wywiady / O PISANIU

Robin Hood z haiku

Filip Zawada

Z Filipem Zawadą o książce Świetne sowy rozmawia Paweł Jarodzki.

Okladka__Swietne_sowy Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Paweł Jarodzki: Pierwsze pytanie na wstępie: dlaczego chciałeś, żebym to ja z tobą rozmawiał? Nie wpadłeś na pomysł, żeby rozmawiał z tobą ktoś, kto zna się na poezji?

Filip Zawada: To jest książka egoistyczna i ja jestem egoistą. Ciekawią mnie osoby, które czytają mniej poezji, takiego odbioru jestem ciekaw. Przynajmniej w momencie, kiedy książka wychodzi, bo wtedy niczego nie jestem pewien i szukam oparcia i wydaje mi się, że jak osoby niezajmujące się poezją to zrozumieją, to jest to sukces. Nigdy nie wiem, jaki jest odbiór. Wiesz, sytuacja jest taka: piszesz, wrzucasz i tyle. Oczywiście możesz wielu rzeczy dowiedzieć się z Internetu, ale sam nie wiesz, kto to pisał, w jakim celu i czy w ogóle książkę, o której pisze, przeczytał.

Z Internetu trudno się dowiedzieć, że jest się mądrym i przystojnym, nie ma tam chyba takich opinii?

Rzeczywiście masz rację. Chyba, że… „Viva! Najpiękniejsi!”.

W Internecie – ja tego nie wiem, ale tak mi się wydaje – królują hejterzy.

Tak, to prawda. Moja książka jest bez przemocy, więc pomyślałem, że ty, jako znany pacyfista, uszanujesz to i dla świętego spokoju nie będziesz mnie niszczył.

Spróbuję. To zanim jeszcze przejdziemy do książki, zajmijmy się tobą. Mam takie pytanie – o ile dobrze pamiętam, poznaliśmy się w okolicznościach telewizyjnych. Czyli poznałem cię jako osobę prowadząca program. Potem dowiedziałem się (już nie pamiętam kolejności), że jesteś gitarzystą i muzykiem, następnie, że jesteś fotografem i fotografikiem, potem, że jesteś pisarzem i poetą. I jak wziąłem tę książkę do ręki, to dowiedziałem się, że jesteś łucznikiem. Czy to jest po prostu żart?

Nie, to jest prawda. Jestem od pewnego czasu łucznikiem i zajmuje mi to bardzo dużo czasu, ale jest to jedno z najprzyjemniejszych zajęć, jakie odnalazłem w życiu.

To jest sportowy łuk?

Nie, to jest tradycyjny łuk, taki jak miał Robin Hood.

…z cisu?

Jest z mieszanki drzew. I jest laminowany, więc jestem trochę lepszy od Robin Hooda. Jednak jest bardzo tradycyjny, nie ma półki do podtrzymywania strzały, nie ma rączki w kształcie pistoletu. Strzelanie jest związane również z tym, że następna książka będzie o strzelaniu z łuku. Wszystkie moje książki są „egolskie” i najczęściej opowiadają o mnie.

Czy następna książka będzie pod tytułem Zen i sztuka łucznictwa?

Nie, ale tę książkę przeczytałem. Następna będzie nazywała się Pod słońce. Bo to jest zawsze idealne wytłumaczenie, dlaczego się nie trafiło. Powiem ci jeszcze a’propos strzelania z łuku, kilka dni temu uświadomiłem sobie, że odebrałem, albo odbieram, najbardziej klasyczne wykształcenie, jakie może odebrać mężczyzna. Bo w dawnych czasach facet musiał nauczyć się poezji i strzelania z łuku.

… ale które to czasy? To chyba dość dawno.

No myślę, że możesz tego nie pamiętać.

Poezji i strzelania z łuku?

No.

Odnośnie strzelania z łuku to pamiętam, to chyba u Sienkiewicza było, że Kurpie dzieciom swoim wieszali jedzenie na drzewach i te dzieci musiały sobie je zestrzelić z łuku.

