do roz­mo­wy z Owczar­kiem, w któ­rej ener­gia języ­ka i nar­ra­cji ukła­da się ina­czej.

Po raz kolej­ny wra­ca­my do Stro­nia Ślą­skie­go na festi­wal „Po Stro­nie Kul­tu­ry”. Dziś udo­stęp­nia­my fil­mo­wy zapis roz­mo­wy „Przed­się­bior­cy i samo­rzą­dow­cy dla powo­dzian” z udzia­łem Mar­ce­le­go Kaś­kó­wa (Atlas), Pio­tra Góral­czy­ka (Riser), Ada­ma Polań­skie­go, Roma­na Puka (PORR S.A.), Kami­li Szej­ner (wój­ci­na Cho­dzie­ży) oraz Dariu­sza Gwiaz­dy (bur­mi­strza Grój­ca). Spo­tka­nie popro­wa­dził Krzysz­tof Chwa­liń­ski z RMF Maxx. Gdy nade­szła powódź, nie cze­ka­li na pro­ce­du­ry – dzia­ła­li. Dzię­ki ich zaan­ga­żo­wa­niu Stro­nie Ślą­skie otrzy­ma­ło real­ne wspar­cie.

„Bestia­riusz nowo­huc­ki” Elż­bie­ty Łap­czyń­skiej na redak­cyj­nych zdję­ciach. To pierw­sza publi­ka­cja z nasze­go pro­jek­tu „Wydaj debiu­tanc­ką książ­kę pro­zą”. Autor­ka odnio­sła wyraź­ny suk­ces – zaczę­ło się od Nagro­dy Kra­ko­wa Mia­sta Lite­ra­tu­ry UNESCO i Kra­kow­skiej Książ­ki Mie­sią­ca, a skoń­czy­ło na Nagro­dzie Con­ra­da. Były też nomi­na­cje do naj­waż­niej­szych wyróż­nień: Nagro­dy Lite­rac­kiej Nike, Nagro­dy Lite­rac­kiej Gdy­nia, Nagro­dy Lite­rac­kiej m.st. War­sza­wy i Pasz­por­tu „Poli­ty­ki”. Zestaw mate­ria­łów uzu­peł­nia esej „Lite­ra­tu­ra jako kod” Patry­ka Cie­siel­czy­ka w deba­cie „Gra­ni­ce lite­ra­tu­ry”.