recenzje / KOMENTARZE

Komentarze Bohdana Zadury do wierszy z książki “Kopiec kreta”

Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury do wierszy z książki Kopiec kreta, wydanej w Biurze Literackim w 2004 roku.

Biuro Literackie

Z wielką niechęcią zabieram się do skomentowania jakichś wierszy z Kopca kreta, a niechęć ta daje o sobie znać już na wstępie. Wszystkich skomentować przecież nie sposób, rozsądnie byłoby zrobić to w odniesieniu do wierszy trudnych, ale które są trudne? Do niedawna wydawało mi się na przykład, że wierszem nie nastręczającym żadnych kłopotów interpretacyjnych jest wiersz zatytułowany “Gdzie jest poezja”, pochodzący z tomu Cisza.


Gdzie jest poezja

Krzyknąłem kiedyś
słowa są ważne
Albo byłem pewny
albo chciałem sam siebie
przekonać

Poezja jest tam
gdzie nikt jej nie szuka
W telewizyjnych audycjach
dla wsi
w których mówi się
o remoncie stada podstawowego
a dobroduszne łagodne owieczki
które przyfrunęły z Australii
nawet nie wiedzą
że na nie patrzymy

Poezja jest w listach
wychodzących z Watykanu
w których jest mowa
o wiodącej roli
solidarności
i Matkę Jasnogórską
zaprasza się na wszystkie
polskie cmentarze

Zawodowcy są niepotrzebni
Ona naprawdę jest wszędzie


I oto przez przypadek na stronie pewnego portalu edukacyjnego znalazłem interpretację tego utworu, zwieńczoną następującą konkluzją: “Reasumując podmiot liryczny szukał kiedyś wyższych doznań, wrażeń w poezji, jednak ich nie znalazł. Zawiedziony – wniknął w otaczającą rzeczywistość i znalazł potrzebne mu (jako recepta na życie? jako zaspokojenie «elementarnych» dla niego potrzeb, doznań emocjonalnych) elementy. Teraz próbuje to uświadomić innym (oni tego nie widzą, nie czują, «nie szukają jej tam») pomniejszając rolę «zawodowców» i ich patetycznych zwrotów, przedkładając nad nie prozę życia wsi czy wartości płynące z religii.” Czy to jest wiersz o prozie życia na wsi? Czy to jest wiersz o wartościach religijnych? To jest wiersz o słowach, o niewłaściwym używaniu słów, o tym, jak przypisane do poety przeświadczenie, że słowa są ważne, zderza się z praktyką społecznej komunikacji, która pokazuje jak słowa są nieważne. Wyremontować można sobie dom albo samochód, ale jakie ma człowiek prawo do odzwierzęcania zwierząt (remont stada podstawowego)? Jeśli przez dziesiątki lat mówiło się o wiodącej roli PZPR, to może nie najbardziej fortunnym pomysłem jest mówienie o wiodącej roli Solidarności? Na moje językowe czucie zaprosić można do knajpy, na piknik, do kina. Ale zapraszać na cmentarz i to Matkę zapraszać? Podmiot liryczny tego wiersza wcale niczego innym nie próbował uświadamiać, podmiot liryczny tego wiersza się zwyczajnie wkurzył, dając w ostatnich dwóch linijkach wyraz przeświadczeniu, że jego rozumienie poezji rozmija się z rozumieniem powszechnym i właściwie ci, dla których słowa są ważne, są zupełnie niepotrzebni. Jakby kto chciał, mógłby się w tym dopatrzyć nawet rozpaczy, choć w rozpacz naprawdę wprawia ślepota (głuchota) na ironię.

No dobrze, zacznijmy od wiersza otwierającego Kopiec kreta.


Wspólny mianownik

Mimo, że tematyka zaburzeń funkcji seksualnych u mężczyzn
cieszy się wielkim zainteresowaniem naukowców i społeczeństwa,
wiele zagadnień w tej dziedzinie jest jeszcze zbyt słabo poznanych.

Plakat i pocztówka będą wykorzystywane przez placówki RP
nie tylko w kontekście rocznicy ataku na WTC, ale także w dłuższej perspektywie,
przy okazji innych imprez o charakterze kulturalno-informacyjnym.


