recenzje / KOMENTARZE

Czas powodzi

Szymon Słomczyński

Autorski komentarz Szymona Słomczyńskiego do książki Latakia, wydanej w Biurze Literackim 13 grudnia 2016 roku.

Okladka_Latakia Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Gertrude Schiele rozbiera się przed bratem

Gdyby miał siostrę, też pokazałby ją światu
rozwleczonemu między Londynem a Zamościem.

Tymczasem ma wyłącznie odległe kuzynki,
w tym Marysię. Marysia w samiutkim bikini
szusuje na nartach z Rysów. Dlaczego skoro
jego przyjaciel Adaś ma całe dwie siostry,
w tym jedną zamężną, o żadnej nie napisze
w swojej muzyce, uwikłanej w manicheizm,
wbrew nabożeństwu do świętej Teresy z Lisieux?

Mała doktor Kościoła uczy kochać rodzinę,
bo to równie męczeńskie co śmierć za wiarę.
Za co innego umarł Egon Schiele, w Wiedniu,
na hiszpankę, w trzy dni po żonie, Edith. Dlaczego
to Gertrude nadal siedzi przed nim, w pewnych siebie
piersiach, gwoździu wbitym w pępek, lewej nodze,
na którą wpełzło onieśmielone czerwone znamię
i zostało do dziś, od kolana po kostkę, gdzie
urywa się sztych?

Gdyby miał siostrę, też oczarowałby nią świat
rozszabrowany między Berlinem a Opolem.

Język niby polski, a tak łatwo wyprowadza
w osuszoną łąkę za oknem, że w czas powodzi
powraca niemieckie jezioro i rzetelnie lśni.


Wiersz jest wypadkową różnych doświadczeń, przeważnie językowych, a jeśli tylko przekładanych na język, to często nie wiadomo z czego. Mogę tylko przywołać niektóre z nich, zastrzegając sobie prawo do mylenia tropów.

Gertrude Schiele, urodzona w 1894 roku, pozowała starszemu o cztery lata bratu, w latach 1906-1911, a niedługo później, w 1914, została żoną jego przyjaciela, Antona Peschki, o czym można przeczytać więcej choćby w Dictionary of Artists’ Models (pod redakcją Jill Berk Jiminez  przy udziale Joanny Banham, New York-Chicago 2001, s. 491-493). Akt, o którym mowa, został namalowany w roku 1910 i znajduje się fizycznie w jednej z wiedeńskich galerii, a wirtualnie choćby tutaj.

Sam malarz, w przeciwieństwie do swoich sióstr, które, jak zaświadcza wspomniane opracowanie, dożyły sędziwego wieku, mając dwadzieścia osiem lat zmarł nagle, podobnie jak jego żona (jej portret pośmiertny zdążył jeszcze narysować) oraz kilkadziesiąt milionów innych ofiar grypy hiszpanki.

„Czas powodzi”, na początku ubiegłej dekady, pozwalał zobaczyć z okna, że „osuszona [po 1945 roku] łąka” zmieniła się w ciągu jednej nocy, niejako na powrót, w przedwojenne, „niemieckie jezioro”, które, proszę mi wierzyć na słowo, „rzetelnie lśniło”. Po deszczu szło się nad morze przez ten nowy-stary akwen, w towarzystwie licznych martwych żab, jaszczurek i myszy. Gdybym napisał „potopu” zamiast „powodzi” byłoby to, biorąc pod uwagę oczywiste skojarzenia związane z tym pierwszym wyrazem, zbyt czytelną wskazówką, jak można rozumieć końcowe wersy mniej dosłownie, w oderwaniu od moich wakacyjnych wspomnień, za to bardziej zgodnie z dostępnym nie tylko mnie kontekstem, jaki tworzą pozostałe fragmenty książki.

Spektakularny wyczyn narciarski Marysi został uwieczniony na filmie, ale już z Adasiem i jego siostrami sprawa nie przedstawia się tak prosto, jakby się z pozoru mogło wydawać, bo młodsza z nich w międzyczasie również wyszła za mąż. Samo to, że wiersz tej zmiany nie uwzględnia, a przecież mógłby (wystarczyło podmienić: „w tym jedną” na „i/a obie”) sugeruje, że jego związek z rzeczywistością nawet nie próbuje być ścisły.

