wywiady / O PISANIU

Poezja pozwala oddać wszystkie kadry

Martyna Buliżańska

Rozmowa Magdy Szczubret z Martyną Buliżańską, towarzysząca premierze książki Moja jest ta ziemia, wydanej w Biurze Literackim 26 września 2013 roku.

Okladka__Moja_jest_ta_ziemia__rgb Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Magda Szczubret: Martyno, zacznijmy arcybanalnie, piszesz wiersze, bo…?

Martyna Buliżańska: Chyba muszę odpowiedzieć równie banalnie – bo lubię. Często poeci mówią o pisaniu opartym na własnych doznaniach, doświadczeniach. Sama spotkałam się z takim stwierdzeniem, ze względu na życiowość tego, co piszę. Moje pisanie nie jest też tzw. „przelewaniem emocji na papier”. Raczej mogłabym ująć to tak: obserwuję w moim umyśle poszczególne „kadry”, na których potem buduję tekst. Jeśli uparcie widzę jakikolwiek detal, nawet w pierwszym wrażeniu – mało istotny, to wiem że jest on niezbędny do stworzenia utworu, który spełnia moje wyobrażenie.

Porozmawiajmy zatem o tych „kadrach”. W Twoim arkuszu aż roi się od nawiązań – z jednej strony używasz kalek i słów z języka rosyjskiego, przywołujesz elementy kultury wschodniosłowiańskiej i grasz stereotypami – z drugiej przewijają się tu szczegóły z judaizmu, akcenty związane z jego doktryną, charakterystyczne terminy. Skąd pomysł na takie połączenie?

Od dawna pasjonuje mnie kultura i język rosyjski. Moim zamysłem jest przedstawienie obyczajów nie tyle w postaci czystych faktów, ale raczej meandrując tak, by uchwycić nastrój i jednocześnie pomóc czytelnikowi zrozumieć część obrzędów. Co do judaizmu, myślę, że włączyłam jego elementy do moich tekstów ze względu (może to zabrzmieć sprzecznie) na chrześcijaństwo. Pojęcie religii zawsze było dla mnie czymś interesującym, podobnie jak kultura wschodniosłowiańska. W kilku utworach dotykam problemu „nad-wiary”, prymitywizmu poglądów, przy czym wszystko to dzieje się na tle kultury obu narodowości (Żydzi i Rosjanie).

Pytam o wybór: Żydzi, Rosjanie, gdyż połączenie religijno-kulturowe w tym przypadku jest dość kontrowersyjne. Wspominasz, że używasz takich zestawień dla wytłumaczenia pewnych obrządów i pojęć, ale dlaczego właśnie w tym rejestrze: „zdrowyj ruskij bieługowyj” i menora, Wala i Jezus?

Wala to zbiór moich własnych obserwacji i elementów dopełniających obrazu dziewczyny, której życie przebiega w prymitywnych warunkach, brak rozwoju, do tego problem z Ojcem, z drugiej strony wychowanie w Bogu i wierze. Wala widziała niewiele i zna niewiele prawd świata. Podświadomie czuje, że jej relacje z Ojcem nie są do końca prawidłowe, istnieje w niej jednak przekonanie, że dominacja Ojca nad nią, to dominacja Boga nad człowiekiem. Myśli, że Misza, do którego mówi, jest jej Jezusem, który potrafi odegnać wszelkie zło. Wszystko to budowane jest na kruchej podstawie przekłamań wiary, które są jednak na tyle silne, by dziewczyna mogła w nie uwierzyć. Próbuję ukazać, jakie zmagania przechodzą dwie odległe kulturowo narodowości, zarówno nieszczęśliwa Rosjanka, jak i wyszydzany Żyd. Pisząc o Wali, włączam szczegóły z judaizmu, aby ukazać niektóre pojęcia sprawdzające się w odrębnych grupach, podobieństwo istnienia, pomimo różnicy poglądów.

Tytuł zestawu Twoich wierszy to „moja jest ta ziemia”. Oto mamy w niej kilka punktów, „kadrów”: Wala, Jezus, Rosja, judaizm. Jest tu miejsce i na miłość, i dzieci, i mięso, obrazki z życia. Co jeszcze możemy dorzucić, aby naprawdę czuć się jak „u siebie”?

