recenzje / ESEJE

Geografie, Giovanni Catelli

Joanna Roś

Recenzja Joanny Roś z książki Geografie Giovanniego Catellego, która ukazała się w 2014 roku w portalu Strona Tytułowa.

Okladka__Geografie__rgb Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

„Ciekawe połączenie pewnego wydarzenia i pewnej hipotezy oddalonych od siebie zarówno w czasie, jak i w przestrzeni. Coś, co teraz można przyjąć jako konkretny fakt” – takimi słowami Julio Cortázar rozpoczyna opowiadanie Milczący pasażer. W nim to wydarzenie opowiedziane zostało przez niejakiego Aldo Franceschini, hipoteza została ukuta przez narratora, a cała rzecz miała miejsce przy ulicy Paula Valery’ego w Paryżu.

W moim krótkim tekście wydarzenie zostało zaczerpnięte od Cortázara, jednak hipotezę podaję za opowiadaniem Giovanniego Catellego Pasażer, zawartym w zbiorze prozy poetyckiej Geografie, pierwszej jego książce przetłumaczonej na język polski, nowości wydawniczej Biura Literackiego. Nieco to… zagmatwane? Wręcz przeciwnie. Oto zamiast recenzji – krótka ilustracja tego, jak opowiadania nieznanego szerzej Catellego, który, jak pisze Anna Wasilewska, zyskał sobie miano najmniej widocznego pisarza we współczesnej literaturze włoskiej, mogą stać się „hipotezami” dla opowiadań innych twórców – tych popularniejszych i bardziej zauważalnych.

Dlaczego hipoteza i wydarzenie są od siebie tak oddalone w czasie i przestrzeni? Opowiadanie Cortázara powstało z pewnością przed 1980 rokiem, zaś Geografie ukazały się w roku 1998. Jedno w Argentynie, drugie we Włoszech. Zajmijmy się jednak od razu samym wydarzeniem.

Jest noc. Samochód zatrzymuje się na pustej szosie. Nagle pojawia się drugie auto, które było już tam wcześniej, ale którego nie zauważyliśmy; ono też stanęło w ciemnościach na takim samym pustkowiu. Na jego przednim siedzeniu ktoś jest – człowiek. Czarna, nieruchoma forma. Jakby ktoś wiózł go nocą, tak by nikt go nie widział… Cortázar tworzy swoją hipotezę – „to był nieboszczyk”, po czym urywa opowiadanie. Oczywiście nikt mu nie wierzy. Nie w taką kolej rzeczy i na pewno nie jemu. Catelli mógł nawet nie wiedzieć o niedowierzaniu czytelników Cortáza w związku z zaproponowanym rozwiązaniem. Dlaczego więc miałby się nim martwić? Może wysiadał z taksówki na pustym placu, kiedy jeszcze było ciemno, a przed nim inna, taka sama taksówka odjechała z piskiem opon, wyrzucając na chodnik innego, podobnego do niego człowieka?

„Jest zawsze jakiś pociąg, który odjeżdża przed naszym, o brzasku, niemal się o nas ocierając, w nowym i nieznanym wietrze, a my wstaliśmy o świcie pewni, że jesteśmy sami, na pewno pierwsi, którzy widzą dworzec… Zawsze jest jakiś człowiek, który wysiada, jakaś twarz, która opuszcza pociąg i patrzy na nas, ze skrajem nocy narzuconej na ramiona (…) Idzie i celebruje opóźnienie w martwym punkcie kroków”. Jeśli do tej pory jeszcze ktoś wierzył Cortázarowi, to po przeczytaniu tych słów będzie wiedział, że dopiero Catelli rozwiązał zagadkę auta, które stoi gdzieś tam już wcześniej, człowieka, który czuwa już dłużej…

To niesamowite, kiedy pisarz wyraża słowem poczucie braku i niepewności, a zarazem każdą scenerią czy metaforą rozwikłuje to, co niejasne, to, czemu się nie dowierza. Oczywiście, przedstawienie tego tak rzadkiego i ważnego doświadczenia za pomocą zestawienia dwóch opowiadań nie odda wystarczająco jego wagi. Może być jednak przynajmniej małą próbą, szybko urwanym śladem potrzeby wyrażenia zachwytu nad tym, w jaki sposób Catelli miesza w swoich Geografiach pejzaż wewnętrzny z nieosiągalnym horyzontem, wydarzenie z samym jego znakiem.

