TransPort Literacki 31: Od jutra przesuwamy granice literatury

Przed nami czte­ry dni pre­mier, spo­tkań i pra­cy nad tek­sta­mi – z udzia­łem twór­ców i twór­czyń z dzie­się­ciu kra­jów oraz setek osób uczest­ni­czą­cych w Pra­cow­niach. Od debat po debiu­ty „Poło­wu”, od prze­kła­dów po muzycz­ne fina­ły – tego­rocz­ny pro­gram poka­zu­je lite­ra­tu­rę w ruchu. Zobacz, kto i jak będzie ją wpra­wiał w dzia­ła­nie, a tak­że w jaki spo­sób hasło „Tu zaczy­na się dalej” prze­kła­da się na kon­kret­ne wyda­rze­nia.

Ponad sześć­dzie­się­cio­ro twór­ców i twór­czyń oraz kura­to­rów i kura­to­rek z ośmiu kra­jów oraz trzy­sta pięć­dzie­siąt osób uczest­ni­czą­cych w pro­gra­mach dla piszą­cych i współ­two­rzą­cych obieg lite­ra­tu­ry weź­mie udział w Trans­Por­cie Lite­rac­kim 31, któ­ry odbę­dzie się 23–26 kwiet­nia 2026 roku w Dźwi­rzy­nie i Koło­brze­gu. Wśród zapro­szo­nych gości są Péter NÁDAS – autor powie­ści uzna­wa­nych za naj­waż­niej­sze dzie­ła lite­ra­tu­ry euro­pej­skiej ostat­nich dekad – a tak­że kolej­na szóst­ka auto­rek i auto­rów z mię­dzy­na­ro­do­we­go pro­jek­tu „Tu i teraz”. Pro­gram festi­wa­lu obej­mie spe­cjal­ne wyda­rze­nia rocz­ni­co­we z oka­zji osiem­dzie­sią­tych uro­dzin Ewy KURYLUK i Tade­usza SŁAWKA, spo­tka­nie i kon­cert tego­rocz­ne­go lau­re­ata Pasz­por­tu „Poli­ty­ki” w kate­go­rii „Kre­ator kul­tu­ry” – Tom­ka LIPIŃSKIEGO, pre­zen­ta­cje ośmiu nowych poetyc­kich i pro­za­tor­skich gło­sów z Pol­ski – lau­re­atek i lau­re­atów „Poło­wu” – oraz wyda­rze­nia z muzycz­ną opra­wą Jerze­go MAZZOLLA.

Hasłem tego­rocz­nej edy­cji są sło­wa „Tu zaczy­na się dalej”. Wcho­dząc w czwar­tą deka­dę, festi­wal kie­ru­je uwa­gę nie na pod­su­mo­wa­nia, lecz na to, co lite­ra­tu­rę wpra­wia w ruch: na momen­ty przej­ścia, prze­mia­ny i świa­do­me­go prze­kra­cza­nia gra­nic, któ­re decy­du­ją o jej żywot­no­ści. Trans­Port Lite­rac­ki –jak zapo­wia­da­ła sama zmia­na nazwy – prze­stał być poje­dyn­czym por­tem, miej­scem pre­zen­ta­cji, a stał się prze­strze­nią prze­miesz­cza­nia się mię­dzy języ­ka­mi, doświad­cze­nia­mi i ludź­mi, któ­rzy dopie­ro jej szu­ka­ją albo pró­bu­ją nazwać ją od nowa. To już nie zamknię­te dzie­ło, lecz dzia­ła­nie roz­ło­żo­ne w cza­sie, któ­re roz­gry­wa się w wie­lu pla­nach jed­no­cze­śnie – od czy­tań pre­mie­ro­wych ksią­żek i spo­tkań mię­dzy­na­ro­do­wych po pra­cow­nie dla debiu­tan­tów i dzia­ła­nia uczą­ce nie tyl­ko pisa­nia, ale też współ­two­rze­nia świa­ta lite­ra­tu­ry. Nie jest to już układ scena–publiczność, lecz warsztat–wspólnota–wymiana, co nada­je festi­wa­lo­wi nowy rytm i sens.

