recenzje / KOMENTARZE

Walizki z tysiącami świstków

Miłosz Waligórski

Komentarz Miłosza Waligórskiego, autora przekładu książki Poświęcenie hetmana Lajosa Grendela, wydanej nakładem Biura Literackiego 11 sierpnia 2014 roku, a w wersji elektronicznej 27 listopada 2017 roku.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

W „Dużym Formacie” z 17 lipca 2014 roku znalazłem zapis krótkiej rozmowy kilku polskich reporterów. Padają w niej takie oto słowa:

„Rozumiem Kapuścińskiego. Artur pojechał i zobaczył, że trawa nie była trzymetrowa, tylko miała metr, ale Kapuścińskiemu w sytuacji strachu mogło się wydać, że ma trzy. Reporter ma prawo do odczuć (…). One też są faktem. Twoje odczucia to fakt!”

Tym samym Mariusz Szczygieł – bo to jego słowa – nieświadomie wypowiada prawdę na temat Poświęcenia hetmana. Wystarczyłoby zmienić nazwisko Kopaliński na Grendel i mielibyśmy efektowny blurb.

Nawet gatunek by się zgadzał. Węgier pisze przecież m.in. sprawozdania ze snów. Zastanawia się też nad granicą fikcji i prawdy, nad ścieżką prowadzącą z literatury do rzeczywistości, nad tym, jak w sztuce oddać indywidualny los, coś jednorazowego i niepowtarzalnego.

Najlepiej widać to w opowiadaniu „Zawartość walizek”, historii redaktora wydawnictwa, którego odwiedza niespełniony pisarz i zostawia mu rękopis nieskończonej powieści, mieszczącej w sobie prozę całego świata, niemniej przeto nudnej jak flaki z olejem:

„Nie do wiary, ale tak to było. Nie przeczytałem nawet jednej dziesiątej zawartości walizki, spojrzałem na zegarek i ze zdziwieniem stwierdziłem, że minęły ledwie trzy godziny, od kiedy poświęciłem się lekturze. Wydawało mi się, że upłynął cały dzień, a nawet tydzień”.

Tekst dedykowany jest Jorge Luisowi Borgesowi. Od razu nasuwa się więc skojarzenie z utopijną ideą Biblioteki Totalnej.

W poświęconym jej eseju Argentyńczyk pisał: „[Biblioteka Totalna zawiera] wszystko, ale na jedną rozsądną linijkę czy jedną prawdziwą wiadomość będą przypadały miliony bezsensownych kakofonii, bełkotów i niespójności. Wszystko, ale mogą minąć pokolenia, zanim zawrotne półki – półki, które zacierają dzień i które zamieszkuje chaos – dostarczą ludziom choćby jedną rozsądną stronicę”.

Takie jest też stanowisko Grendela. Karkołomny projekt stworzenia zbioru wszystkich tekstów świata być może jest piękny, ale zapewne też nieludzki. Zamiast tworzyć zbiory przypadkowych liter zestawionych ze sobą zgodnie z zasadami praw kombinatoryki, lepiej cieszyć się staromodną iluzją tworzenia i traktować literaturę jako formę kontaktu z żywym człowiekiem.

Dlatego, gdy tylko to możliwe, autor Poświęcenia hetmana staje po stronie doświadczenia. Nie kosmos go interesuje, nie wieczność, a irracjonalny los pojedynczego człowieka.

„Co mnie to obchodzi, że już gdzieś spisano moje dane osobowe?”
Tak kończy się to opowiadanie. Suche fakty mówią o nas mniej niż wyobraźnia.

A jakie fakty mówią więcej?

W powieści Jeśli zimową nocą podróżny Italo Calvino występuje postać, która przekonuje, że „wartość literatury polega na możliwości mistyfikacji i w mistyfikacji właśnie tkwi prawda literatury. Falsyfikat zatem jako mistyfikacja mistyfikacji równa się prawdzie do drugiej potęgi”.

Ta postać jest z Grendela.
Trzeba wymyślać historie, żeby być bliżej rzeczywistości.
Bo nasze wrażenia o faktach to fakty.
I to fakty autentyczne.

O AUTORZE

Miłosz Waligórski

Urodzony 1981 r. w Bydgoszczy. Z wykształcenia slawista i hungarysta. Pracuje w Nowym Sadzie jako lektor języka polskiego. Przekłady i teksty własne publikował w czasopismach (m.in. w „Literaturze na Świecie”, „Twórczości”, „Odrze”, „Wyspie”, „Czasie Kultury”, „Tekstualiach”, „RED-zie”, „Akcencie”, „FA-arcie”). Opublikował również słowacką mikropowieść Víťa Stawiarskiego Kiwader i inne opowieści (2011 rok, tłumaczenie razem z Izą Zając) oraz autorską książeczkę 36 sposobów na pustkę (2012). Jest autorem tłumaczenia książki Lajosa Grendela Poświęcenie hetmana.

powiązania

Zegary w pokoju matki (2)

utwory / zapowiedzi książek Miłosz Waligórski Tanja Stupar-Trifunović

Fragment zapowiadający książkę Zegary w pokoju matki Tanji Stupar-Trifunović (w przekładzie Miłosza Waligórskiego), która ukaże się w Biurze Literackim 9 sierpnia 2021 roku.