Tytuł złożony jest prostą czcionką, cały wiersz kursywą. Kursywa – to też trzeba wyjaśniać? – to czcionki pochyłe, naśladujące pismo ręczne, jak wyjaśnia słownik Kopalińskiego, ale że pełni ona często taką samą funkcję jak cudzysłów, w który bierze się tytuły i cytaty, tego już słownik nie podaje. Ta kursywa powinna podpowiadać, że to cytaty, charakter tego, co tą kursywą, powinien podpowiedzieć, że to nie cytaty z jednego tekstu, a z dwóch. Gdyby były z jednego, to nie mogłoby być mowy o wspólnym mianowniku. W przekonaniu autora te dwa teksty coś łączy, jak czytelnik odkryje co, to znaczy, że zrozumiał wiersz. Wcale mu do tego nie jest potrzebna wiedza, że pierwsza strofa to początek jakiego artykułu dostępnego w internecie, a druga to fragment ministerialnego pisma, wyjaśniającego cele projektu polegającego na wydrukowaniu plakatu i pocztówek z przełożonym na różne języki wierszem Spróbuj opiewać okaleczony świat.


Cieszył się

cieszył się gdy mówili
że to świetne wiersze
jakby to nie one były świetne
a on


Być może cały ten wiersz to echo słów Zygmunta Krasińskiego, zdania, które leciało jakoś tak: “Przepływa przez ciebie strumień piękności, ale ty sam pięknością nie jesteś”.


Najwyższy nominał

i tak zostaliśmy odcięci
od reszty


Jak łatwo się domyśleć, nie chodzi tu raczej o 200 złotowy banknot, choć i przy pięćdziesięciozłotowych zdarza się czasem usłyszeć “nie mam wydać”. Mógłbym powiedzieć, że im krótszy wiersz, tym więcej możliwości interpretacyjnych. Więcej co najmniej o jedną. Na czym polega “akcja” w tym wierszu? Oparta jest na napięciu między nim a tytułem? Jeśli zapomnimy o tytule, będziemy mieli do czynienia z odcięciem od pozostałych, od świata, czymś na kształt znalezienia się w okrążeniu; być odciętym to być pozbawionym kontaktu. To sytuacja dramatyczna. Najwyższy to jedno z imion Boga, możemy dorzucić mimochodem. Ten nominał jest najwyższy, choć gdyby chodziło o pieniądze, mógłby przecież być największy, niekoniecznie najwyższy. Gdzieś w tle kryje się być może koncept taki: ów nominał jest tak wysoki, że większy od wszystkich pozostałych środków płatniczych razem wziętych. I to o tyle wyższy, że za cokolwiek by się nim płaciło, nie jest możliwe otrzymanie reszty. Jaki jest to wiersz? O czym? O samotności, którą się za coś tam płaci? O Bogu? O literaturze? O ideale? Absolucie? O stawianiu wszystkiego na jedną kartę? Nie wiem. Jest tak, jak się Państwu podoba.

A teraz pomałpuję poetów brytyjskich, którzy czytając wiersz, często opowiadają o okolicznościach, w jakich go napisali.


Nauka w czasie kultury

J.G.

Wychowanek Uniwersytetu Jagiellońskiego
doktor nauk humanistycznych
nie wie
że książki wydaje się dlatego
że się pisze
a nie odwrotnie

(na początku była noga
but potem
i nawet szewc to potwierdzi)

doktor nauk humanistycznych
(co brzmiało kiedyś dumnie)
uważa że wiersze się pisze
wedle widzimisię poety
jak poeta chce a nie jak może

(tymczasem zostawiamy musi
bo tutaj trzeba byłoby
profesorskiej głowy)

doktor nauk humanistycznych
nie używa cytatów w charakterze przykładów
cytaty są niewdzięczne
wymagają sprawdzenia
zaliczył je jako student

nas to jednak nie zwalnia
od tej nudnej procedury:
“Po 1989 Z. odzyskał całkowitą wolność
od nie zawsze chlubnej (organizacyjnie)
przeszłości”.

Z. przeprowadza pospieszny rachunek
sumienia Gdyby nie to
organizacyjne zawężenie byłoby mu łatwiej
ZHP, ZLP (do rozwiązania), PEN,
Towarzystwo Przyjaciół Puław.
ZZPKiS, NSZZ “Solidarność” To ostatnie
niepewne podpisał deklarację
legitymacji nigdy nie miał Nie ma
się czym chwalić ale czy jest powód
do wstydu?

“przyłączył się do pełnej żywiołu i rozgłosu
medialnego formacji “bruLionu”. Nie na zasadzie
członka orkiestry, ale od razu pierwszego skrzypka.”