No widzisz, to jest właśnie klasyczne wykształcenie.

No tak, ale Kurpia można też było bezkarnie zabić. Ponieważ Kurpie byli uważani wtedy za wyjętych spod prawa; tacy leśni bandyci.

W sumie ja też jestem banitą, nie? Albo może chciałbym być? Las zawsze kojarzył mi się z czymś wspólnym, tak jak niebo. A nie wiem, czy słyszałeś, że bardzo znana firma produkująca słodki napój z bąblami miała taki plan i wymyśliła nawet technologię, żeby na chmurach wyświetlać nazwę ich firmy. Wychodzisz rano przed dom i masz na niebie napis: „Pulokokta”, albo coś innego. Są pewne rzeczy, w których się nie nagnę i dlatego mogę zostać banitą.

A! Okej. To ja bym chciał jeszcze nawiązać do tego lęku, do ptaków. Bo o tyle mnie to zdziwiło, że czytając książkę, zauważyłem właściwie trzy tematy: ptaki, śmierć i Bóg. I to się cały czas przewija. No… śmierci z definicji się boimy… chyba, tak czy nie?

Chyba tak.

Boga?

To zależy, górale się chyba nie boją. Ale w większości tak.

A ptaki? No właśnie – cały czas jeszcze te ptaki.

A ptaki Hitchcocka?

Owszem. Ja znam takie osoby, które obsesyjnie wręcz nienawidzą ptaków. Mówią, że mają do nich obrzydzenie. Do gołębi szczególnie.

No właśnie, bo gołębie to są szczury latające, też o tym napisałem. We mnie jest w ogóle bardzo dużo lęku. I im jestem starszy, tym więcej mam go w sobie, dlatego coraz mniej wychodzę z domu. I być może ta książka jest w dużej części o lęku. Wspomniałem o tym niewychodzeniu z domu, ponieważ koło domu, po drugiej stronie ulicy, mam kościół, w nim najprawdopodobniej jest Bóg. Obok kościoła jest cmentarz, więc śmierci też jest sporo. No i mam dużo gołębników wokół domu, więc o tym piszę.

Czy ty mieszkasz na Górnym Śląsku, przepraszam? Że masz taki obraz…

Nie, ale ta książka opowiadała o wsi, w której mieszkam, mieszkałem, kończę pewnie mieszkanie w niej.

Coś takiego jest rzeczywiście w tej książce, że jak zacząłem ją czytać, to w miarę czasu widziałem ją coraz bardziej pesymistycznie. Tam jest takie, jak sam powiedziałeś, dowcipkowanie; ale ono pokrywa jakąś poważniejszą sprawę. Jak czytam wiersze, to bym się spodziewał, że na stronie będzie wiersz pod jakimś tytułem. A tu nie bardzo wiem, gdzie jedno się kończy, a drugie zaczyna. Czy to wynika z układu graficznego? Na pierwszej stronie jest napisane: „patrząc na słońce, patrzę, jak Ziemia się przekręca”. I jak to przeczytałem, to pomyślałem, że to takie a’la haiku, ciekawe spostrzeżenie: Ziemia się kręci, słońce jest nieruchome itd. Ale jak zacząłem czytać dalej, to wróciłem do tego zdania. Ta dwuznaczność słowa „przekręca” zrobiła na mnie duże wrażenie, bo jednak znów o śmierci.

Myślałem, że będzie to ciężko rozgryźć. W Świetnych sowach jest bardzo dużo takich rzeczy – jak to, że ta Ziemia się przekręca, ale przekręcać można się na dwa różne sposoby. Dużo jest takich rzeczy, dlatego wolałem porozmawiać z tobą, bo mnie to ciekawi: czy ktoś zrozumie, jakim to idzie torem. Jak skumałeś, to ja jestem z siebie zadowolony.

Również bardzo się cieszę. A powiedz mi, czy ty jesteś poetą?