Spo­ty­ka­ją się tu róż­ne doświad­cze­nia, dys­cy­pli­ny i role. Wspól­no­ta nie ogra­ni­cza się do sce­ny, lecz powsta­je w trak­cie kolek­tyw­nej pra­cy nad tek­stem, pod­czas roz­mów o jego kształ­cie i dro­dze do czy­tel­ni­ka. Pra­cow­nie pozo­sta­ją ser­cem Trans­Por­tu – obej­mu­ją zarów­no pro­jek­ty „Połów. Poetyc­kie i pro­za­tor­skie debiu­ty”, jak i warsz­ta­ty roz­wi­ja­ją­ce kom­pe­ten­cje twór­cze. W tym roku spo­łecz­ność festi­wa­lu posze­rzy­ła się o „Kadry lite­ra­tu­ry”, któ­re włą­czy­ły do tej prze­strze­ni oso­by współ­two­rzą­ce obieg książ­ki. Zaję­cia popro­wa­dzą Maria DESKUR, Kata­rzy­na KONOPKA, Tomek Frycz, Beata STASIŃSKA i Grze­gorz JĘDREK. Gościć będzie­my tak­że Gula­bud­di­na SUKHANWARA – twór­cę życia lite­rac­kie­go w Nor­we­gii. Posze­rze­nie zakre­su dzia­łań sta­no­wi dowód na to, że lite­ra­tu­ra powsta­je dzię­ki współ­pra­cy wie­lu kom­pe­ten­cji, a festi­wal jest miej­scem nie tyl­ko twór­cze­go debiu­tu, lecz tak­że roz­wo­ju całe­go śro­do­wi­ska lite­rac­kie­go.

„Kre­atyw­na lite­ra­tu­ra” roz­sze­rzy pole dzia­łań na for­my poka­zu­ją­ce, że lite­ra­tu­ra funk­cjo­nu­je dziś w wie­lu mediach i prak­ty­kach twór­czych. Warsz­ta­ty, któ­re popro­wa­dzą Aga­ta DYCZKO, Tomasz CICHOŃ, Tomek LIPIŃSKI i Dariusz SUSKA z nowym part­ne­rem bran­żo­wym TVN War­ner Bros. Disco­ve­ry, otwo­rzą tekst na prze­strzeń teatru, pio­sen­ki i obra­zu. Rów­no­le­gle będą reali­zo­wa­ne głów­ne gru­py „Poło­wu”, pro­wa­dzo­ne przez Joan­nę MUELLER, Prze­my­sła­wa OWCZARKA, Jaku­ba PSZONIAKA i Mał­go­rza­tę SIKORĘ-TARNOWSKĄ, a tak­że „Pra­cow­nie przed debiu­tem wier­szem i pro­zą”, za któ­re będą odpo­wia­dać m.in. Iwo­na BASSA, Mag­da­le­na GENOW, Alek­san­dra GRZEMSKA, Domi­ni­ka HORODECKA, Bar­ba­ra KLICKA, Woj­ciech KOPEĆ, Anna KRZYWANIA, Joan­na ŁĘPICKA, Joan­na ROSZAK, Patry­cja SIKORA-TARNOWSKA, Kata­rzy­na SZAULIŃSKA i Maciej WNUK.

