recenzje / ESEJE

Różewicz z neonem na głowie

Piotr Kępiński

Recenzja Piotra Kępińskiego z książki Wbrew sobie Tadeusza Różewicza.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Poeta, dramaturg, pesymista, nihilista, ironista, prowokator. Jaki jest Tadeusz Różewicz? Odpowiedź w zbiorze wywiadów, których udzielał przez 55 lat

Nagrody literackie miał w nosie, w życiu publicznym nie uczestniczył, nie cierpiał bywać w telewizji – choć uwielbiał ją oglądać. Wywiady Udzielał ich z niechęcią. Jak twierdził, za dużo go kosztują. “To, co mnie dotyczy, jest dla mnie samego ewidentne, jasne… To po co mam o tym mówić ” – dodawał, gdy proszono go o komentarz do własnej twórczości.

A jednak ukazuje się zbiór rozmów z Różewiczem pod znaczącym tytułem Wbrew sobie. Rzecz zaczyna się od kuriozalnej pogawędki z dziennikarzem “Trybuny Robotniczej” z roku 1955, prowadzonej w partyjnym stylu: “Może byście zechcieli powiedzieć naszym czytelnikom, jakie macie zainteresowania pozaliterackie “, kończy zaś na dialogu z Czesławem Miłoszem nagranym przez Renatę Gorczyńską w 1999 r. Wyłania się z nich Różewicz przewrotny, ironiczny, błyskotliwy, prowokujący, nihilistyczny, chaotyczny, uporządkowany, nigdy niemówiący pod publiczkę. I chociaż faktycznie w zbiorze znajdziemy wiele porażająco głupich pytań, to żadnej nieciekawej odpowiedzi. Jak w opowieści o polskich festiwalach muzycznych lat 60.: “Dziwię się, że młodzi, zdrowi, weseli z natury rzeczy ludzie wyśpiewują istne gorzkie żale na tych smutnych obrzędach”. Zaskakuje, że dotykał popkultury Nie do końca, bo gdyby prześledzić jego twórczość, widać skłonności do mieszania blichtru wielkiej sceny z szarością rzeczywistości. Zresztą z niej uczynił Różewicz swoje credo.

W jednym z ciekawszych wywiadów, którego udzielił Beacie Sowińskiej dla “Życia Warszawy” z 1974 r., mówił: “Ja nie jestem artystą, cyganem, anarchistą. Moja anonimowość to szare ubranie, nierzucające się w oczy, moda raczej sprzed iks lat. Nie uważam tego za zaletę, ale tak jest. Pewno, żebym chciał mieć do tego krawat szeroki, kolorowy, ale nie umiem go wiązać… Może i fajkę. To dodaje uroku. A ja mam puste ręce. Trzymam się czasami za własne ucho…”.

Do swojej sławy zawsze miał stosunek ambiwalentny. “Chciałoby się być czytanym, a nie istnieć tylko w anegdocie, w pismach takich jak Życie na Gorąco czy Twój Styl, gdzie można przeczytać takie oto rewelacje: jajko na twardo przyrządzone przez Tadeusza Różewicza okazało się miękkie. Ja chcę istnieć w swoich tekstach, ponieważ one są tym, co ze mnie najlepsze”.

Rozmowy z Adamem Czerniawskim, filozofem, poetą i tłumaczem Różewicza na angielski, dialogi z Konstantym Puzyną, Jerzym Jarockim i Henrykiem Tomaszewskim – to prawdziwe perełki w tym zbiorze. Nie można zapomnieć o wspomnianym już dialogu z Czesławem Miłoszem w garderobie Ludwika Solskiego w krakowskim Teatrze im. J. Słowackiego: dwóch gigantów literatury nie tylko wspomina tam minione czasy, ale także fantastycznie definiuje po latach poezję Bolesława Leśmiana i Józefa Czechowicza.

Tak już się dzisiaj nie rozmawia. Dopadła nas papka, przed którą Różewicz całe życie uciekał i przed którą zawsze przestrzegał.


Tekst opublikowany na łamach “Przekroju”. Dziękujemy za udostępnienie materiału.

O AUTORZE

Piotr Kępiński

Urodzony w 1964 roku. Poeta, krytyk literacki. Były szef działu Kultura w „Dzienniku”, kierował redakcją Kultury w „Newsweeku”. Mieszka w Warszawie.

powiązania

Piłka Celana

recenzje / IMPRESJE Piotr Kępiński

Esej Piotra Kępińskiego towarzyszący premierze książki moja jest ta ziemia Martyny Buliżańskiej.

WIĘCEJ

O Kup kota w worku

recenzje / NOTKI I OPINIE Marian Stala Piotr Kępiński Tadeusz Nyczek

Komentarze Tadeusza Nyczka, Piotra Kępińskiego, Mariana Stali, Andrzeja Skrendy i Roberta Rybickiego

WIĘCEJ

O Somie

recenzje / Agnieszka Wolny-Hamkało Artur Nowaczewski Bohdan Zadura Grzegorz Tomicki Inga Iwasiów Maciej Robert Marcin Orliński Mariusz Grzebalski Piotr Kępiński

Komentarze Bohdana Zadury, Agnieszki Wolny-Hamkało, Ingi Iwasiów, Pawła Lekszyckiego, Mariusza Grzebalskiego, Macieja Roberta, Marcina Orlińskiego, Artura Nowaczewskiego, Grzegorza Tomickiego, Piotra Kępińskiego.

WIĘCEJ

Śmierć zapisuje w nim całe zdania. Krótko o doskonałym debiucie Łukasza Jarosza

recenzje / NOTKI I OPINIE Piotr Kępiński

Recenzja Piotra Kępińskiego z książki Soma Łukasza Jarosza.

WIĘCEJ

Bezlitosny niepokój

recenzje / ESEJE Piotr Kępiński

Recenzja Piotra Kępińskiego z książki Słynne i świetne Mariusza Grzebalskiego.

WIĘCEJ

Twarze Różewicza

recenzje / ESEJE Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego z książki Wbrew sobie Tadeusza Różewicza.

WIĘCEJ

Pięćset stron Wbrew sobie i o sobie

recenzje / ESEJE Jan Stolarczyk

Szkic Jana Stolarczyka z książki Wbrew sobie Tadeusza Różewicza.

WIĘCEJ

Różewicz: możliwość milczenia

recenzje / IMPRESJE Przemysław Dakowicz

Esej Przemysława Dakowicza towarzyszący premierze książki Wbrew sobie Tadeusza Różewicza.

WIĘCEJ

Na własne ryzyko

recenzje / ESEJE Piotr Bratkowski

Recenzja Piotra Bratkowskiego z książki Bez stempla Piotra Kępińskiego, która ukazała się 19 sierpnia 2008 roku na łamach Newsweeka.

WIĘCEJ

O znikomości wspólnych mianowników

recenzje / ESEJE Jakub Winiarski

Recenzja Jakuba Winiarskiego z książki Bez stempla Piotra Kępińskiego.

WIĘCEJ

Krytyka bez krytyki?

recenzje / ESEJE Dariusz Nowacki

Recenzja Dariusza Nowackiego z książki Bez stempla Piotra Kępińskiego.

WIĘCEJ

Piotr Kępiński – krytyk z charakterem

recenzje / ESEJE Piotr Śliwiński

Recenzja Piotra Śliwińskiego z książki Bez stempla Piotra Kępińskiego.

WIĘCEJ