Z. się uśmiecha. O “bruLionie” dowiedział się
od dziennikarki WOT-u która spytała go co sądzi
o tym zjawisku Miał na końcu języka
“Pierwsze słyszę” ulubione powiedzenie
jednej z warszawskich ciotek ale się speszył
Dziś by się nie speszył

O co w tym chodzi
zastanawia się doktor nauk humanistycznych
“Współtworzyć chaos i pomieszanie pojęć?”

Kiedy pisze o M.
doktor nauk humanistycznych
dostrzega u niego “te same rekwizyty
co u Jerzego Sosnowskiego, Andrzeja Sośnickiego,
Jarosława Klejnockiego i Dariusza Piórkowskiego”

Z. się uśmiecha
Wbrew temu czego spodziewa się
doktor nauk humanistycznych “nie wybucha
śmiechem lub tylko gombrowiczowskim
albo witkacowskim chichotem”

Biedny Darek myśli o autorze Marlewa
i Ikarusa, może przynajmniej ma na drugie
Andrzej? A może biedny autor Życia na Korei
i Stancji?

“Dlaczego w Twoich wierszach nie ma Śląska:
ludzi i krajobrazu?”
doktor nauk humanistycznych
pyta urodzonego w 1985 autora
Wycieczek krajoznawczych

Jeśli misja telewizji publicznej
polega na krzewieniu wiedzy o tym
która z bohaterek serialu jest w ciąży
doktor nauk humanistycznych
zasługuje na szacunek Przecież
czyta i pisze

Nie jest doktorem nauk ścisłych
więc nie musi wiedzieć
że być na szczycie i na dnie
to pojęcia względne
zależne od punktu widzenia

My zwykli magistrzy filozofii
zadrościmy mu tej niewiedzy


Otóż należę do ludzi, których kiedyś nauczono, że nie wypada, po prostu nie wypada polemizować z recenzjami z własnych książek. Każdy przecież ma prawo do wyrażania swojej opinii i oceny. Ale co zrobić, kiedy rzecz dotyczy nie ocen a faktów? Pisać sprostowanie? (Prawdę powiedziawszy to całe życie jest nieustającą formą sprostowania). Pisać list do redakcji, żeby popaść w śmieszność? Więc po przeczytaniu pewnej recenzji Ptasiej grypy zamiast sprostowania napisałem sobie ten wierszyk – po części autobiograficzny, po części interwencyjny, ale mam nadzieję, że odnoszący się do pewnego mechanizmu krytyki poetyckiej, a nie będący tylko neurotyczną reakcją na jednostkowy przypadek. Co Czytelnik powinien wiedzieć? W jakim piśmie była drukowana ta recenzja Ptasiej grypy? Wiedza o tym nie jest niezbędna do zrozumienia wiersza, choć jeśli Czytelnik zna czasopiśmiennictwo literackie, już w tytule znajdzie (p)odpowiedź. Kto jest autorem tej recenzji? Jeśli bardzo mu na tym zależy, to będzie zapewne w stanie rozszyfrować to po dedykacji. Oczywiście powinien wiedzieć, że poeta Sosnowski ma na imię Andrzej, a poeta Sośnicki ma na imię Dariusz, że ten pierwszy jest autorem Życia na Korei, drugi – Marlewa i Ikarusa. Może wiedzieć, że autorem Wycieczek krajoznawczych jest Tobiasz Melanowski. Może trzeba by rozszyfrować parę skrótów: ZZPKiS to Związek Zawodowy Pracowników Kultury i Sztuki, ZHP to Związek Harcerstwa Polskiego, WOT to Warszawski Ośrodek Telewizyjny. Powinien się domyślić, że Z. w tym wierszu to B.Z. Gdyby jakimś cudem wiedział, że dla BZ poezja powinna się sprawdzać na wszystkich piętrach znaczeń, to by wiedział również, że przedostatnia linijka Nauki w czasie kultury jest również swego rodzaju sprostowaniem – zaczynałem studia na Wydziale Filozoficznym i studiowałem filozofię, nie zaś, jak podają różne uczone książki i portal culture.pl., “nauki społeczne” (choć na dyplomie mam już Wydział Nauk Społecznych, bo na coś takiego po rozwiązaniu po marcu 68 został przechrzczony). W efekcie owa filozofia zmienia się w nauki społeczne, a one z kolei, kiedy korzystają z tych informacji cudzoziemcy, przekształcają się w nauki polityczne, czyli po naszemu w politologię. I w ten sposób komentarz do Nauki w czasie kultury: staje się też poniekąd glossą do wiersza *** [wsiadam do pociągu], kończącego się słowami “nie jestem kim jestem”.