Wydaje mi się, że każdy powinien próbować szukać klucza do rozwiązania danego tekstu. Nie mam tu na myśli porządkowania, czy upartego rozszyfrowywania pojedynczych wersów. Jeden utwór jest rozumiany za pierwszym przeczytaniem, inny potrzebuje więcej czasu. Myślę, że w moich pracach warto zwrócić uwagę na tytuły, bo zawsze staram się, żeby nadawały one ogólny zarys całemu wierszowi. Przykładem może być tekst „liebling: ludzie z szafą”, w którym bez znajomości tytułu, całość nabiera innego wymiaru. Ważne jest też tłumaczenie zwrotów z języków obcych, czasem niezbędnych do podkreślenia puenty wiersza. Co można dorzucić? Myślę, że każdy ma możliwość dopowiedzenia sobie własnego następstwa wydarzeń.

Spytam zatem inaczej: co sprawia, że Ty w poezji czujesz się jak „u siebie”?

Myślę, że w poezji o wiele łatwiej mi grać nastrojami czytelnika. Brzmi to dość dziwnie, ale mam świadomość, że umiejętny dobór słów, odpowiednie zestawienie zdań, mogą zrobić zdumiewające wrażenie na czytającym tekst. Poza tym lubię oszczędność w słowach, uważam, że coś nieuchwytnego znacznie sprawniej zamknąć w kilku dokładnie dobranych zdaniach, aniżeli w dłuższej wypowiedzi. Z drugiej strony, poezja pozwala mi oddać wszystkie „kadry” powstałe w moim umyśle. W moim mniemaniu wiersz musi być dokładny, kreślący nową historię. Rosja, judaizm, Wala i mnogość innych elementów dają mi nowe pomysły na budowanie nastroju w tekście. Myślę, że pewnie wszystkie wymienione czynniki sprawiają, że satysfakcję pisania daje mi właśnie poezja.

A jak jest z czytaniem? Masz jakichś swoich ulubionych poetów, może jest ktoś na kim się wzorujesz, kogo szczególnie cenisz?

Może wydawać się to dość przewrotne, ale nie przepadam za czytaniem poezji. Jeśli jednak już to robię, to zazwyczaj wybieram autorów mało znanych, często szukam nowatorskich tekstów na portalach internetowych, chociaż w tym wypadku trzeba mieć dużo chęci i czasu, by poświęcić należytą uwagę każdej pracy. Lubię za to czytać prozę, zazwyczaj daje mi to o wiele więcej przyjemności. Aktualnie jestem pod wrażeniem stylu pisania Doroty Masłowskiej i jednocześnie mogę powiedzieć, że zazdroszczę jej umiejętności. Nie mam jednak szczególnie cenionej osoby, której sztuka pisarska wpływałaby na treść moich tekstów. Przyznam się jednak, że nie jestem znawczynią poezji, więc możliwe, że mojej uwadze umknęły utwory kilku znakomitych poetów, mniej lub bardziej znanych.

Masz jakieś zdanie o autorach wcześniej wyłowionych przez Karola Maliszewskiego i Romana Honeta w Połowie 2010? Czy w wierszach któregoś z nich znalazłaś coś, co możesz nazwać „moją ziemią”?

Akurat z utworami autorów wyłowionych w Połowie 2010 zapoznałam się (z chęcią) wcześniej. Według mnie jest kilka tekstów, które rzeczywiście mnie urzekły. Jednym z nich jest na pewno wiersz Filipa Wyszyńskiego – „N.”. Podobał mi się również utwór Krzysztofa Szeremety pt. „Weźmiesz syna, on ci pomoże”. Ogromne wrażenie wywarł na mnie cały zestaw wierszy Mariusza Partyki i Bartosza Sadulskiego. Praktycznie u każdego autora znalazłam coś, co skłoniło mnie do dalszego czytania, jednak „moja ziemia”, to chyba po części „ziemia” M. Partyki, w którego pisaniu jest lekkość kreślenia nastroju i odrębne kadry. Z kolei B. Sadulski umiejętnie zestawia słowa, ma zdecydowanie charakterystyczny styl tworzenia, który dla mnie jest mistrzowski. Tak naprawdę, wszyscy laureaci Połowu są dla mnie swojego rodzaju mistrzami, których podziwiam i chętnie czytam.