Mówi się tu zresztą wprost i o języku („niby polskim”), i o świecie („rozwleczonym między Londynem a Zamościem”, „rozszabrowanym między Berlinem a Opolem”), a trudno wymagać, żeby spotkanie tej pary okazało się owocne. Na tym nienowym wniosku się zatrzymam, zapraszając do lektury całej Latakii. Można ją czytać od początku do końca (i w przeciwnym kierunku), ale warto też zacząć od pierwszego tekstu (Ostatki), potem przejść do ostatniego (Sześciu króli), następnie do drugiego (czyli powyższego) oraz przedostatniego (MY OTHER RIDE IS YOUR SISTER) i tak dalej aż do osamotnionego Przesłania, które jest dwudziestym pierwszym z czterdziestu jeden wierszy, a zatem znajduje się albo w samym środku książki, albo, jeśli wybierze się zaproponowany tu sposób czytania, na jej ostatnich stronach.

Korzystając ze sposobności chciałbym podziękować urodzonemu w Opolu Adasiowi i Kajtkowi, który pochodzi z Zamościa, ale wiele lat spędził w Wielkiej Brytanii, za nieświadome inspiracje dla określenia geograficznych granic świata, któremu bohater chciałby pokazać swoją siostrę – gdyby ją miał.  Adasiowi jestem winien wdzięczność także i za to, że kiedy wysłałem mu ten tekst (jako jeden z kilku, które pokazałem komukolwiek, zanim oddałem Latakię Wydawnictwu), zasugerował, że „uwielbienie dla” można podmienić na „nabożeństwo do” świętej Teresy z Lisieux, na co, po namyśle, się zdecydowałem. Przedstawił również swoją interpretację całego wiersza, znacznie ciekawszą od autorskiej (nieujawnionej tutaj) – czego i Państwu życzę.

O AUTORZE

autorzy_leksykon_300x300_Slomczynski
Szymon Słomczyński

Urodzony w 1988 roku. Poeta. Laureat projektu Połów 2012 i kilku innych konkursów poetyckich, m.in. im. Tadeusza Sułkowskiego i im. Zbigniewa Herberta. Debiutował w 2013 roku tomem Nadjeżdża, który znalazł się w finale Nagrody Literackiej Nike. W 2015 ukazała się jego druga książka poetycka pt. Dwupłat. Autor mieszka w Krakowie.

powiązania

20_NAGRANIA__Kacper BARTCZAK, Martyna BULIŻAŃSKA, Roman HONET, Szymon SŁOMCZYŃSKI, Maciej JAKUBOWIAK_Symulacja świata

Symulacja świata

nagrania / Stacja Literatura Kacper Bartczak Maciej Jakubowiak Martyna Buliżańska Roman Honet Szymon Słomczyński

Spotkanie autorskie w ramach festiwalu Stacja Literatura 22, w którym udział wzięli Kacper Bartczak, Martyna Buliżańska, Roman Honet, Szymon Słomczyński i Maciej Jakubowiak.

WIĘCEJ
20_NAGRANIA__John ASHBERY__Tribute to John Ashbery

Tribute to John Ashbery

nagrania / Stacja Literatura Asja Bakić Bagio Guerra Bogusław Kierc Dawid Mateusz Joanna Mueller John Ashbery Kacper Bartczak Llŷr Gwyn Lewis Lynn Suh Marcin Sendecki Radosław Jurczak Roman Honet Ryan van Winkle Szymon Słomczyński Tomasz Bąk

Spotkanie autorskie „Tribute to John Ashbery” w ramach festiwalu Stacja Literatura 22.

WIĘCEJ
17_DZWIEKI__Szymon SŁOMCZYŃSKI__DNA

DNA

dzwieki / RECYTACJE Szymon Słomczyński

Wiersz z tomu Nadjeżdża, zarejestrowany podczas spotkania „Nowe sytuacje” na festiwalu Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
21_NAGRANIA__Szymon SŁOMCZYŃSKI __Druga książka

Druga książka

nagrania / Stacja Literatura Jakub Głuszak Paulina Małochleb Sławomir Elsner Szymon Słomczyński

Spotkanie autorskie „Druga książka” z udziałem Sławomira Elsnera, Jakuba Głuszaka, Szymona Słomczyńskiego i Pauliny Małochleb w ramach festiwalu Stacja Literatura 21.

