recenzje / ESEJE

Ilu potrzeba, żeby tłumaczyć Chanina

Kārlis Vērdiņš

Szkic Kārlis Vērdiņša, towarzyszący wydaniu książki Semiona Chanina Ale nie to, w tłumaczeniu Bohdana Zadury, która ukaże się w Biurze Literackim 9 grudnia 2020 roku.

Biuro Literackie

Brzmi to jak anegdota: ilu potrzeba łotewskich poetów, żeby przetłumaczyć jeden wybór wierszy Siemiona Chanina? Jak pokazuje ta książka – wystarczy trzynastu. Dlatego że tłumaczenie Chanina na łotewski – to trudne i niewdzięczne zajęcie: język jego poezji jest wielowarstwowy, a w każdej warstwie dokonuje się celowa praca z językiem. Na stabilne obroty rzeczy i zmienne frazeologizmy nakłada się gra językowa, na językową grę nakładają się oczekiwane i nieoczekiwane rymy, na rymy nakładają się kulturowe aluzje i wzięte z otaczającej rzeczywistości fragmenty języka, które z kolei, mogą przeobrazić się w nowe przetworzone frazeologizmy itp.

Tłumacz śledzący te językowe gry będzie musiał bezpowrotnie stracić część zwodniczej beztroski i spontaniczności poezji Chanina i zasłuży na sceptyczne reakcje krytyków. Ronalds Briedis charakteryzuje proces tłumaczenia zbioru „właśnie teraz” jako unicestwianie autora w przekładzie, Inese Zandere przyznaje, że łotewski tekst książki „wpław” jest zdystansowany i nienaturalny, a Anna Auziņa, ze swej strony, pisze, że „w łotewskiej wersji »wpław« lista sukcesów proporcjonalna jest do liczby wierszy zepsutych przez łotewskich poetów”. Jednak bez względu na świadomość tego, że oryginał – a to niespodzianka! – zawsze będzie lepszy od przekładu, łotewscy tłumacze dalej korzystali z przywileju łamania sobie głów nad poezją Chanina.

Ta edycja zawiera też wiersze nowe. Jak pokazują niektóre z nich, w tekstach Chanina z ostatniego czasu pojawił się epicki rozmach, charakter pisma autora trochę się zmienia. Kontynuowane są multimedialne i wielojęzykowe performanse w grupie „Orbita”, a także przekłady współczesnych poetów łotewskich na rosyjski. Już dwadzieścia lat publikowane są wiersze Chanina, a zainteresowany czytelnik mimo wszystko nie spuszcza go z oka – we wszystkich znaczeniach tego wyrażenia i we wszystkich dostępnych językach.

O AUTORZE

Kārlis Vērdiņš

ur. 28 lipca 1979 r. w Rydze. Poeta, tłumacz, asystent w Instytucie Literatury, Folkloru i Sztuki na Uniwersytecie Łotewskim. Autor książek poetyckich: Lodołamacze (2001), Twarożek ze śmietaną (2004), Ja (2008) i Pieaugušie (2015); opublikował także zbiory wierszy dla dzieci Zupa alfabetowa (2007), Tētis (2016) oraz Dilles tante (2018). Pisze libretta i teksty piosenek. Tłumaczył utwory T.S. Eliota, Georga Trakla czy Emily Dickinson. Laureat m.in. Nagrody Kultury DIENA (2001), Nagrody Copyright Infinity (2006), Nagrody Literackiej Łotewskiego Związku Pisarzy za najlepszą książkę dla dzieci (2007) i Nagrody Festiwalu „Dni Poezji” za najlepszy tom wierszy (2008). W 2014 r. jego utwór „Come to Me” został wymieniony przez ekspertów w London’s Southbank Center wśród 50 największych współczesnych wierszy miłosnych naszych czasów. Mieszka w Rydze.

powiązania

Pożyczone style

wywiady / O KSIĄŻCE Jacek Dehnel Kārlis Vērdiņš

Kārlis Vērdiņš, autor wydanej w Biurze Literackim 3 sierpnia 2009 roku książki Niosłem ci kanapeczkę, w rozmowie z Jackiem Dehnelem.

WIĘCEJ

Kiedy wiersz dociera w niecodzienny sposób

wywiady / O KSIĄŻCE Igor Biełow Siemion Chanin

Rozmowa Igora Biełowa z Siemionem Chaninem, towarzysząca wydaniu książki Semiona Chanina Ale nie to, w tłumaczeniu Bohdana Zadury, która ukaże się w Biurze Literackim 9 grudnia 2020 roku.

WIĘCEJ

Spis rzeczywistości

recenzje / ESEJE Bohdan Zadura

Szkic Bohdana Zadury, towarzyszący wydaniu książki Semiona Chanina Ale nie to, w tłumaczeniu Bohdana Zadury, która ukaże się w Biurze Literackim 9 grudnia 2020 roku.

WIĘCEJ

[nie pomyśl, że to bezdomny]

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura Siemion Chanin

Autorski komentarz Siemiona Chanina, towarzyszący wydaniu książki Semiona Chanina Ale nie to, w tłumaczeniu Bohdana Zadury, która ukaże się w Biurze Literackim 9 grudnia 2020 roku.

WIĘCEJ

Głos zagubionego

recenzje / ESEJE Ostap Sływynski

Recenzja Ostapa Sływyńskiego, towarzysząca wydaniu książki Semiona Chanina Ale nie to, w tłumaczeniu Bohdana Zadury, która ukaże się w Biurze Literackim 9 grudnia 2020 roku.

WIĘCEJ

Ale nie to (2)

utwory / zapowiedzi książek Bohdan Zadura Siemion Chanin

Fragment zapowiadający książkę Semiona Chanina Ale nie to, w tłumaczeniu Bohdana Zadury, która ukaże się w Biurze Literackim 18 listopada 2020 roku.

WIĘCEJ

Kanapeczki dla Vērdiņša i Dehnela

recenzje / ESEJE Krzysztof Zabłocki

Recenzja Krzysztofa Zabłockiego z książki Niosłem ci kanapeczkę Kārlisa Vērdiņša.

WIĘCEJ