Swo­je nowe książ­ki zapre­zen­tu­ją Justy­na BARGIELSKA, Kac­per BARTCZAK, Ewa KURYLUK, Tomek LIPIŃSKI, Aga­ta PUWALSKA, Tade­usz SŁAWEK i Julia SZYCHOWIAK, a tak­że „Nowe gło­sy z Pol­ski” – lau­re­at­ki i lau­re­aci pro­jek­tu „Połów”: Michał DZIEDZIC, Andrzej ILCZEWSKI, Michał JANIK, Prze­my­sław KRALL, Kuba KULASA, Alek­san­dra MAJÓWKA, Alek­san­dra WEKSEJ i Kuba WOJTALA. Ich debiu­ty są bez­po­śred­nim efek­tem pra­cy warsz­ta­to­wej pro­wa­dzo­nej w ramach festi­wa­lu. Mię­dzy­na­ro­do­wy wymiar wyda­rze­nia stwo­rzą: Sta­ni­slav BILER, Vig­go BJERRING, Sabri­na GIARRATANA, Kri­sti­na KOČAN, Pau­la MEEHAN, Péter NÁDAS i Ulja­na WOLF. W spo­tka­niach udział wezmą tak­że tłu­macz­ki ksią­żek – Agniesz­ka BĘDKOWSKA-KOPCZYK, Karo­li­na GOLIMOWSKA, Anna MAŚLANKA, Kata­rzy­na SKÓRSKA i Elż­bie­ta SOBOLEWSKA. Zagra­nicz­ne spo­tka­nia popro­wa­dzą: Michał NOGAŚ, Inga IWASIÓW, Maciej ROBERT i Anto­ni­na TOSIEK.

Każ­dy dzień festi­wa­lu otwo­rzy cykl „Roz­ruch wyobraź­ni” z udzia­łem Ewy KURYLUK, Tade­usza SŁAWKA, Paw­ła POTOROCZYNA i Ingi IWASIÓW, wyzna­cza­ją­cy reflek­syj­ny ton dal­szych wyda­rzeń. Spo­tka­nia uzu­peł­ni muzy­ka Jerze­go MAZZOLLA w towa­rzy­stwie Pio­tra KOMOSIŃSKIEGO i Lilia­ny ZIENIAWY, two­rzą­ca dia­log mię­dzy sło­wem a impro­wi­za­cją. Muzycz­ny finał nastą­pi pod­czas wrę­cze­nia Nagro­dy Koło Brze­gu Poezji i Pro­zy, kie­dy to odbę­dą się pre­mie­ry płyt „Brom­ber­ger­stras­se” oraz „Pory…”. W pro­gra­mie znaj­dzie się tak­że deba­ta „Na co może­my pozwo­lić sztucz­nej inte­li­gen­cji”. Tego­rocz­na edy­cja odbę­dzie się w sku­pio­nej for­mu­le jed­ne­go miej­sca – w Hote­lu Sena­tor w Dźwi­rzy­nie, mię­dzy morzem a lasem, gdzie będą odby­wać się zarów­no Pra­cow­nie, jak i głów­ne wyda­rze­nia pro­gra­mu. Wybra­ne spo­tka­nia zapla­no­wa­no rów­nież w Regio­nal­nym Cen­trum Kul­tu­ry w Koło­brze­gu, dzię­ki cze­mu festi­wal zacho­wa otwar­tość na lokal­ną publicz­ność.

Orga­ni­za­to­rem festi­wa­lu jest Biu­ro Lite­rac­kie. Auto­rem pro­gra­mu już po raz trzy­dzie­sty pierw­szy pozo­sta­je twór­ca wyda­rze­nia Artur BURSZTA, a funk­cję dyrek­tor­ki pro­gra­mo­wej peł­ni Alek­san­dra OLSZEWSKA. Książ­ki powsta­wa­ły m.in. dzię­ki zaan­ga­żo­wa­niu Joan­ny MUELLER i Joan­ny ĆWIKLAK oraz Mag­da­le­ny GEMBARY, Julii KOŹMIN, Mate­usza MARTYNA i Uli PĄGOWSKIEJ. Za spra­wy orga­ni­za­cyj­ne odpo­wia­da­ją Kata­rzy­na KOSEL, Jakub JAKUBIK, Oli­wia PANUFNIK, Karo­li­na SZNURAWA, za reali­za­cję tech­nicz­ną – Dawid GRABOWSKI i Daniel KOGUT. Doku­men­ta­cję fil­mo­wą przy­go­to­wu­ją Tomasz PIECHNIK, Jakub PIECHNIK i Jan SKRZYPCZYŃSKI, foto­gra­ficz­ną – Rado­sław PIETRAGA. Opra­wę gra­ficz­ną przy­go­to­wał Łukasz ZBIERANOWSKI, sce­no­gra­fię Damian BANASZ ze wspar­ciem Nata­lii PORZEZIŃSKIEJ, wideo Kac­per ZAMARŁO, mul­ti­me­dia Poli­na JUSTOWA, a za prze­kła­dy odpo­wia­da Kata­rzy­na BYŁÓW.