O AUTORZE

Bohdan Zadura

ur. w 1945 r. Poeta, prozaik, tłumacz i krytyk literacki. W latach 2004-2020 redaktor naczelny „Twórczości”, od lat pozostaje związany z „Akcentem” i „Literaturą na Świecie”. Laureat licznych polskich i zagranicznych nagród, w tym: Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius (2011), Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. H. Skoworody (2014) oraz Nagrody im. C.K. Norwida (2015). W Biurze Literackim w latach 2005–2007 ukazały się jego dzieła zebrane, a w kolejnych latach publikował w oficynie następne premierowe książki, w tym w 2020 roku wybór wierszy Sekcja zabójstw. W 2018 r. został uhonorowany Silesiusem za całokształt twórczości.

powiązania

Książki z Biura: Odcinek 14 Sekcja zabójstw

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura

Czternasty odcinek cyklu Książki z Biura. Nagranie zrealizowano w ramach projektu Kartoteka 25.

WIĘCEJ

Odwiedziny krewnych

dzwieki / WYDARZENIA Andrej Adamowicz Andrej Chadanowicz Bohdan Zadura Wasyl Machno

Zapis całego spotkania autorskiego z udziałem Andreja Adamowicza, Andreja Chadanowicza, Wasyla Machny i Bohdana Zadury podczas Portu Wrocław 2006.

WIĘCEJ

Wojna (pieśni lisów), Przepowieść w ścinkach, Gdyby ktoś o mnie pytał, Sekcja zabójstw

nagrania / Stacja Literatura Bohdan Zadura Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Joanna Mueller Karol Maliszewski Konrad Góra Marta Podgórnik

Spotkanie wokół książek Wojna (pieśni lisów), Przepowieść w ścinkach, Gdyby ktoś o mnie pytał i Sekcja zabójstw z udziałem Konrada Góry, Marty Podgórnik, Bohdana Zadury, Joanny Mueller i Karola Maliszewskiego w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

W zdrowym ciele mały duch

dzwieki / WYDARZENIA Andrej Chadanowicz Bohdan Zadura Jurij Andruchowycz

Zapis całego spotkania autorskiego z udziałem Jurija Anruchowycza, Andreja Chadanowicza i Bohdana Zadury podczas Portu Wrocław 2006.

WIĘCEJ

Dobra wiadomość

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury, towarzyszący premierze książki Puste trybuny, która ukazała się w Biurze Literackim 14 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Nie uciekam od rzeczywistości, staram się ją widzieć jasno, choć trudno, żeby w zachwyceniu

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Marta Podgórnik

Rozmowa Marty Podgórnik z Bohdanem Zadurą, towarzysząca premierze książki Puste trybuny, która ukazała się w Biurze Literackim 14 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Małe muzeum

dzwieki / WYDARZENIA Bohdan Zadura

Zapis całego spotkania autorskiego z udziałem Bohdana Zadury podczas Portu Wrocław 2005.

WIĘCEJ

Puste trybuny

utwory / zapowiedzi książek Bohdan Zadura

Fragment zapowiadający książkę Puste trybuny Bohdana Zadury, która ukaże się w Biurze Literackim 14 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Piosenki dla martwego koguta

dzwieki / WYDARZENIA Andrij Bondar Bohdan Zadura Darek Foks Jurij Andruchowycz Mykoła Riabczuk Nazar Honczar Ostap Sływynski

Zapis całego spotkania autorskiego Jurija Andruchowycza, Andrija Bondara, Nazara Honczara, Mykoły Riabczuka, Ostapa Slywynskiego, Sierhija Żadana, Darka Foksa oraz Bohdan Zadury podczas Portu Legnica 2004.

WIĘCEJ

Rafał Wojaczek, który jest

dzwieki / WYDARZENIA Agnieszka Wolny-Hamkało Andrzej Sosnowski Bogusław Kierc Bohdan Zadura Darek Foks Dariusz Sośnicki Edward Pasewicz Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Jerzy Jarniewicz Jurij Andruchowycz Krzysztof Siwczyk Maciej Malicki Maciej Melecki Marcin Sendecki Mariusz Grzebalski Marta Podgórnik Tadeusz Pióro Tomasz Majeran Tomasz Różycki Wojciech Bonowicz Zbigniew Machej

Zapis całego spotkania autorskiego poświęconego twórczości Rafała Wojaczka podczas Portu Legnica 2004.