 


Recenzja ukazała się w portalu Strona Tytułowa. Dziękujemy Autorce i Redakcji za wyrażenie zgody na przedruk.

O AUTORZE

autorzy_leksykon_300x300_Ros
Joanna Roś

Urodzona w 1989 roku. Studentka Interdyscyplinarnych Humanistycznych Studiów Doktoranckich na Uniwersytecie Warszawskim. Publikowała m.in. w "Analizie i Egzystencji", "Nowym Filomacie", "Polisemii". Mieszka w Warszawie.

powiązania

WYWIADY_Milosz_Waligorski

W boazeryjnym entourage’u

wywiady / O KSIĄŻCE Joanna Roś Miłosz Waligórski

Rozmowa Joanny Roś z Miłoszem Waligórskim, tłumaczem książki Dzwony Einsteina Lajosa Grendela, wydanej w Biurze Literackim 18 kwietnia 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Dzwony_Einsteina_Grendel_2

Czechosłowacki spleen

recenzje / ESEJE Joanna Roś

Recenzja Joanny Roś towarzysząca premierze książki Lajosa Grendela Dzwony Einsteina, wydanej w tłumaczeniu Miłosza Waligórskiego w Biurze Literackim 18 kwietnia 2016 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poswiecenie-hetmana_2

Poświęcenie hetmana, Lajos Grendel

recenzje / ESEJE Joanna Roś

Recenzja Joanny Roś z książki Poświęcenie Hetmana Lajosa Grendela, która ukazała się w 2014 roku w portalu Strona Tytułowa.

WIĘCEJ
02_WYWIADY__Giovanni_CATELLI__Mieszkać z daleka

Mieszkać z daleka

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Wasilewska Giovanni Catelli

Rozmowa Anny Wasilewskiej z Giovannim Catellim, towarzysząca premierze książki Geografie, wydanej nakładem Biura Literackiego 25 września 2014 roku, a w wersji elektronicznej 16 października 2017 roku.

WIĘCEJ
05_RECENZJE__Dawida GOSTIŃSKI__Rozedrgana mapa

Rozedrgana mapa

recenzje / ESEJE Dawid Gostyński

Recenzja Dawida Gostyńskiego, towarzysząca premierze książki Geografie, wydanej nakładem Biura Literackiego 25 sierpnia 2014 roku, a w wersji elektronicznej 16 października 2017 roku.

WIĘCEJ
06_RECENZJE__Monika BRĄGIEL__Kruche Schronienie. Giovanni Catelli – Geografie

Kruche schronienie. Giovanni Catelli – Geografie

recenzje / ESEJE Monika Brągiel

Recenzja Moniki Brągiel, towarzysząca premierze książki Geografie, wydanej nakładem Biura Literackiego 25 sierpnia 2014 roku, a w wersji elektronicznej 16 października 2017 roku.

WIĘCEJ
06.3_RECENZJE__Tymoteusz MILAS__Egotrip

Egotrip

recenzje / ESEJE Tymoteusz Milas

Recenzja Tymoteusza Milasa z książki Geografie Giovanniego Catellego.

WIĘCEJ
06.4_RECENZJE__Grzegorz WOŹNIAK__Mapa podróży

Mapa podróży

recenzje / ESEJE Grzegorz Woźniak

Recenzja Grzegorza Woźniaka z książki Geografie Giovanniego Catellego, która ukazała się w 2014 roku w czasopiśmie „Lampa”.

WIĘCEJ
06.5_RECENZJE__Giovanni CATELLI__Komentarz Giovanniego Catellego

Komentarz Giovanniego Catellego

recenzje / KOMENTARZE Giovanni Catelli

Autorski komentarz Giovanniego Catellego w ramach cyklu „Historia jednego tekstu”, towarzyszący premierze książki Geografie w przekładzie Anny Wasilewskiej, wydanej nakładem Biura Literackiego 25 sierpnia 2014 roku, a w wersji elektronicznej 16 października 2017 roku.

WIĘCEJ