recenzje / ESEJE

Pięćset stron Wbrew sobie i o sobie

Jan Stolarczyk

Szkic Jana Stolarczyka z książki Wbrew sobie Tadeusza Różewicza.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

To pierwszy książkowy zbiór wywiadów prasowych Tadeusza Różewicza i publikowanych jego rozmów z przyjaciółmi. Zestawiony został w układzie chronologicznym i obejmuje niemal wszystkie teksty krajowe oraz te zagraniczne, które w przekładzie ukazały się na łamach polskich czasopism. Nie odrzucałem “plew od ziarna”, czyli rozmów zdawkowych od problemowych, mając nadzieję, że taka decyzja wzbogaci faktograficzną wiedzę o poecie, dużo powie o jego osobowości i (niekiedy zabawnych) podchodach z mediami. W najlepszych tekstach jawi się człowiek i pisarz, którego wielowątkowe, rozwijające się w czasie poglądy nigdy nie przeczą ugruntowanej w młodości zasadniczej postawie życiowej. W każdym słyszymy głos człowieka nie przybierającego pozy, nie dobierającego języka i myśli względem rozmówcy.

Przed wojną na drzwiach Leopolda Staffa wisiała kartka: “interwiewów nie udzielam”. Staff unikał jubileuszy, publicznych wystąpień, nie zabiegał o swoją sławę, nagrody, dobre recenzje itd. Cenił sobie niepodległość opinii odbiorców, własną niezależność. Był i jest ukochanym Mistrzem Tadeusza Różewicza. On też niechętnie udziela wywiadów – czyni to, jak mówi autorski tytuł książki, wbrew sobie: ” […] u nas się za dużo mówi […]. Czytając nasze gazety, odnosi się wrażenie, że często mówienie wyprzedza myślenie”. Zamiast pytać – apeluje – czytajcie mnie. Różewicz odmawia albo zwodzi dziennikarzy, próbuje ich odwieść od spotkania. Niekiedy “trafia kosa na kamień” i wytrwały dziennikarz otrzymuje daninę słów. I tak Halina Murza Stankiewicz w żartobliwej formie dokumentuje trzy swoje podejścia, trwające od czerwca do października 1973 roku. Krystynie Nastulance zniechęcająco przerywa pierwsze pytanie: “[…] minęły okrągłe dwa lata od chwili rozpoczęcia naszych negocjacji w sprawie tego wywiadu…”, odpowiadając: “Jak na mnie, zawrotne tempo”, a potem (odnośnie do swej biografii): “Ale to nieciekawe”, “Tu też nie widzę nic ciekawego”. Refreniczne “nie” ustępuje jednak, bo pytany odnajduje interesujące go sprawy, przekonuje się do znajomości przedmiotu przez autorkę.

Wbrew sobie kończy pięć rozmów Miłosza i Różewicza, animowanych 27 lipca 1999 roku w Krakowie przez Renatę Gorczyńską. Po raz pierwszy poeci spotkali się w 1949 roku, właśnie w Krakowie. Potem widzieli się kilka razy (dla obu poruszające było spotkanie paryskie – 1957), wymieniali listy, a od 1996 roku toczyli niezwykłą w polskiej literaturze współczesnej przyjacielską, ale też bezulgową polemikę. O czym rozmawiali? Proszę przeczytać.

Możecie, Drodzy Czytelnicy, być pewni, że ta księga wejścia do Różewicza, ten pęk kluczy otwierających przestrzeń autorskiej świadomości, zachęci i pozwoli na wnikliwszy odbiór jego utworów. A do tego przecież sam od lat usiłuje nas skłonić.

O AUTORZE

Jan Stolarczyk

Urodzony w 1947 roku. Redaktor i edytor. Redaktor naczelny Wydawnictwa Dolnośląskiego (1987-2007). Przez wiele lat był recenzentem literackim miesięcznika „Odra”. Obecnie jest kuratorem spuścizny pisarskiej Tymoteusza Karpowicza oraz sekretarzem i edytorem twórczości Tadeusza Różewicza. Mieszka we Wrocławiu.

powiązania

Zmyślony człowiek, Credo, Prawdziwe życie bohatera

nagrania / Stacja Literatura Bogusław Kierc Jan Stolarczyk Joanna Orska Joanna Roszak Karol Maliszewski Rafał Wojaczek Tadeusz Różewicz Tymoteusz Karpowicz

Spotkanie wokół książek Zmyślony człowiek Tymoteusza Karpowicza, Credo Tadeusza Różewicza i Prawdziwe życie bohatera Rafała Wojaczka z udziałem Joanny Roszak, Jana Stolarczyka, Bogusława Kierca, Joanny Orskiej i Karola Maliszewskiego w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Ewangeliczny połów

recenzje / KOMENTARZE Jan Stolarczyk

Komentarz Jana Stolarczyka do wiersza “Połów” Tadeusza Różewicza z książki to i owo, która ukazała się 29 listopada 2012 roku nakładem Biura Literackiego.

WIĘCEJ

Było lato

recenzje / ESEJE Jan Stolarczyk

Recenzja Jana Stolarczyka z książki Stojąca na ruinie Jacka Łukasiewicza.

WIĘCEJ

Różewicz z neonem na głowie

recenzje / ESEJE Piotr Kępiński

Recenzja Piotra Kępińskiego z książki Wbrew sobie Tadeusza Różewicza.

WIĘCEJ

Twarze Różewicza

recenzje / ESEJE Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego z książki Wbrew sobie Tadeusza Różewicza.

WIĘCEJ

Różewicz: możliwość milczenia

recenzje / IMPRESJE Przemysław Dakowicz

Esej Przemysława Dakowicza towarzyszący premierze książki Wbrew sobie Tadeusza Różewicza.

WIĘCEJ