WIĘCEJ

Zegary w pokoju matki (1)

utwory / zapowiedzi książek Miłosz Waligórski Tanja Stupar-Trifunović

Fragment zapowiadający książkę Tanji Stupar-Trifunović Zegary w pokoju matki, w tłumaczeniu Miłosza Waligórskiego, która ukaże się w Biurze Literackim 9 sierpnia 2021 roku.

WIĘCEJ

Jak upadła rewolucja

utwory / premiery w sieci Asja Bakić Miłosz Waligórski

Premierowe wiersze Asji Bakić w przekładzie Miłosza Waligórskiego. Prezentacja w ramach projektu Nowe głosy z Europy.

WIĘCEJ

Śródziemnomorski sen

recenzje / IMPRESJE Miłosz Waligórski

Recenzja Miłosza Waligórskiego, towarzysząca premierze książki Tragedia człowieka Imre Madácha, wydanej w przekładzie Bohdana Zadury w Biurze Literackim w wersji papierowej 6 października 2014 roku, a w wersji elektronicznej 10 kwietnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Wielokulturowość bierze się ze świadomości

wywiady / O KSIĄŻCE Miljenko Jergović Miłosz Waligórski

Rozmowa Miłosza Waligórskiego z Miljenkiem Jergoviciem, towarzysząca premierze ebooka Drugi pocałunek Gity Danon, wydanego w Biurze Literackim 13 lutego 2017 roku.

WIĘCEJ

Doskonale funkcjonujący węzeł komunikacyjny

recenzje / NOTKI I OPINIE Miłosz Waligórski

Głosy o twórczości Zorana Pilicia, wybrane przez Miłosza Waligórskiego. Prezentacja w ramach projektu Nowe głosy z Europy.

WIĘCEJ

W boazeryjnym entourage’u

wywiady / O KSIĄŻCE Joanna Roś Miłosz Waligórski

Rozmowa Joanny Roś z Miłoszem Waligórskim, tłumaczem książki Dzwony Einsteina Lajosa Grendela, wydanej w Biurze Literackim 18 kwietnia 2016 roku.

WIĘCEJ

Wielokulturowość bierze się ze świadomości

wywiady / O KSIĄŻCE Miljenko Jergović Miłosz Waligórski

Rozmowa Miłosza Waligórskiego z Miljenkiem Jergoviciem, towarzysząca premierze książki Drugi pocałunek Gity Danon, wydanej w Biurze Literackim 22 lutego 2016 roku oraz w formie elektronicznej 13 lutego 2017 roku.

WIĘCEJ

„Żeby uważnie przeczytać to, co w obcym języku mi się spodobało”

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Miłosz Waligórski

Z Bohdanem Zadurą, tłumaczem Tragedii człowieka Imre Madácha, rozmawia Miłosz Waligórski.

WIĘCEJ

Od anegdoty do mitu

wywiady / O PISANIU Lajos Grendel

Rozmowa Tibora Eleka z Lajosem Grendelem, towarzysząca premierze książki Poświęcenie hetmana w tłumaczeniu Miłosza Waligórskiego, wydanej nakładem Biura Literackiego 11 sierpnia 2014 roku, a w wersji elektronicznej 27 listopada 2017 roku.

WIĘCEJ

Bezcłowy ruch między rzeczywistością a fikcją

recenzje / ESEJE Teresa Worowska

Recenzja Teresy Worowskiej książki Poświęcenie hetmana w tłumaczeniu Miłosza Waligórskiego, wydanej nakładem Biura Literackiego 11 sierpnia 2014 roku, a w wersji elektronicznej 27 listopada 2017 roku.

WIĘCEJ

Labirynty ze złudnych iluzji

recenzje / ESEJE Tymoteusz Milas

Recenzja Tymoteusza Milasa z książki Poświęcenie hetmana Jalosa Grendela.

WIĘCEJ

Poświęcenie hetmana

recenzje / ESEJE Adam Kraszewski

Recenzja Adama Kraszewskiego z książki Poświęcenie hetmana Lajosa Grendela, która ukazała się w 2014 roku na stronie natemat.pl.

WIĘCEJ

Poświęcenie hetmana, Lajos Grendel

recenzje / ESEJE Joanna Roś

Recenzja Joanny Roś z książki Poświęcenie Hetmana Lajosa Grendela, która ukazała się w 2014 roku w portalu Strona Tytułowa.

WIĘCEJ

Lajos Grendel Poświęcenie Hetmana

recenzje / ESEJE Roksana Obuchowska

Recenzja Roksany Obuchowskiej z książki Poświęcenie hetmana Lajosa Grendela, która ukazała się 21 stycznia 2015 roku na stronie internetowej DOKiS: Dolnośląska Kultura i Sztuka.

WIĘCEJ

Lajos Grendel Poświęcenie hetmana

recenzje / ESEJE Magdalena Wołowicz

Recenzja Magdaleny Wołowicz z książki Poświęcenie hetmana Lajosa Grendela, która ukazała się 8 grudnia 2014 roku na blogu “Kącik z ksiażkami”.

WIĘCEJ

Wyjście ze snu

recenzje / IMPRESJE Piotr Andrzejewski

Esej Piotra Andrzejewskiego towarzyszący premierze książki Poświęcenie hetmana Lajosa Grendela, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 11 sierpnia 2014 roku.

WIĘCEJ