No właśnie nie jestem. I to jest dla mnie problem, że przestałem być poetą ileś tam lat temu. Ale cały czas wszyscy chcą mnie do tej działki wepchnąć, bo piszę krótkie rzeczy, a sam wspominałeś, że wiersze mają tytuły, a u mnie jest to jedna całość.

A muzykiem jesteś?

No jestem.

Ale że co, że ćwiczysz codziennie, że bierzesz udział w życiu muzycznym, jeździsz w trasy i tak dalej?

Gram próby, robię teraz muzykę do spektaklu, skończyłem muzykę do filmu. Więc cały czas coś robię.

Czyli poetą nie jesteś, ale jesteś muzykiem?

Tak. Jak ci to ułatwi sprawę, to mogę być pisarzem, ale nie jestem poetą.

A czym się różni pisarz od poety?

Pisarz ma fajkę, marynarkę i dużo czasu spędza w domu. A poeta pali papierosy, pije dużo wódki i szwenda się po świecie i ma myśli samobójcze. A ja nie mam.

Wcześniej zapytałeś o stronę graficzną – to dla mnie nie jest przypadek. To, co napisane w Świetnych sowach, jest podyktowane tym, jak myślę. Kiedy kończy się tekst na stronie, to jest to moment, w którym muszę nabrać oddech, muszę zrobić przerwę. I dopiero pojawia się kolejna myśl, która rozwija następną i kończy poprzednią.

Kiedyś uważałem, że czytanie książek przez poetów albo przez pisarzy jest głupie. Myślałem: mogę sobie sam przeczytać, po co iść na taki wieczór, na którym gość ślęczy i czyta mi książkę. Przestałem tak uważać w momencie, kiedy sam napisałem książkę. Ponieważ to, jak ktoś czyta, bardzo często przekłada się na to, jak ktoś myśli. I ja mogę to przeczytać po swojemu, ale okaże się, że to nie jest to, o co chodziło autorowi – a czasami mnie interesuje, o co komuś chodziło. I wtedy bardzo często szukam, jak ktoś czyta, a w związku z tym – jak myśli.

I chyba naturalne będzie teraz to, że przeczytasz kawałek?

Nie…

Czemu nie? Jak tak powiedziałeś, to przeczytaj kawałek. To jest ciekawe. Wiesz, ja tego nawet na głos nie czytałem, w związku z tym – nie słyszałem tego.

No nie wiem, zawsze jest taki problem, że trzeba coś wybrać. A mogę nie czytać?

Zawsze możesz odmówić. Ale sam wychwalałeś czytanie przez autora.

No tak, ale opowiem ci inną historię, związaną z tekstem, który jest na końcu tej książki. Tam są takie definicje, ponieważ mam obsesję, że ktoś nie zrozumie pewnych rzeczy. W związku z tym postanowiłem, że trochę wyjaśnię. Jest definicja słowa „kracze”. Takie pojedyncze „kracze”. Jak powiedziałem to słowo, to sporo osób nie rozumie, o co chodzi. Definicja słowa „kracze” brzmi: „kracze – księżyc między ptakami”. I to jest takie niby-haiku, które ukradłem.

Komu? Jak?

Ukradłem mojemu synowi. On powiedział: „Popatrz tato, księżyc między ptakami”. I ja wtedy pomyślałem: „Kracze. To będzie doskonała definicja słowa kracze”. Mój syn ma trzy i pół roku i nie ma takiego problemu jak myśli. Nie myśli jak poeta, nie myśli jak pisarz, nie myśli jak „nico”, ale i tak doskonale się rozumiemy. Potrafi powiedzieć takie zdania, które ustawiają mi dzień. I to jest właśnie to myślenie, o które mi chodzi. Nie mogę powiedzieć, że on jest poetą. I tego samego też nie mogę powiedzieć o sobie. Rozumiesz? To jest intuicyjna rzecz.

Ale tak myślę, że może to jest związane z tym, że ludzie traktują mnie jak chłopaczka; że nie jestem za bardzo poważny. Ale ta spójność języka trzyipółlatka i prawie czterdziestolatka jest dla mnie bardzo istotna – dlatego chciałem tym zdaniem skończyć książkę.