WIĘCEJ

Spis rzeczywistości

recenzje / ESEJE Bohdan Zadura

Szkic Bohdana Zadury, towarzyszący wydaniu książki Semiona Chanina Ale nie to, w tłumaczeniu Bohdana Zadury, która ukaże się w Biurze Literackim 9 grudnia 2020 roku.

WIĘCEJ

[nie pomyśl, że to bezdomny]

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura Siemion Chanin

Autorski komentarz Siemiona Chanina, towarzyszący wydaniu książki Semiona Chanina Ale nie to, w tłumaczeniu Bohdana Zadury, która ukaże się w Biurze Literackim 9 grudnia 2020 roku.

WIĘCEJ

Ale nie to (2)

utwory / zapowiedzi książek Bohdan Zadura Siemion Chanin

Fragment zapowiadający książkę Semiona Chanina Ale nie to, w tłumaczeniu Bohdana Zadury, która ukaże się w Biurze Literackim 18 listopada 2020 roku.

WIĘCEJ

Damski boks

dzwieki / WYDARZENIA Agnieszka Wolny-Hamkało Bohdan Zadura Julia Fiedorczuk Klara Nowakowska Marta Podgórnik

Zapis całego spotkania autorskiego Julii Fiedorczuk, Klary Nowakowskiej, Marty Podgórnik, Agnieszki Wolny-Hamkało oraz Bohdana Zadury podczas Portu Legnica 2004.

WIĘCEJ

Głos wolny wolność ubezpieczający

wywiady / O KSIĄŻCE Artur Burszta Bohdan Zadura

Rozmowa Artura Burszty z Bohdanem Zadurą, towarzysząca wydaniu książki Bohdana Zadury Sekcja zabójstw, która ukazała się w Biurze Literackim 16 września 2020 roku.

WIĘCEJ

Sekcja zabójstw pracuje bez chwili wytchnienia

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury, towarzyszący wydaniu książki Bohdana Zadury Sekcja zabójstw, która ukazała się w Biurze Literackim 16 września 2020 roku.

WIĘCEJ

Dzikie wrażenia kreta (poeci trzech pokoleń)

dzwieki / WYDARZENIA Andrzej Sosnowski Bohdan Zadura Krzysztof Siwczyk Tomasz Majeran

Zapis całego spotkania autorskiego Tomasza Majerana, Krzysztofa Siwczyka, Andrzeja Sosnowskiego i Bohdana Zadury podczas Portu Literackiego 2004.

WIĘCEJ

Sekcja zabójstw

utwory / zapowiedzi książek Bohdan Zadura

Fragment zapowiadający książkę Bohdana Zadury Sekcja zabójstw, która ukaże się w Biurze Literackim 16 września 2020 roku.

WIĘCEJ

Bratanki

dzwieki / WYDARZENIA Bohdan Zadura István Kovács

Zapis całego spotkania autorskiego Istvána Kovácsa i Bohdana Zadury podczas Portu Legnica 2003.

WIĘCEJ

Och, tak Och, nie

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Komentarz Bohdana Zadury, opublikowany w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

WIĘCEJ

Ptasia grypa i Między wierszami

dzwieki / WYDARZENIA Bohdan Zadura

Zapis całego spotkania autorskiego z udziałem Bohdana Zadury w trakcie Portu Legnica 2002.

WIĘCEJ

Jakie życie – taka śmierć

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Tomasz Majeran

Zapis rozmowy Tomasza Majerana z Bohdanem Zadurą, opublikowanej w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

WIĘCEJ

Po szkodzie

nagrania / Stacja Literatura Bohdan Zadura Dawid Mateusz Karol Maliszewski

Spotkanie autorskie wokół książki Po szkodzie z udziałem Bohdana Zadury, Karola Maliszewskiego i Dawida Mateusza w ramach festiwalu Stacja Literatura 23.

WIĘCEJ

Od kuchni

wywiady / O PISANIU Artur Burszta Bohdan Zadura

Zapis rozmowy Artura Burszty z Bohdanem Zadurą, opublikowanej w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

WIĘCEJ

Na wszelki wypadek

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury opublikowany w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

WIĘCEJ

Poezja z nagrodami: Nocne życie

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Bohdan Zadura odpowiada na pytania w ankiecie dotyczącej książki Nocne życie, wydanej w wersji elektronicznej w Biurze Literackim 11 lipca 2018 roku. Książka ukazuje się w ramach akcji „Poezja z nagrodami”.

