BiuLetyn nr 1/2027: Startuje 32. sezon w Biurze Literackim

Prze­gląd new­sów, wpi­sów i mate­ria­łów w Maga­zy­nie Lite­rac­kim biBLio­te­ka.

Roz­po­czy­na­my 32. sezon dzia­łal­no­ści Biu­ra Lite­rac­kie­go i już na star­cie zdra­dza­my hasło przy­szło­rocz­ne­go Trans­Por­tu Lite­rac­kie­go, któ­ry odbę­dzie się mię­dzy 22 a 25 kwiet­nia 2027 roku. „Razem/Osobno” sta­nie się moty­wem prze­wod­nim festi­wa­lu, ale tak­że osią debat pro­gra­mo­wych, roz­mów i ksią­żek publi­ko­wa­nych w naj­bliż­szych mie­sią­cach.

Prze­czy­taj tekst wpro­wa­dza­ją­cy napi­sa­ny przez Artu­ra Bursz­tę. „Współ­cze­sna lite­ra­tu­ra nie two­rzy już jed­ne­go obie­gu, jed­ne­go cen­trum i jed­ne­go ryt­mu roz­mo­wy. Dzia­ła rów­no­cze­śnie w wie­lu śro­do­wi­skach, języ­kach i wraż­li­wo­ściach. Cza­sem te mikro­świa­ty spo­ty­ka­ją się, cza­sem ist­nie­ją obok sie­bie osob­no. Trans­Port Lite­rac­ki nie pró­bu­je tych róż­nic unie­waż­niać. Two­rzy mię­dzy nimi prze­strzeń roz­mo­wy, prze­pły­wu i spo­tka­nia. Z tej prze­mia­ny wyra­sta hasło ‘Razem/Osobno’ – dal­szy ciąg pytań o gra­ni­ce, ruch i zmia­nę posta­wio­nych pod­czas poprzed­niej edy­cji festi­wa­lu”.

Piszesz wier­sze, pro­zę, dra­ma­ty, sce­na­riu­sze, tek­sty pio­se­nek? Pra­cu­jesz nad prze­kła­dem? Szu­kasz miej­sca, któ­re pomo­że Ci zaist­nieć? Weź udział w 22. nabo­rze „Poło­wu”. Możesz wydać debiu­tanc­ką książ­kę. Naj­cie­kaw­sze tek­sty tra­fią do part­ne­rów pro­gra­mu zwią­za­nych z teatrem, muzy­ką oraz ryn­kiem fil­mo­wym i seria­lo­wym. W poprzed­niej edy­cji publi­ka­cją książ­ki wyróż­nio­nych zosta­ło 12 osób. Uczest­nicz­ki i uczest­ni­cy „Poło­wu” zdo­by­li już łącz­nie bli­sko 100 nagród i wyróż­nień. Teraz kolej na Cie­bie.

Powrót jed­nej z naj­waż­niej­szych ksią­żek poetyc­kich Jerze­go Jar­nie­wi­cza w nowej, „zre­ma­ste­ro­wa­nej” wer­sji. Bra­wu­ro­wy tom Woj­cie­cha Kop­cia o świe­cie spę­ta­nym przez eko­no­mię, histo­rię i tech­no­lo­gię. „Ponow­ny debiut” Jaku­ba Pszo­nia­ka – książ­ka o pamię­ci rodzin­nej, Ślą­sku i bli­sko­ści sil­niej­szej od dzie­dzi­czo­nych pęk­nięć. A tak­że trzy eks­pe­ry­men­tal­ne dra­ma­ty Joh­na Ashbery’ego, w któ­rych antycz­na tra­ge­dia spo­ty­ka popkul­tu­rę, absurd i grę poetyc­ką. Czerw­co­we pre­mie­ry Biu­ra Lite­rac­kie­go, inau­gu­ru­ją­ce 32. sezon naszej insty­tu­cji, ukła­da­ją się w opo­wieść o języ­ku sta­le prze­pi­sy­wa­nym przez histo­rię, pamięć, przy­pa­dek i wyobraź­nię.