I nie mam wyrzutów, że to ukradłem. Syna przecież się po coś ma?

O AUTORACH

autorzy_leksykon_300x300_Zawada
Filip Zawada

Urodzony we Wrocławiu. Poeta, prozaik i muzyk. Grał w zespołach AGD, Pustki i Indigo Tree obecnie muzykuje sam w formacji ITOITO. Pisze bloga na www.filipitoito.com

powiązania

nagrania_Odsiecz_1

Odsiecz

nagrania / Z Fortu do Portu Filip Zawada Marta Podgórnik Roman Honet

Zapis spotkania autorskiego „Odsiecz” z Romanem Honetem, Martą Podgórnik i Filipem Zawadą w ramach 20. edycji festiwalu Port Literacki 2015.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Sposoby-na-zsniecie_4

Rozmowa o książce Sposoby na zaśnięcie

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Podczaszy Bohdan Zadura Filip Zawada Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller Marianna Sztyma Tomasz Broda Zbigniew Machej

Dzieci zadają pytania autorom i autorkom książki Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 13 lipca 2015 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

Tłumaczenie z polskiego na polski

recenzje / KOMENTARZE Filip Zawada

Komentarz Filipa Zawady do fragmentu książki Pod słońce było, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 31 grudnia 2014 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

„Boże kobznij rozumku”*

wywiady / O KSIĄŻCE Filip Zawada

Z okazji wydania książki Pod słońce było jej bohater Filip Zawada rozmawia ze swoim tatą Filipem Zawadą, który także jest bohaterem wspomnianej wyżej książki.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Trzy-sciezki

Wiersz w drodze

recenzje / KOMENTARZE Filip Zawada

Autorski komentarz do fragmentu tekstu Trzy ścieżki nad jedną rzeką sumują się.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Trzy-sciezki

Jeśli to przez tę rozmowę w korytarzu

wywiady / O KSIĄŻCE Filip Zawada Katarzyna Fetlińska

Z Filipem Zawadą o książce Trzy ścieżki nad jedną rzeką sumują się rozmawia Katarzyna Fetlińska.

WIĘCEJ
RECENZJE_Zawada_Swietne-sowy

Telewizorowanie

recenzje / KOMENTARZE Filip Zawada

Komentarz Filipa Zawady do książki Świetne sowy, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 2 lutego 2013 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Zawada_Swietne-sowy

Kogucia mantra, świetna migawka i niesprawiedliwość

recenzje / ESEJE Przemysław Koniuszy

Recenzja Przemysława Koniuszego z książki Świetne sowy Filipa Zawady, która ukazała się 29 kwietnia 2013 roku na stronie Biblioteka Młodego Człowieka.

WIĘCEJ
RECENZJE_Zawada_Swietne-sowy

Koguto – człowiek pieje w noc

recenzje / ESEJE Marek Olszewski

Recenzja Marka Olszewskiego z książki Świetne sowy Filipa Zawady, która ukazała się w lipcu 2013 roku w Nowej Dekadzie Krakowskiej.

WIĘCEJ
RECENZJE_Zawada_Swietne-sowy

Telewizorowanie

recenzje / KOMENTARZE Filip Zawada

Komentarz Filipa Zawady do książki Świetne sowy, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 2 lutego 2013 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

Filip Zawada Pod słońce było

recenzje / ESEJE Magdalena Wołowicz

Recenzja Magdaleny Wołowicz z książki Filipa Zawady Pod słońce było, która ukazała się na blogu Kącik z książkami.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

Opowieść o niezwyczajnym szaleństwie

recenzje / ESEJE Marcin Pawlik

Recenzja Marcina Pawlika z książki Pod słońce było Filipa Zawady, która ukazała 9 lutego 2015 roku na stronie Popmoderna.pl.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

Terapia łukiem i piórem …czyli o Filipie, który znalazł wewnętrzny spokój

recenzje / ESEJE Mikołaj Marszycki

Recenzja Mikołaja Marszyckiego z książki Pod słońce było Filipa Zawady, która ukazała  na blogu Mikołaj Marszycki: Na temat.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