WIĘCEJ

Trampolina

dzwieki / RECYTACJE Bohdan Zadura

Wiersz z tomu Wszystko, zarejestrowany podczas spotkania “Wszystko gubione” na festiwalu Port Wrocław 2009.

WIĘCEJ

Kraj nieograniczonych możliwości

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Dawid Mateusz

Rozmowa Dawida Mateusza z Bohdanem Zadurą, towarzysząca premierze książki Po szkodzie, wydanej nakładem Biura Literackiego 26 lutego 2018 roku.

WIĘCEJ

Po szkodzie (2)

utwory / zapowiedzi książek Bohdan Zadura

Fragment zapowiadający książkę Po szkodzie Bohdana Zadury, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 19 lutego 2018 roku.

WIĘCEJ

Po szkodzie (1)

utwory / zapowiedzi książek Bohdan Zadura

Fragment zapowiadający książkę Po szkodzie Bohdana Zadury, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 19 lutego 2018 roku.

WIĘCEJ

Australian Open

dzwieki / RECYTACJE Bohdan Zadura

Wiersz zarejestrowany podczas spotkania “Wiersze z gazet” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ

Dyskusja „Barbarzyńcy czy nie. Dwadzieścia lat po przełomie”

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura Darek Foks Dariusz Nowacki Justyna Sobolewska Krzysztof Jaworski Piotr Czerniawski Piotr Śliwiński Roman Honet

Port Wrocław 2009: wypowiedzi Dariusza Nowackiego, Piotra Śliwińskiego, Justyny Sobolewskiej, Piotra Czerniawskiego, Darka Foksa, Krzysztofa Jaworskiego, Bohdana Zadury, Romana Honeta.

WIĘCEJ

Dyskusja “Poeci a ikonosfera współczesności”

nagrania / Z Fortu do Portu Adam Wiedemann Andrzej Sosnowski Bohdan Zadura Krzysztof Siwczyk Marcin Świetlicki

Krzysztof Siwczyk, Marcin Świetlicki, Andrzej Sosnowski, Adam Wiedemann i Bohdan Zadura spierają się o ikonosferę współczesności. Port Legnica 2002.

WIĘCEJ

Wiersze z gazet

nagrania / Z Fortu do Portu Bohdan Zadura Ryszard Krynicki Zbigniew Machej

Zapis spotkania autorskiego “Wiersze z gazet” z Ryszardem Krynickim, Zbigniewem Machejem i Bohdanem Zadurą 20. festiwalu literackiego Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ

Maść przeciw poezji

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura Grzegorz Jankowicz Leszek Engelking

Prezentacja antologii Leszka Engelkinga Maść przeciw poezji. Przekłady z poezji czeskiej. Książkę komentują Grzegorz Jankowicz, Bohdan Zadura oraz tłumacz. Wiersze Jaroslava Vrchlickiego „Śpiąca Praga” i „Venus Verticordia” we własnej aranżacji muzycznej wykonuje Sambor Dudziński.

WIĘCEJ

Dyskusja “Co to jest barbarzyństwo w poezji?”

nagrania / Między wierszami Adam Wiedemann Bohdan Zadura Darek Foks Tadeusz Pióro

Mityczne pytanie o klasycystów i barbarzyńców zadane Darkowi Foksowi, Tadeuszowi Piórze, Adamowi Wiedemannowi i Bohdanowi Zadurze.

WIĘCEJ

Wszystko

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura Marcin Świetlicki

W rejs z Bohdanem Zadurą wyruszyli Marta Podgórnik i Krzysztof Siwczyk. Filmowa etiuda do wiersza „Z czego wyrosłem” w reżyserii Anny Jadowskiej.

WIĘCEJ

Dyskusja “Opozycja Poeta i naród”

nagrania / Z Fortu do Portu Bohdan Zadura Marcin Świetlicki

Czy istnieje opozycja “poeta i naród”? Czego literat może potrzebować od społeczeństwa (i odwrotnie)? Mówią Bohdan Zadura i Marcin Świetlicki, Port Legnica 2002.

WIĘCEJ

Dyskusja “Czy poezja może zmienić świat?”

nagrania / Między wierszami Anna Podczaszy Bohdan Zadura Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk Tomasz Broda Zbigniew Machej

Krzysztof Siwczyk, Anna Podczaszy, Bohdan Zadura, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Machej oraz Tomasz Broda o tym, czy poezja to próba “dania w pysk światu”, czy może jego zmiany?

