recenzje / ESEJE

Najlepszy debiut poetycki ostatniego ćwierćwiecza?

Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego z książki Antypody Sławomira Elsnera.

Elsner__Okladka_2008_Antypody Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

„Sławomir Elsner urodził się w 1976 roku. Poeta. Mieszka w Olkuszu.” – tyle tylko możemy się dowiedzieć z informacji na obwolucie debiutanckiego tomiku Elsnera, pisarza, który wygrał Połów 2008, projekt skierowany do autorów będących jeszcze przed debiutem książkowym. Nagrodą jest ów tomik, o którym mówi się, iż jest najlepszym debiutem od czasów Życia na Korei Sosnowskiego i Zimnych krajów Świetlickiego. Mówimy tu o Antypodach, które zapowiadał wydany w 2007 roku arkusz Afekt (również zbierający wiele pochlebnych recenzji). Oprócz tego Elsner uczestniczył w Odsieczy podczas Portu Legnica 2002, a w 2006 roku wygrał konkurs im. Jacka Bierezina. Publikował m.in. w „Toposie”, „Ricie Baum” oraz „Lampie”.

W Antypodach panuje zima. Jest ona umieszczana w tle, nienachalnie, tworzy scenografię, po której porusza się silnie kreowany podmiot liryczny, zima jest tutaj symbolem tego, z czym musi się on teraz zmierzyć. „Z dnia na dzień / coraz bardziej blednę, bo zima odbiera mi połysk. // Każe się kłaść pod śniegiem i drżeć.”skarży się bohater wierszy. Wszechobecny śnieg i brak ciepła nie tworzy sprzyjającego klimatu. Jest pustka, zniechęcenie i niewiele możliwości ucieczki, zmiany sytuacji, niewiele szans na odrobinę słońca.

Podmiot liryczny jest spójny w całym tomiku. Odczuwamy, jakby to był jeden bohater, którego poznajemy powoli wraz z przewracaniem stronic Antypodów. Jest to skłonny do stosowania używek (Piosenka pijaka), kochliwy (Wiersz bez odbiorcy) i zagubiony w świecie (Proces) „mały mężczyzna”. Typowy everyman, który ma silną potrzebę wyróżnienia, pokazania się światu, zerwania ze schematem i rutyną. „Zarabiam / tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych / netto. Posiadam: telefon komórkowy / firmy Nokia (dwa zaległe rachunki), / wieżę hi-fi marki Sony, telewizor / prawie jak samochód – Daewoo. (…) Poza tym nikt o mnie nie pyta. / Mam małe lusterko”. Świadomie kreowany podmiot liryczny jest jedną z zalet tomiku. Konsekwentna, wystylizowana postać szybko zapada w pamięć. Niekiedy poznajemy w nim cechy antybohatera, jednak on sam zdaje się mieć tego świadomość, gdyż na pytanie „skąd jesteś? Zawsze odpowiadałem / tak samo: pochodzę z dna”.

Język poetycki Elsnera można nazwać oszlifowanym diamentem. Starannie ważone słowa, zimne, wdzięczne i nieprzegadane wiersze. W większości są to krótkie, zwarte teksty, trójwiersze są tutaj najbardziej udane, ale i w innych formach autor bardzo dobrze sobie radzi. Wszystko w Antypodach świetnie brzmi, fonetycznie nie da się znaleźć żadnych zgrzytów, niemal jak piosenkę czyta się tą książkę. Autor nie stara się zabłysnąć jakimiś chwytami słownymi, nie robi sztuczek. Jego język jest prosty i odważny, unikający efekciarstwa, skupiający się na tym, co dla tekstu jest najważniejsze, w tym przypadku: na treści, obrazach, uczuciach.

Przy okazji rozmów o książce roku 2008 (głosy w dyskusji można było przeczytać na stronie Biura Literackiego), Antypody Sławomira Elsnera były często wymienianym tomikiem, który mógłby otrzymać taki tytuł. Jest to tym bardziej zaskakujące, że to dopiero debiut. Bardzo udany, nie przedwczesny i doskonale dopracowany debiut. Należy o tym pamiętać.

Wszystkim, którzy szukają czegoś zupełnie świeżego w postmodernistycznej młodej poezji polskiej, polecam Antypody – dojrzałe dziecko dojrzałego autora.


