O Somie

Tom wier­szy wyci­szo­nych, bez­pre­ten­sjo­nal­nych, nie­na­chal­nie reflek­syj­nych i umiar­ko­wa­nie nar­ra­cyj­nych, opo­wia­da­ją­cy pew­ną uczci­wą histo­rię. Jest w nim wraż­li­wość i nie­wy­świech­ta­na meta­fo­ry­ka, auten­tyzm prze­żyć i deli­kat­ność. śmierć, któ­ra jest w tle, pod­kre­śla tyl­ko uro­dę opi­sy­wa­ne­go świa­ta.

Boh­dan Zadu­ra

Panu­je tu nad­sły­szal­ność, nad­wi­dzial­ność i nad­wraż­li­wość. Praw­da obja­wia się nagle, w bły­sku latar­ki, śmierć zosta­wia w ustach zie­mi­sty smak, daje dowol­ność inter­pre­ta­cji. To przede wszyst­kim świat orga­nicz­ny, soma­tycz­ny. Na krew i mię­so patrzy się z bli­ska, miłość robi się z otwar­ty­mi ocza­mi, przy peł­nym świe­tle. Kocha się i żyje nie tyl­ko do pierw­szej krwi, ale i do ostat­niej. Zie­mia, dom, cia­ło – wszyst­ko jest na gra­ni­cy roz­kła­du, nie­mal widać jak pęka w szwach, roz­pa­da się na pła­ty, kru­sze­je. I mimo tego – a może wła­śnie dla­te­go – świat jest pięk­ny, zaska­ku­ją­cy. Łatwo w nim o śmierć i łatwo o szczę­ście. Jaro­szo­wi wystar­czy moment, kie­dy patrzy jak „nad brze­giem jezio­ra myjesz wło­sy”. Myj.

Agniesz­ka Wol­ny-Ham­ka­ło

„tema­tem prze­wod­nim nie jest jakaś „uni­wer­sal­na reflek­sja”, lecz po cichu prze­ży­wa­na pry­wat­ność, z ini­cja­cja­mi wła­ści­wy­mi wie­ko­wi – w miłośc, seks, roz­sta­nie, umie­ra­nie bli­skich. Tak więc jeśli się z tymi wier­sza­mi mogę sko­mu­ni­ko­wać (a nie idzie tym­cza­sem o ich poety­kę – z tą komu­ni­ko­wać moż­na się zawsze), wycho­dząc ku doświad­cze­niu mło­de­go poety, jeśli mogę prze­żyć je jak wła­sne, ozna­cza to, że w ści­szo­nym gło­sie zawar­ta jest nie­prze­cięt­na siła. W rezul­ta­cie, bez dekla­ra­cji „Soma” sta­je się uni­wer­sal­na”

Inga Iwa­siów

Czy ktoś kie­dyś odnaj­dzie przy­jem­ność w czy­ta­niu ksią­żek Jaro­sza – tego nie wiem. Wró­żę, że znaj­dzie. Sam ją zna­la­złem, przy­zna­ję. Nie powiem – cza­sem pod­niósł mi ciśnie­nie autor „Tha­las­sy” i „Igły jodły” śmia­łą meta­fo­ry­ką, momen­ta­mi nazbyt, powiem oględ­nie – „baro­ko­wą”. Zazwy­czaj jed­nak mile zaska­ki­wał mnie nie­ba­nal­ny­mi poin­ta­mi, w któ­rych zna­la­złem sobie upodo­ba­nie, i pla­stycz­nym obraz­kiem.

Paweł Lek­szyc­ki

Soma nie jest debiu­tem dosko­na­łym. Nie spo­sób jed­nak prze­oczyć fak­tu, że to książ­ka uda­na – solid­ne, pre­cy­zyj­ne w obra­zo­wa­niu i spraw­nie napi­sa­ne wier­sze, zor­ga­ni­zo­wa­ne wokół domi­nant tema­tycz­nych, któ­ry­mi są cie­le­sność i śmierć. Prze­my­śla­ny i dopra­co­wa­ny układ tomu też wbrew pozo­rom nie jest stan­dar­dem, jeśli cho­dzi o poetów docho­dzą­cych do gło­su w ostat­nich latach. Książ­ce Jaro­sza war­to poświę­cić czas, ponie­waż daje ona odpo­wiedź na pyta­nie, co dzie­je się na prze­ciw­nym bie­gu­nie pol­skiej awan­gar­dy lite­rac­kiej. W przy­pad­ku olku­skie­go poety zaję­cie tej pozy­cji nie jest kwe­stią przy­pad­ku, lecz świa­do­me­go wybo­ru.