Teraz i Ty należysz do ich grona, Martyno. Masz jakieś nadzieje, plany, oczekiwania w związku z tym wyróżnieniem?

Cały czas nie mogę w to uwierzyć! Wcześniej nawet nie myślałam, że mogłabym zostać wybrana w Połowie, jest to dla mnie wielką radością i jednocześnie wyzwaniem. Myślę, że nadal będę starała się rozwijać umiejętności pisarskie. Na razie jestem zbyt zszokowana moim sukcesem, żeby zastanawiać się (racjonalnie) co dalej. Wiem na pewno, że nie chciałabym, aby cała moja twórczość i osiągnięcia skończyły się równie szybko, jak się zaczęły. Chyba właśnie to jest moje oczekiwanie, które stawiam sobie samej.

O AUTORACH

Bulizanska_Portret_2013_fot_Wojtek_Świerdzewski (2)
Martyna Buliżańska

Urodzona w 1994 roku. W 2010 roku opublikowała zestaw wierszy w antologii Poetyckie debiuty 2010 w ramach projektu „Połów”, którego jest laureatką. Za debiutancki tom moja jest ta ziemia otrzymała Wrocławską Nagrodę Poetycką Silesius 2014 oraz Złoty Środek Poezji (2014). Mieszka na Kujawach.

powiązania

04_RECENZJE__Martyna BULIŻAŃSKA__Poezja z nagrodami moja jest ta ziemia

Poezja z nagrodami: moja jest ta ziemia

recenzje / KOMENTARZE Martyna Buliżańska

Martyna Buliżańska odpowiada na pytania w ankiecie dotyczącej książki moja jest ta ziemia, wydanej w Biurze Literackim 26 września 2013 roku, a w wersji elektronicznej 14 listopada 2018 roku. Książka ukazuje się w ramach akcji „Poezja z nagrodami”.

WIĘCEJ
18_DZWIEKI__Martyna BULIŻAŃSKA__Bydgoskie mówi burżuazja

Bydgoskie mówi burżuazja

dzwieki / RECYTACJE Martyna Buliżańska

Wiersz z tomu moja jest ta ziemia, zarejestrowany podczas spotkania „Nowe sytuacje” na festiwalu Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
20_NAGRANIA__Kacper BARTCZAK, Martyna BULIŻAŃSKA, Roman HONET, Szymon SŁOMCZYŃSKI, Maciej JAKUBOWIAK_Symulacja świata

Symulacja świata

nagrania / Stacja Literatura Kacper Bartczak Maciej Jakubowiak Martyna Buliżańska Roman Honet Szymon Słomczyński

Spotkanie autorskie w ramach festiwalu Stacja Literatura 22, w którym udział wzięli Kacper Bartczak, Martyna Buliżańska, Roman Honet, Szymon Słomczyński i Maciej Jakubowiak.

WIĘCEJ
Bulizanska__portret_2014_fot_Jakub_Golis (3)

Nigdy nie widziałam wilgi

wywiady / O KSIĄŻCE Bianka Rolando Martyna Buliżańska

Rozmowa Bianki Rolando z Martyną Buliżańską, towarzysząca premierze książki wizyjna, wydanej w Biurze Literackim 26 czerwca 2017 roku.