Tekst pierwotnie ukazał się na portalu Wywrota http://www.wywrota.pl/ksiazka/16312-antypody.html. Dziękujemy Autorowi i Redakcji za wyrażenie zgody na ponowną publikację.

O AUTORZE

autorzy_leksykon_300x300_Sierszynski
Marcin Sierszyński

Urodzony w 1990 roku w Legnicy. Poeta, recenzent literacki. Redaktor prowadzący Wywrota.pl, aktywista wrocławskiego Klubu Krytyki Politycznej. Mieszka we Wrocławiu.

powiązania

RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Upokorzeni, wyblakli, wyssani, masowi. Notatki z lektury Spalania

recenzje / IMPRESJE Marcin Sierszyński

Esej Marcina Sierszyńskiego towarzyszący premierze książki Spalanie Gzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się 10 sierpnia 2015 roku nakładem Biura Literackiego.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Piate-krolestwo

Genetycznie sensualna fantazja Honeta

recenzje / ESEJE Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego z książki piąte królestwo Romana Honeta, która ukazała się na portalu wywrota.pl.

WIĘCEJ
RECENZJE_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Zło które nie mija. Radości Grzegorza Kwiatkowskiego

recenzje / ESEJE Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego z książki Radości Grzegorza Kwiatkowskiego, która ukazała się w miesięczniku „Inter-„.

WIĘCEJ
WYWIADY_Grzegorz_Kwiatkowski_Radosci

Intuicja kieruje mnie w stronę Mastersa

wywiady / O KSIĄŻCE Grzegorz Kwiatkowski Marcin Sierszyński

Rozmowa Marcina Sierszyńskiego z Grzegorzem Kwiatkowskim o jego nowej książce Radości, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 17 stycznia 2014 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Hotel-de-dream

"Święto" apokryfów

recenzje / ESEJE Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego z książki Hotel de Dream Edmunda White’a.

WIĘCEJ
22_Po_co_nam_Dzieła_zebrane_Karpowicz_grafika_debaty

Ilość linijek w haśle „Karpowicz”

debaty / KSIĄŻKI I AUTORZY Marcin Sierszyński

Głos Marcina Sierszyńskiego w debacie „Po co nam Dzieła zebrane Karpowicza”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Rubryki-strat-i-zyskow

Rytm i forma, inne tory współczesnej poezji polskiej

recenzje / ESEJE Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego towarzysząca premierze książki Rubryki strat i zysków Jacka Dehnela, wydanej w Biurze Literackim 13 października 2011 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Ekran-kontrolny

Dyskretne kuksańce

recenzje / ESEJE Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego towarzysząca premierze książki Ekran kontrolny Jacka Dehnela, wydanej w Biurze Literackim 19 października 2009 roku.

WIĘCEJ
33_Dożynki_grafika_debaty

Ciężko utrzymać poziom, ale jeszcze trudniej wiarygodność poetycką

debaty / WYDARZENIA I INICJATYWY Grzegorz Jankowicz Julia Fiedorczuk Marcin Sierszyński Marta Kucharska Mateusz Kotwica Paweł Kaczmarski

Głosy Julii Fiedorczuk, Grzegorza Jankowicza, Pawła Kaczmarskiego, Mateusza Kotwicy, Marty Kucharskiej i Marcina Sierszyńskiego w debacie „Dożynki 2008”.

WIĘCEJ
RECENZJE_komentarz_elsner

Wiersz miłosny

dzwieki / RECYTACJE Sławomir Elsner

Sławomir Elsner czyta wiersz z książki Antypody. Fragment spotkania „Wszystko gubione” z festiwalu Port Wrocław 2009.

WIĘCEJ
NAGRANIA_Proces

Proces

nagrania / Złodzieje wierszy Sławomir Elsner

Wiersz pochodzi z książki Antypody (2008). Klip zrealizowany w ramach konkursu „Etiuda z wierszem” dla studentów wrocławskiej ASP.

WIĘCEJ
antypody_1

O Antypodach

recenzje / NOTKI I OPINIE Grzegorz Jankowicz Łukasz Jarosz Maciej Robert Maciej Woźniak Marek K. E. Baczewski Mariusz Grzebalski

Komentarze Mariusza Grzebalskiego, Grzegorza Jankowicza, Marka K. E. Baczewskiego, Macieja Roberta, Łukasza Jarosza, Grzegorza Wysockiego oraz Macieja Woźniaka do książki Antypody Sławomira Elsnera.

WIĘCEJ