BiuLetyn nr 25/2026: Odroczona egzekucja

Debiu­tanc­ka powieść o świe­cie, w któ­rym bunt zosta­je prze­ję­ty przez sys­tem, a cia­ło i świa­do­mość pod­le­ga­ją tech­no­lo­gicz­ne­mu prze­twa­rza­niu (Alek­san­dra MAJÓWKA „Odro­czo­na egze­ku­cja”). Książ­ka pro­za­tor­ska o doświad­cze­niu cią­ży, poro­du i utra­ty, opo­wia­da­na bez pato­su, w języ­ku oszczęd­nym i dotkli­wym (Justy­na BARGIELSKA „Obso­let­ki”). Wybór wier­szy obej­mu­ją­cy dwie deka­dy pra­cy jed­ne­go z naj­waż­niej­szych współ­cze­snych poetów – tom, w któ­rym język nie sta­bi­li­zu­je sen­su, lecz wpra­wia go w ruch (Kac­per BARTCZAK „Przez nica i cacy”). Powieść o cyfro­wym pre­ka­ria­cie i świe­cie, w któ­rym lite­ra­tu­ra, emo­cje i doświad­cze­nie sta­ją się surow­cem dla algo­ryt­mów (Vig­go BJERRING „Ser­ce świa­ta”). Ostat­nie pre­mie­ry 31. sezo­nu w Biu­rze Lite­rac­kim ukła­da­ją się w czte­ry róż­ne spo­so­by pra­cy języ­ka – od uwi­kła­nia w sys­tem po pró­by odzy­ska­nia gło­su.

Wie­lu z Was Pau­lę Meehan odkry­ło pod­czas Trans­Por­tu Lite­rac­kie­go 31. Z jed­ną z naj­waż­niej­szych euro­pej­skich poetek roz­ma­wia Artur Bursz­ta – o pamię­ci zapi­sa­nej w cie­le i języ­ku, o napię­ciu mię­dzy archi­wum a opo­wie­ścią, o poezji pra­cu­ją­cej na sty­ku histo­rii, mitu i doświad­cze­nia. „Aby oca­lić świat, trze­ba go naj­pierw poko­chać” – mówi irlandz­ka autor­ka. W roz­mo­wie w Maga­zy­nie Lite­rac­kim biBLio­te­ka wra­ca temat odpo­wie­dzial­no­ści poet­ki, pra­cy pamię­ci i języ­ka, któ­ry nie oddzie­la ludz­kie­go od nie­ludz­kie­go, lecz pró­bu­je pomie­ścić róż­ne porząd­ki ist­nie­nia. Prze­czy­taj­cie roz­mo­wę i podaj­cie ją dalej.

Pod­czas kwiet­nio­we­go festi­wa­lu Trans­Port Lite­rac­ki wra­ca­li­śmy do deba­ty „Gra­ni­ce lite­ra­tu­ry”. Paweł Poto­ro­czyn w „Roz­ru­chu wyobraź­ni” posta­wił pyta­nie, któ­re wybrzmie­wa moc­niej niż dia­gno­za: czy kul­tu­ra ma jesz­cze przy­szłość i czy przy­szłość w ogó­le może zaczy­nać się w kul­tu­rze. Oto tekst wystą­pie­nia dyrek­to­ra Euro­pej­skiej Sto­li­cy Kul­tu­ry Lublin 2029. Punk­tem wyj­ścia jest tu poczu­cie prze­kro­cze­nia gra­ni­cy – nie este­tycz­nej, lecz spraw­czo­ści. „Dotar­li­śmy do pew­nej gra­ni­cy. Gra­ni­cy spraw­czo­ści. Gra­ni­cy pod­mio­to­wo­ści” – pisze autor, wska­zu­jąc na sytu­ację, w któ­rej kul­tu­ra prze­sta­je być trak­to­wa­na poważ­nie, mimo że to ona dostar­cza narzę­dzi myśle­nia, współ­pra­cy i roz­wo­ju.

