TransPort Literacki 31: Na co możemy pozwolić sztucznej inteligencji?

W pią­tek 24 kwiet­nia o 22:00 w Dźwi­rzy­nie odbę­dzie się otwar­ta dla wszyst­kich dys­ku­sja „Na co może­my pozwo­lić sztucz­nej inte­li­gen­cji?”, któ­rą popro­wa­dzi Anto­ni­na Tosiek. Roz­mo­wa będzie roz­wi­nię­ciem deba­ty „Gra­ni­ce lite­ra­tu­ry”, któ­ra zosta­ła zain­a­gu­ro­wa­na we wrze­śniu ubie­głe­go roku w Maga­zy­nie Lite­rac­kim biBLio­te­ka. Festi­wa­lo­wa roz­mo­wa będzie oka­zją do publicz­nej kon­ty­nu­acji tej dys­ku­sji – już z udzia­łem uczest­ni­ków i uczest­ni­czek Trans­Por­tu Lite­rac­kie­go.

Deba­ta wymy­ślo­na i pro­wa­dzo­na przez Artu­ra Bursz­tę wyra­sta z pyta­nia, czy lite­ra­tu­ra ma jesz­cze gra­ni­ce – i czy nale­ży je dziś wyzna­czać, prze­su­wać, czy raczej unie­waż­niać. Punk­tem wyj­ścia są publi­ko­wa­ne w Maga­zy­nie Lite­rac­kim „biBLio­te­ka” roz­mo­wy poświę­co­ne prze­mia­nom lite­rac­ko­ści w świe­cie, w któ­rym tekst coraz czę­ściej wkra­cza w prze­strzeń innych sztuk, mediów i tech­no­lo­gii. To nie chwi­lo­we eks­pe­ry­men­ty, lecz symp­to­my głęb­szych zmian w spo­so­bie rozu­mie­nia lite­ra­tu­ry.

Roz­mo­wa doty­czy nowych kom­pe­ten­cji twór­ców, nar­ra­cji wymy­ka­ją­cych się papie­ro­wi oraz tek­stów powsta­ją­cych przy udzia­le sztucz­nej inte­li­gen­cji. Poja­wia­ją się też pyta­nia o rolę insty­tu­cji i edu­ka­cji lite­rac­kiej wobec tych prze­mian oraz o to, czy lite­ra­tu­ra pozo­sta­je zapi­sem jed­nost­ko­we­go gło­su, czy raczej szcze­gól­nym spo­so­bem orga­ni­zo­wa­nia języ­ka. Nie cho­dzi o jed­ną defi­ni­cję lite­ra­tu­ry, lecz o szu­ka­nie języ­ków przy­szło­ści, któ­re pozwo­lą lepiej rozu­mieć współ­cze­sny świat.

W dotych­cza­so­wych gło­sach poja­wia­ją się róż­ne odpo­wie­dzi na pyta­nie o gra­ni­ce lite­ra­tu­ry. Alek­san­dra Kasprzak pisze o jej prze­ni­ka­niu do mediów spo­łecz­no­ścio­wych, gdzie sto­ry­tel­ling, komen­ta­rze i vira­lo­we for­my zaczy­na­ją funk­cjo­no­wać jak nowe gatun­ki lite­rac­kie. Grze­gorz Jędrek zwra­ca uwa­gę, że lite­ra­tu­ra nie tyle ma gra­ni­ce, ile poru­sza się mię­dzy róż­ny­mi obie­ga­mi – insty­tu­cjo­nal­ny­mi, medial­ny­mi i ryn­ko­wy­mi – któ­re za każ­dym razem pró­bu­ją ją na nowo defi­nio­wać.

Inni auto­rzy i autor­ki przy­glą­da­ją się rela­cjom lite­ra­tu­ry z rze­czy­wi­sto­ścią spo­łecz­ną oraz poli­tycz­ną. Maciej Ligu­ziń­ski ana­li­zu­je sytu­acje, w któ­rych fik­cja wcho­dzi w pole fak­tu i zaczy­na kon­ku­ro­wać z inny­mi reżi­ma­mi praw­dy – praw­ny­mi, medial­ny­mi czy histo­rycz­ny­mi. Mał­go­rza­ta Siko­ra-Tar­now­ska poka­zu­je z kolei lite­ra­tu­rę jako prze­strzeń schro­nie­nia i eman­cy­pa­cji, zwłasz­cza dla doświad­czeń queero­wych, któ­re czę­sto nie znaj­du­ją miej­sca w domi­nu­ją­cych nar­ra­cjach kul­tu­ry.

Kolej­ne gło­sy doty­ka­ją zmian tech­no­lo­gicz­nych i insty­tu­cjo­nal­nych. Patryk Cie­siel­czyk opi­su­je lite­ra­tu­rę powsta­ją­cą na sty­ku języ­ka i kodu, w któ­rej tekst bywa pisa­ny nie tyl­ko dla ludzi, lecz tak­że dla maszyn. Rafał Het­man przy­po­mi­na, że czy­ta­nie coraz czę­ściej sta­je się doświad­cze­niem zbio­ro­wym – od spo­tkań autor­skich po plat­for­my inter­ne­to­we, gdzie sens rodzi się w dia­lo­gu czy­tel­ni­ków, lite­ra­tu­ra nie zni­ka, lecz zmie­nia swo­je for­my, spo­so­by powsta­wa­nia i obie­gu.

Wkrót­ce uka­żą się ese­je: „Adap­ta­cja jako lek­tu­ra” Jaku­ba Maj­mur­ka, „Uciecz­ka z książ­ki – gdzie dziś żyją opo­wie­ści?” Kata­rzy­ny Bazar­nik oraz „Ile kosz­tu­je styl?” Mar­ci­na Wil­kow­skie­go. Temat „gra­nic lite­ra­tu­ry” powró­ci tak­że pod­czas Trans­Por­tu Lite­rac­kie­go w trak­cie wystą­pień: „O sztu­ce bez gra­nic” Ewy Kury­luk, „Gra­ni­ce wyobraź­ni, gra­ni­ce świa­ta” Tade­usza Sław­ka, „Przy­szłość zaczy­na się w kul­tu­rze” Paw­ła Poto­ro­czy­na oraz „Pomię­dzy intym­no­ścią a wspól­no­tą” Ingi Iwa­siów.

Odwiedź stro­nę deba­ty

Festi­wa­lo­wa stro­na

Dołącz do Trans­Por­to­wej gru­py