Jak żyć, panie Zawada, jak żyć?

recenzje / ESEJE Barbara Englender

Recenzja Barbary Englender z książki Pod słońce było Filipa Zawady, która ukazała się 24 kwietnia w portalu Xiegarnia.pl.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

Czasem najlepiej widać, gdy się patrzy pod słońce

recenzje / ESEJE Dorota Olearczyk

Recenzja Doroty Olearczyk z książki Pod słońce było Filipa Zawady, która ukazała się 18 stycznia 2015 roku na stronie pik.wroclaw.pl.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

Filip Zawada Pod słońce było

recenzje / ESEJE Ula Orlińska-Frymus

Recenzja Uli Orlińskiej-Frymus z książki Pod słońce było Filipa Zawady, która ukazała się 22 stycznia 2015 roku na stronie szuflada.net.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

Przeciwnikiem zawsze jesteś ty sam

recenzje / ESEJE Tymoteusz Milas

Recenzja Tymoteusza Milasa z książki Pod słońce było Filipa Zawady.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Trzy-sciezki

Filip Zawada Trzy ścieżki nad jedną rzeką sumują się

recenzje / ESEJE Ula Orlińska-Frymus

Recenzja Uli Orlińskiej-Frymus z książki Trzy ścieżki nad jedną rzeką sumują się Filipa Zawady, która ukazała się 27 listopada 2014 roku na stronie szuflada.net.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

Mały duży apokryf Filipa

recenzje / IMPRESJE Jacek Gutorow

Esej Jacka Gutorowa towarzyszący premierze książki Pod słońce było Filipa Zawady, wydanej w Biurze Literackim 31 grudnia 2014 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Pod-slonce-bylo

Notatki o nowej książce Filipa Zawady

recenzje / IMPRESJE Karol Maliszewski

Esej Karola Maliszewskiego towarzyszący premierze książki Pod słońce było Filipa Zawady, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 31 grudnia 2014 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Trzy-sciezki

Między poezją a prozą

recenzje / ESEJE Marta Dudek

Recenzja Marty Dudek z książki Trzy ścieżki nad jedną rzeką sumują się Filipa Zawady, która ukazała 19 marca 2014 roku na stronie literatki.com.

WIĘCEJ
RECENZJE_Zawada_Swietne-sowy

Kogucia mantra, świetna migawka i niesprawiedliwość

recenzje / ESEJE Przemysław Koniuszy

Recenzja Przemysława Koniuszego z książki Świetne sowy Filipa Zawady, która ukazała się 29 kwietnia 2013 roku na stronie Biblioteka Młodego Człowieka.

WIĘCEJ
RECENZJE_Zawada_Swietne-sowy

Koguto – człowiek pieje w noc

recenzje / ESEJE Marek Olszewski

Recenzja Marka Olszewskiego z książki Świetne sowy Filipa Zawady, która ukazała się w lipcu 2013 roku w Nowej Dekadzie Krakowskiej.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Trzy-sciezki

Różnicowanie sumy

recenzje / IMPRESJE Przemysław Rojek

Esej Przemysława Rojka towarzyszący premierze książki Trzy ścieżki nad jedną rzeką sumują się Filipa Zawady.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Psy-pociagowe

Obojętny stukot kół

recenzje / ESEJE Rafał Rżany

Recenzja Rafała Rżanego z książki Psy pociągowe Filipa Zawady, która ukazała się na łamach „Nowych Książek”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Psy-pociagowe

W pociągu byle jakim

recenzje / ESEJE Magda Piekarska

Recenzja Magdy Piekarskiej z ksiażki Psy pociągowe Filipa Zawady.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Psy-pociagowe

Pociąg do egzystencjalizmu

recenzje / ESEJE Wojciech Browarny

Recenzja Wojciecha Browarnego z książki Psy pociągowe Filipa Zawady.

WIĘCEJ