Trzy książ­ki poetyc­kie powra­ca­ją w czerw­cu w Biu­rze Lite­rac­kim w for­mie audio­bo­oków czy­ta­nych przez auto­ra i autor­ki. Iro­nia i czu­łość Justy­ny Bar­giel­skiej („Wybór stand-upów”), języ­ko­we remik­sy Jerze­go Jar­nie­wi­cza („Oran­ża­da”) oraz poetyc­ka wyobraź­nia Joan­ny Muel­ler („Pira­ci dobrej robo­ty i stro­fy o innych stwo­rach”) two­rzą trzy róż­ne spo­so­by mówie­nia o rela­cjach, pamię­ci i codzien­no­ści.

W Maga­zy­nie Lite­rac­kim biBLio­te­ka Artur Bursz­ta roz­ma­wia z Jerzym Jar­nie­wi­czem przy oka­zji pre­mie­ry „Oran­ża­dy. Wer­sji zre­ma­ste­ro­wa­nej” – o wier­szach, któ­re po dwu­dzie­stu latach wra­ca­ją już nie jako zapis daw­ne­go cza­su, lecz jako tek­sty zmie­nio­ne przez język, pamięć i doświad­cze­nie. „Wiersz z 2005 roku czy­ta­ny dwa­dzie­ścia lat póź­niej jest już innym wier­szem” – mówi Jar­nie­wicz. Rema­ster nie ozna­cza tu przy­wra­ca­nia prze­szło­ści, ale pró­bę ponow­ne­go usły­sze­nia tek­stów, któ­re zdą­ży­ły zmie­nić rytm, sens i brzmie­nie. Poezja oka­zu­je się pro­ce­sem, a nie zamknię­tym obiek­tem.

Artur Bursz­ta roz­ma­wia tak­że z Jaku­bem Pszo­nia­kiem o pamię­ci, któ­ra nie nale­ży wyłącz­nie do jed­nost­ki, lecz prze­cho­dzi przez rodzi­nę, język, cia­ło i histo­rię. O doświad­cze­niach odzie­dzi­czo­nych po woj­nie, prze­sie­dle­niach, cho­ro­bie i świe­cie, któ­ry zosta­wia ślad nawet tam, gdzie wyda­je się już odle­gły. „[N]awiść to książ­ka o miło­ści” – mówi Pszo­niak, poka­zu­jąc, że pod opo­wie­ścią o lęku, dzie­dzi­cze­niu traum i prze­mo­cy kry­je się pró­ba zro­zu­mie­nia wię­zi sil­niej­szych niż histo­ria. Roz­mo­wa pro­wa­dzi przez Bytom, rodzin­ne nar­ra­cje, doświad­cze­nie cho­ro­by, ale też przez pyta­nie o to, jak żyć z pamię­cią, któ­ra nigdy nie jest wyłącz­nie wła­sna.

O „nawi­ści” Jaku­ba Pszo­nia­ka pisze też Jakub Skur­tys – widzi w niej książ­kę balan­su­ją­cą mię­dzy poezją, mani­fe­stem, doku­men­tem i zapi­sem roz­pa­du języ­ka publicz­ne­go. Według kry­ty­ka tom Pszo­nia­ka nie tyle opi­su­je rze­czy­wi­stość, ile pró­bu­je mówić z jej środ­ka: z miej­sca prze­cią­żo­ne­go gnie­wem, prze­mo­cą sym­bo­licz­ną i infor­ma­cyj­nym cha­osem. Zestaw pre­mie­ro­wych mate­ria­łów w biBLio­te­ce uzu­peł­nia­ją frag­men­ty nowych ksią­żek Jerze­go Jar­nie­wi­cza, Woj­cie­cha Kop­cia, Jaku­ba Pszo­nia­ka, a tak­że zdję­cia „Trzech sztuk”, „Oran­ża­dy. Wer­sji zre­ma­ste­ro­wa­nej”, „Sie­dem­na­stu pie­śni wypro­wa­dzo­nych z przy­pad­ku” i „nawiści”.