Wyda­rze­nie jest reali­zo­wa­ne dzię­ki wspar­ciu Mini­ster­stwa Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Naro­do­we­go, któ­re przy­zna­ło festi­wa­lo­wi dota­cję na kolej­ne trzy lata, dając mu naj­wyż­szą moż­li­wą oce­nę – 100 punk­tów w 100-punk­to­wej ska­li. Już po raz jede­na­sty Trans­Port Lite­rac­ki odby­wa się dzię­ki wspar­ciu Komi­sji Euro­pej­skiej w ramach pro­gra­mu Kre­atyw­na Euro­pa. Kolej­ny­mi mece­na­sa­mi festi­wa­lu są Mia­sto Koło­brzeg oraz Urząd Mar­szał­kow­ski Woje­wódz­twa Zachod­nio­po­mor­skie­go. Part­ne­rzy festi­wa­lu to tak­że Hotel Sena­tor, Regio­nal­ne Cen­trum Kul­tu­ry w Koło­brze­gu, Danish Arts Foun­da­tion, Insty­tut Lisz­ta – Węgier­skie Cen­trum Kul­tu­ry w War­sza­wie oraz Insty­tut Ada­ma Mic­kie­wi­cza. Part­ne­rem pro­gra­mu „Kre­atyw­na lite­ra­tu­ra” jest TVN War­ner Bros. Disco­ve­ry, a pro­gra­mu „Kadry lite­ra­tu­ry” – Fun­da­cja Powszech­ne­go Czy­ta­nia. Dzia­ła­nia wspie­ra­ją rów­nież lokal­ni part­ne­rzy: Pol­skie Radio Kosza­lin, Cof­fe­edesk, Pufa Design, Jan­tar, DG Light & Sound oraz Deale­rzy Kul­tu­ry.

Wszyst­kie festi­wa­lo­we wyda­rze­nia będzie moż­na oglą­dać w ser­wi­sie YouTu­be, a wybra­ne z nich będą trans­mi­to­wa­ne na żywo w Pol­skim Radiu Kosza­lin. W czwar­tek 23 kwiet­nia o godz. 19:10 na żywo z festi­wa­lu zosta­nie wyemi­to­wa­na audy­cja radio­wej Dwój­ki „Wier­ność i prze­mia­na”. W pią­tek 24 kwiet­nia na ante­nie poja­wi się poran­ny pro­gram „Zapra­sza­my do Trój­ki”, a od godz. 10:00 z Dźwi­rzy­na nada­wa­ne będzie „Radio Kosza­lin na Dobry Dzień”. W festi­wa­lo­wą nie­dzie­lę wie­czo­rem o 20:05 Michał Nogaś zapro­si odbior­ców do „Wszyst­kich Ksią­żek Świa­ta”, któ­rych gościem będzie Péter NÁDAS. Rok temu, świę­tu­jąc trzy­dzie­sto­le­cie, roz­ma­wia­li­śmy o wyso­ko­ści i głę­bo­ko­ści lite­ra­tu­ry – o dwóch wymia­rach, któ­re przez lata wyzna­cza­ły hory­zont nasze­go myśle­nia; dziś, wcho­dząc w czwar­tą deka­dę, kie­ru­je­my uwa­gę ku temu, co lite­ra­tu­rę wpra­wia w ruch. Nie szu­ka­my jed­nej defi­ni­cji, lecz spo­so­bów świa­do­me­go prze­kra­cza­nia gra­nic i roz­po­zna­wa­nia momen­tów prze­mia­ny. Bo wła­śnie „Tu zaczy­na się dalej”.

Festi­wa­lo­wa stro­na

Spe­cjal­na audy­cja o festi­wa­lu

Spe­cjal­na audy­cja o Pra­cow­niach

Dołącz do Trans­Por­to­wej gru­py