WIĘCEJ
KOMENTARZ_Abc_ABC

Wordplay

recenzje / KOMENTARZE Martyna Buliżańska

Komentarz Martyny Buliżańskiej do wiersza „John Maus wordplay” z tomu wizyjna, który ukazał się nakładem Biura Literackiego 26 czerwca 2017 roku.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Podmoskiewskie jednostajnie

Podmoskiewskie jednostajnie

dzwieki / RECYTACJE Martyna Buliżańska

Wiersz z tomu moja jest ta ziemia, zarejestrowany podczas spotkania „Nowe sytuacje” na festiwalu Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
DZWIEKI__Ślady-pamięciowe-–-pobrzeża

Ślady pamięciowe – pobrzeża

dzwieki / RECYTACJE Martyna Buliżańska

Wiersz z tomu moja jest ta ziemia, zarejestrowany podczas spotkania „Nowe sytuacje” na festiwalu Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
WYWIADY_Nie_ze_wzgledu

Nie ze względu na piękne obrazy, ale na moc słowa

wywiady / O KSIĄŻCE Martyna Buliżańska Roman Honet

Rozmowa Romana Honeta z Martyną Buliżańską, towarzysząca premierze książki Moja jest ta ziemia, wydanej w Biurze Literackim 26 września 2013 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Polow-2011

Przeżyć siebie w innych dekoracjach

wywiady / O PISANIU Krzysztof Dąbrowski

Z Krzysztofem Dąbrowskim rozmawia Magda Szczubret.

WIĘCEJ
04_RECENZJE__Martyna BULIŻAŃSKA__Poezja z nagrodami moja jest ta ziemia

Poezja z nagrodami: moja jest ta ziemia

recenzje / KOMENTARZE Martyna Buliżańska

Martyna Buliżańska odpowiada na pytania w ankiecie dotyczącej książki moja jest ta ziemia, wydanej w Biurze Literackim 26 września 2013 roku, a w wersji elektronicznej 14 listopada 2018 roku. Książka ukazuje się w ramach akcji „Poezja z nagrodami”.

WIĘCEJ
18_DZWIEKI__Martyna BULIŻAŃSKA__Bydgoskie mówi burżuazja

Bydgoskie mówi burżuazja

dzwieki / RECYTACJE Martyna Buliżańska

Wiersz z tomu moja jest ta ziemia, zarejestrowany podczas spotkania „Nowe sytuacje” na festiwalu Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Podmoskiewskie jednostajnie

Podmoskiewskie jednostajnie

dzwieki / RECYTACJE Martyna Buliżańska

Wiersz z tomu moja jest ta ziemia, zarejestrowany podczas spotkania „Nowe sytuacje” na festiwalu Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
DZWIEKI__Ślady-pamięciowe-–-pobrzeża

Ślady pamięciowe – pobrzeża

dzwieki / RECYTACJE Martyna Buliżańska

Wiersz z tomu moja jest ta ziemia, zarejestrowany podczas spotkania „Nowe sytuacje” na festiwalu Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
KSIAZKI_moja-jest-ta-ziemia

Ambiwalentne rozgrywki

recenzje / ESEJE Krzysztof Sztafa

Recenzja Krzysztofa Sztafy z książki moja jest ta ziemia Martyny Buliżańskiej, która ukazała się 13 października 2014 roku na stronie Literatki.com.

WIĘCEJ
RECENZJE_Martyna Bulizanska

Ludzie w oknach dają znaki

recenzje / ESEJE Radosław Wiśniewski

Recenzja Radosława Wiśniewskiego z książki moja jest ta ziemia Martyny Buliżańskiej, która ukazała się 19 maja 2014 roku na blogu jurodiwy-pietruch.

WIĘCEJ
RECENZJE_Oko_na_rzeczy

Oko na rzeczy pozostające w ukryciu

recenzje / IMPRESJE Patrycja Wojkowska

Esej Patrycji Wojkowskiej towarzyszący premierze książki moja jest ta ziemia Martyny Buliżańskiej, wydanej w Biurze Literackim 26 września 2013 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Nie_ze_wzgledu

Nie ze względu na piękne obrazy, ale na moc słowa

wywiady / O KSIĄŻCE Martyna Buliżańska Roman Honet

Rozmowa Romana Honeta z Martyną Buliżańską, towarzysząca premierze książki Moja jest ta ziemia, wydanej w Biurze Literackim 26 września 2013 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Martyna Bulizanska

Ludzie w oknach dają znaki

recenzje / ESEJE Radosław Wiśniewski

Recenzja Radosława Wiśniewskiego z książki moja jest ta ziemia Martyny Buliżańskiej, która ukazała się 19 maja 2014 roku na blogu jurodiwy-pietruch.

WIĘCEJ