Mariusz Grze­bal­ski

Autor cie­ka­wie roz­wi­ja (tak na pozio­mie poje­dyn­czych wier­szy jak i całe­go tomu) swo­istą trój­cza­so­wość, w któ­rej wyda­rze­nia teraź­niej­sze nie ist­nie­ją samo­ist­nie, lecz są ogni­wem łań­cu­cha histo­rii (życia? ist­nie­nia?). To pozwa­la uwy­pu­klić głów­ny temat „Somy”, któ­rym jest prze­mi­ja­nie, zosta­wia­nie śla­dów. Stąd też tak czę­sto przy­ła­pu­je­my boha­te­ra na wspo­mi­na­niu, przy­po­mi­na­niu sobie, a zwłasz­cza prze­glą­da­niu zdjęć, któ­re­mu towa­rzy­szy sta­ła fra­za pró­bu­ję sobie wyobra­zić. Owo „wyobra­ża­nie sobie” doty­czy nie tyl­ko odgrze­by­wa­nia z pamię­ci wła­snych doświad­czeń i spraw­dze­nia na ile zosta­ły zmie­nio­ne przez upływ cza­su, ale też wcho­dze­nie w skó­rę innych ludzi, pró­ba odna­le­zie­nia się w roli przy­pi­sa­nej komu inne­mu. To odgry­wa­nie histo­rii na nowo pro­wa­dzi nas w trze­ci wymiar cza­so­wy – w anty­cy­pa­cję przy­szłych wyda­rzeń. W kolej­ne wyobra­ża­nie sobie sie­bie i bli­skich, tym razem w dal­szej przy­szło­ści, w pod­glą­da­nie sie­bie w rodzi­cach, w odga­dy­wa­nie wyglą­du szra­my któ­ra kie­dyś prze­kre­śli i nasze twa­rze, w przy­go­to­wy­wa­nie się na osta­tecz­ność. Tym bar­dziej, że pie­kło powo­li dopo­mi­na się o nas codzien­nie, a śmierć przy­wo­łu­je nas i kusi, jak ryba­ka z opo­wia­da­nia Pła­to­no­wa, któ­re­go frag­ment posłu­żył Jaro­szo­wi jako mot­to „Somy”.

Maciej Robert

Na zasa­dzie kon­tra­stu i podo­bień­stwa zbu­do­wa­ny jest zresz­tą cały tom. Choć razem ze zwie­rzę­ta­mi umie­ra­ją miej­sca (jak w wier­szu Wujek Rysiek wypro­wa­dza się z domu w Doma­nie­wi­cach), to czerń, któ­ra „dopo­mi­na się o nas”, bywa prze­kre­ślo­na w imię „pró­by świa­tła”. Tak się dzie­je na przy­kład w utwo­rze Ćmy, któ­ry zamy­ka­jąc tomik przy­po­mi­na, że nie­prze­kra­czal­nym hory­zon­tem wszel­kiej reflek­sji jest nasze wła­sne ist­nie­nie (…)

Mar­cin Orliń­ski

Soma to tomik bar­dzo cie­le­sny, by nie rzec mię­sny, w któ­rym odczu­wa się dys­kret­ny wpływ Rafa­ła Wojacz­ka. Cia­ło raz po raz daje o sobie znać. Bli­zny, zła­ma­nia, szra­my, dra­śnię­cia naru­sza­ją jego auto­no­mię, gra­ni­cę skó­ry, bólu. […] wyczu­le­nie, nad­wraż­li­wość na śmierć spra­wia, że autor Somy potra­fi cie­szyć się życiem i je sma­ko­wać. […] Łukasz Jarosz obda­rzo­ny jest nie­ba­nal­nym spoj­rze­niem na ota­cza­ją­cą go rze­czy­wi­stość, chło­nąc ją wszyst­ki­mi zmy­sła­mi, potra­fi w wier­szach osią­gnąć stan kon­cen­tra­cji, któ­ry spra­wia, że moż­na poczuć puls ota­cza­ją­ce­go świa­ta.

Artur Nowa­czew­ski

Jaki jest sens takiej poezji? Łukasz Jarosz nie pyta o sens wła­sne­go poetyc­kie­go dzia­ła­nia. Nale­ży do tych, któ­rzy szu­ka­ją sen­su w świe­cie i go nie znaj­du­ją. Mówi ciche „nie” bra­ko­wi sen­su, stwier­dza­jąc jego brak. Stwier­dza­jąc, eo ipso rezy­gnu­jąc z nie­go, wyrze­ka­jąc się go. […] A jed­nak Poezja, tak­że ta stwier­dza­ją­ca brak sen­su, ma sens. Jak wie­my. Ina­czej po co by cokol­wiek stwier­dza­ła? Takoż i ten, kto myśli, iż uwa­żam Łuka­sza Jaro­sza za auto­ra cie­niut­kich wier­szy, ten gru­bo się myli. […] bun­tu­ję się prze­ciw wier­szom nie­zbyt może skom­pli­ko­wa­nym, nazbyt za to mono­te­ma­tycz­nym i jed­no­wy­mia­ro­wym, for­mal­nie nato­miast tra­dy­cyj­nym (Pod­sia­dło i świe­tlic­ki zla­li mi się w jed­no), któ­re wsze­la­ko, w mojej oce­nie, jako­ścio­wo są napraw­dę wyso­kiej pró­by. I zapra­sza­ją­ce, nie­na­mol­nie, do empa­tii.

Grze­gorz Tomic­ki

Opo­wie­ści Łuka­sza Jaro­sza wcią­ga­ją od pierw­sze­go do ostat­nie­go wer­su. Wpra­wia­ją w nar­ko­tycz­ny trans. Obez­wład­nia­ją wyobraź­nią, doj­rza­łą fra­zą i cie­ka­wy­mi tro­pa­mi lite­rac­ki­mi. Wszyst­ko tutaj jest świe­że: obra­zy, puen­ty a nawet tema­ty­ka. Zero roz­cza­ro­wa­nia.

Piotr Kępiń­ski