Debiut, któ­ry nie pró­bu­je szo­ko­wać, tyl­ko prze­su­wa punkt widze­nia. Artur Bursz­ta roz­ma­wia z Alek­san­drą Majów­ką o „Odro­czo­nej egze­ku­cji” – książ­ce, w któ­rej rady­kal­ny gest nie wyglą­da jak wyją­tek, lecz jak logicz­na kon­se­kwen­cja świa­ta opar­te­go na danych, inwi­gi­la­cji i eko­no­mii uwa­gi. Ampu­ta­cja gło­wy nie jest tu pro­wo­ka­cją, tyl­ko jed­nym z moż­li­wych ruchów. „To jest świat, któ­ry może już ist­nieć, ale jesz­cze nie jest to oczy­wi­ste” – mówi autor­ka, poka­zu­jąc, jak bli­sko jeste­śmy rze­czy­wi­sto­ści, któ­rą łatwo uznać za prze­sa­dzo­ną. Roz­mo­wa doty­ka też momen­tu, gdy bunt prze­sta­je nale­żeć do tych, któ­rzy go ini­cju­ją. Zosta­je prze­ję­ty, opo­wie­dzia­ny przez innych, wcią­gnię­ty w obieg mediów i ryn­ku. Całość zaczy­na się od pro­ste­go pyta­nia: czy to jesz­cze bunt, czy już brak alter­na­tyw?

Odci­nek 52 „Roz­mów na koniec”. Jerzy Jar­nie­wicz i Maciej Robert roz­ma­wia­ją o tomie „Trzy kobie­ty”, wła­śnie nomi­no­wa­nym do Nagro­dy im. Wisła­wy Szym­bor­skiej. Znajdź chwi­lę i sprawdź, co w tej książ­ce pra­cu­je naj­moc­niej – i dla­cze­go zna­la­zła się wśród naj­waż­niej­szych tytu­łów roku.

Rusza akcja „Zni­ka­ją­ce książ­ki – Teraz albo nigdy”. Wybra­ne tytu­ły w księ­gar­ni poezjem.pl są teraz dostęp­ne w bar­dzo niskich cenach. Te pozy­cje nie będą mia­ły dodru­ku i nie wró­cą do regu­lar­nej sprze­da­ży. To moment, żeby się­gnąć po tytu­ły odkła­da­ne na póź­niej i uzu­peł­nić wła­sną biblio­te­kę. Każ­de zamó­wie­nie uzu­peł­nia­ne jest pre­zen­ta­mi. W ramach akcji znaj­dzie­cie nagra­dza­ne naj­waż­niej­szy­mi nagro­da­mi tytu­ły, legen­dar­ne debiu­ty, wspa­nia­łe prze­kła­dy i rary­ta­sy dostęp­ne już tyl­ko w księ­gar­ni poezjem.pl, wyszpe­ra­ne spe­cjal­nie na potrze­by tej akcji. Decy­du­je kolej­ność zamó­wień, w nie­któ­rych przy­pad­kach to będą poje­dyn­cze egzem­pla­rze. Pomóż­cie nam zro­bić miej­sce na nowe książ­ki!

Oprócz tego w Maga­zy­nie Lite­rac­kim biBLio­te­ka „Stro­na A, stro­na B nr 135: Pod­su­mo­wa­nie Trans­Por­tu Lite­rac­kie­go 31” frag­men­ty i zdję­cia pre­mie­ro­wych ksią­żek. Całość dopeł­nia odci­nek 52 „Roz­mów na koniec”. Jerzy Jar­nie­wicz i Maciej Robert dys­ku­tu­ją o tomie „Trzy kobie­ty”, wła­śnie nomi­no­wa­nym do Nagro­dy im. Wisła­wy Szym­bor­skiej. Znajdź chwi­lę i sprawdź, co w tej książ­ce pra­cu­je naj­moc­niej – i dla­cze­go zna­la­zła się wśród naj­waż­niej­szych tytu­łów roku.