WIĘCEJ

Dyskusja “Słowa ujemne poetycko”

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura Krzysztof Siwczyk Marcin Świetlicki Zbigniew Machej

Zbigniew Machej, Krzysztof Siwczyk, Marcin Świetlicki i Bohdan Zadura zastanawiają się, czy istnieją słowa o ujemnym potencjale poetyckim. Port Legnica 2002.

WIĘCEJ

Who is who

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Już otwarte, wydanej w Biurze Literackim 25 stycznia 2016 roku.

WIĘCEJ

Kto ma wisieć, nie utonie

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Monika Brągiel

Rozmowa Moniki Brągiel z Bohdanem Zadurą, towarzysząca premierze książki Już otwarte, wydanej w Biurze Literackim 25 stycznia 2016 roku.

WIĘCEJ

Rozmowa o książce Sposoby na zaśnięcie

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Podczaszy Bohdan Zadura Filip Zawada Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller Marianna Sztyma Tomasz Broda Zbigniew Machej

Dzieci zadają pytania autorom i autorkom książki Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 13 lipca 2015 roku.

WIĘCEJ

„Żeby uważnie przeczytać to, co w obcym języku mi się spodobało”

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Miłosz Waligórski

Z Bohdanem Zadurą, tłumaczem Tragedii człowieka Imre Madácha, rozmawia Miłosz Waligórski.

WIĘCEJ

Zgryz

dzwieki / RECYTACJE Bohdan Zadura

Wiersz z tomu Wszystko, zarejestrowany podczas spotkania “Wszystko gubione” na festiwalu Port Wrocław 2009.

WIĘCEJ

Komentarz do wiersza "Hotel Ukraina"

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury w ramach cyklu “Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Kropka nad i, która ukazała się w Biurze Literackim 22 września 2015 roku.

WIĘCEJ

Tylko nie mów, że była bez

wywiady / O PISANIU Bohdan Zadura Darek Foks

Rozmowa Darka Foksa z Bohdanem Zadurą o jego nowej książce Kropka nad i, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 22 września 2014 roku.

WIĘCEJ

Matijasz i Zadura o Powieści o ojczyźnie

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura Dzwinka Matijasz

Autorski komentarz do fragmentu tekstu Powieści o ojczyźnie.

WIĘCEJ

Emeryt młodym

recenzje / IMPRESJE Bohdan Zadura

Esej Mai Staśko towarzyszący premierze książki Klasyk na luzie Bohdana Zadury.

WIĘCEJ

Ius primae noctis

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury do wiersza Ius primae noctis z książki Zmartychwstanie ptaszka, która ukazała się 17 maja 2012 roku nakładem Biura Literackiego.

WIĘCEJ

Logika snu wymusza wiekszą precyzję

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Malwina Mus

Z Bohdanem Zadurą o książce Zmartwychwstanie ptaszka rozmawia Malwina Mus.

WIĘCEJ

Dwa akapity przy okazji

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury do książki Klasyk na luzie, wydanej nakładem Biura Literackiego 15 września 2011 roku.

WIĘCEJ

Poeta metafizyczny

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura

Z Bohdanem Zadurą o książce Psalmy i inne wiersze Tadeusz Nowak rozmawiają Michał Raińczuk i Katarzyna Lisowska.

WIĘCEJ

Różne miary czasu

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura

Z Bohdanem Zadurą o książce Szkice, recenzje, felietony rozmawia Anna Krzywania.

WIĘCEJ

Jestem takim zajączkiem…

wywiady / O KSIĄŻCE Andrij Bondar Bohdan Zadura

Z Andrijem Bondarem o książce Historie ważne i nieważne rozmawia Bohdan Zadura.

WIĘCEJ

Barbarzyńca w parku

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Jarosław Borowiec

Z Bohdanem Zadurą o książce Nocne życie rozmawia Jarosław Borowiec.

WIĘCEJ

Do pełnego szczęścia zabrakło dziewięciu centymetrów

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury do wiersza Biały anioł z książki Nocne życie, wydanej nakładem Biura Literackiego 21 października 2010 roku.

WIĘCEJ

BEZ KOMENTARZA

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury towarzyszący premierze książki Wszystko, która ukazała się w Biurze Literackim 1 września 2008 roku.

WIĘCEJ

O Przygodach przyrody

recenzje / NOTKI I OPINIE Bohdan Zadura Tomasz Fijałkowski Wojciech Bonowicz

Komentarze Wojciecha Bonowicza, Tomasza Fijałkowskiego, Anny Kałuży oraz Bohdana Zadury.

WIĘCEJ

Przedmowa do pierwszego wydania i Dopowiedzenie

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Przedmowa Bohdana Zadury do pierwszego wydania antologii poezji ukraińskiej Wiersze zawsze są wolne, wydanej nakładem Biura Literackiego.

WIĘCEJ

Przygoda wciąż trwa

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura

Rozmowa Anny Krzywani z Bohdanem Zadurą, towarzysząca wydaniu w Biurze Literackim antologii Węgierskie lato.

WIĘCEJ

O Somie

recenzje / Agnieszka Wolny-Hamkało Artur Nowaczewski Bohdan Zadura Grzegorz Tomicki Inga Iwasiów Maciej Robert Marcin Orliński Mariusz Grzebalski Piotr Kępiński

Komentarze Bohdana Zadury, Agnieszki Wolny-Hamkało, Ingi Iwasiów, Pawła Lekszyckiego, Mariusza Grzebalskiego, Macieja Roberta, Marcina Orlińskiego, Artura Nowaczewskiego, Grzegorza Tomickiego, Piotra Kępińskiego.

WIĘCEJ

O Duszach monet

recenzje / NOTKI I OPINIE Bartłomiej Majzel Bohdan Zadura Marcin Sendecki Tomasz Fijałkowski

Komentarze Bohdana Zadury, Marcina Sendeckiego, Bartłomieja Majzla i Tomasza Fijałkowskiego.

WIĘCEJ

O Kotach. Podręczniku użytkownika

recenzje / NOTKI I OPINIE Bohdan Zadura Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki

Komentarze Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, Bohdana Zadury, Bożeny Keff i Lwa Nikołajewicza Myszkina.

WIĘCEJ

Przypisy

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury towarzyszący premierze książki Wiersze zebrane (tom 1), wydanej w Biurze Literackim 18 maja 2005 roku.

WIĘCEJ

Och, nie, No, tak

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury towarzyszący premierze książki Ptasia grypa, wydanej w Biurze Literackim w 2002 roku.

WIĘCEJ

Prawdę mówiąc

wywiady / O KSIĄŻCE Andrzej Sosnowski Bohdan Zadura

Rozmowa Andrzeja Sosnowskiego z Bohdanem Zadurą, towarzysząca premierze książki Klasyk na luzie. Rozmowy z Bohdanem Zadurą, wydanej w Biurze Literackim 15 września 2011 roku.

WIĘCEJ

Widok z pagórka

recenzje / ESEJE Paweł Mackiewicz

Recenzja Pawła Mackiewicza z książki Kopiec kreta Bohdana Zadury, wydanej w Biurze Literackim w 2004 roku.

WIĘCEJ

W owalu cyklonu, w oku stadionu

recenzje / ESEJE Adam Poprawa

Recenzja Adama Poprawy, towarzysząca premierze książki Puste trybuny, która ukazała się w Biurze Literackim 14 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Nie uciekam od rzeczywistości, staram się ją widzieć jasno, choć trudno, żeby w zachwyceniu

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Marta Podgórnik

Rozmowa Marty Podgórnik z Bohdanem Zadurą, towarzysząca premierze książki Puste trybuny, która ukazała się w Biurze Literackim 14 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Klasyk na luzie, ale jednak klasyk

recenzje / ESEJE Marta Podgórnik

Recenzja Marty Podgórnik, towarzysząca wydaniu książki Bohdana Zadury Sekcja zabójstw, która ukazała się w Biurze Literackim 16 września 2020 roku.

WIĘCEJ

Australian Open

dzwieki / RECYTACJE Bohdan Zadura

Wiersz zarejestrowany podczas spotkania “Wiersze z gazet” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ

Wielkie zamknięcie

recenzje / ESEJE Ilona Podlecka

Recenzja Ilony Podleckiej towarzysząca premierze książki Już otwarte Bohdana Zadury, wydanej w Biurze Literackim 25 stycznia 2016 roku.

WIĘCEJ

Węgierskie lato. Przekłady z poetów węgierskich

recenzje / ESEJE Krzysztof Varga

Recenzja Krzysztofa Vargi z książki Węgierskie lato. Przekłady z poetów węgierskich w przekładzie Bohdana Zadury, która ukazała się 4 maja 2010 roku na łamach „Gazety Wyborczej”.

WIĘCEJ