WIĘCEJ
WYWIADY_slomczynski

Malowane nie działa

wywiady / O KSIĄŻCE Marcin Orliński Szymon Słomczyński

Rozmowa Marcina Orlińskiego z Szymonem Słomczyńskim, towarzysząca premierze książki Latakia, wydanej w Biurze Literackim 12 grudnia 2016 roku.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Recytacje_Szymon_Slomczynski_Nadjezdza

Pragmatyczny związek

dzwieki / RECYTACJE Szymon Słomczyński

Fragment z książki Nadjeżdża Szymona Słomczyńskiego, zarejestrowany podczas spotkania „Nowe sytuacje” na festiwalu Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
Slomczynski__Z_Fortu_do_Portu__Port_Wroclaw_2014__Tryb_meski_Szymon_Slomczynski_01

Nowe sytuacje w Trybie męskim: Szymon Słomczyński

nagrania / Z Fortu do Portu Szymon Słomczyński

Zapis spotkania autorskiego „Nowe sytuacje w Trybie męskim” z Szymonem Słomczyńskim w ramach 19. festiwalu literackiego Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Slomczynski-Wysokie-obroty

Wysokie obroty

dzwieki / RECYTACJE Szymon Słomczyński

Wiersz z antologii Połów. Poetyckie debiuty 2012, zarejestrowany podczas spotkania „Połów 2012” na festiwalu Port Wrocław 2013.

WIĘCEJ
RECENZJE_Szymon_Slomczynski_Dwuplat

Komentarz do wiersza „Koło”

recenzje / KOMENTARZE Szymon Słomczyński

Autorski komentarz Szymona Słomczyńskiego do wiersza Koło z książki Dwupłat, która ukazała się 1 czerwca nakładem Biura Literackiego.

WIĘCEJ
WYWIADY_Szymon-Slomczynski_2

Niech leci, kto zechce

wywiady / O KSIĄŻCE Karol Maliszewski Szymon Słomczyński

Rozmowa Karola Maliszewskiego z Szymonem Słomczyńskim towarzysząca premierze książki Dwupłat, która ukazała się 1 czerwca 2015 roku nakładem Biura Literackiego.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Slomczynski-Po-dziesiatym

Po dziesiątym

dzwieki / RECYTACJE Szymon Słomczyński

Wiersz z antologii Połów. Poetyckie debiuty 2012, zarejestrowany podczas spotkania „Połów 2012” na festiwalu Port Wrocław 2013.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Slomczynski-O-dwoch

O dwóch królewnach

dzwieki / RECYTACJE Szymon Słomczyński

Wiersz z antologii Połów. Poetyckie debiuty 2012, zarejestrowany podczas spotkania „Połów 2012” na festiwalu Port Wrocław 2013.

WIĘCEJ
WYWIADY_Szymon-Slomczynski_2

"Być adwokatem diabła"

wywiady / O KSIĄŻCE Krzysztof Sztafa Szymon Słomczyński

Z Szymonem Słomczyńskim, autorem książki Nadjeżdża, rozmawia Krzysztof Sztafa.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Slomczynski-Karmik

Karmik

dzwieki / RECYTACJE Szymon Słomczyński

Wiersz z tomu Nadjeżdża, zarejestrowany podczas spotkania „Nowe sytuacje” na festiwalu Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
RECENZJE_Szymon_Slomczynski_Nadjezdza

Komentarz Szymona Słomczyńskiego do wiersza "Po dziesiątym"

recenzje / KOMENTARZE Szymon Słomczyński

Komentarz Szymona Słomczyńskiego do wiersza Po dziesiątym.

WIĘCEJ
WYWIADY_Szymon-Slomczynski

„Jestem już gdzie indziej”

wywiady / O KSIĄŻCE Przemysław Rojek Szymon Słomczyński

Z Szymonem Słomczyńskim o książce Nadjeżdża rozmawia Przemysław Rojek.

WIĘCEJ
RECENZJE_Szymon_Slomczynski_Nadjezdza

Wysokie obroty

recenzje / KOMENTARZE Szymon Słomczyński

Autorski komentarz Szymona Słomczyńskiego do wiersza Wysokie obroty z książki Nadjeżdża.

WIĘCEJ
RECENZJE_Szymon_Slomczynski_Nadjezdza

W trasie najczęściej beżowy

wywiady / O KSIĄŻCE Joanna Mueller Szymon Słomczyński

Z Szymonem Słomczyńskim o książce Nadjeżdża rozmawia Joanna Mueller.

WIĘCEJ
06_RECENZJE_Sonia NOWACKA_Updates

Updates

recenzje / ESEJE Sonia Nowacka

Recenzja Sonii Nowackiej książki Latakia Szymona Słomczyńskiego, wydanej w Biurze Literackim w wersji elektronicznej 14 sierpnia 2017.

WIĘCEJ
05_RECENZJE__Antoni ZAJĄC__Zapchana pamięć

Zapchana pamięć. Kilka pytań o „Latakię” Szymona Słomczyńskiego

recenzje / ESEJE Antoni Zając

Recenzja Antoniego Zająca książki Latakia Szymona Słomczyńskiego, wydanej w Biurze Literackim w wersji elektronicznej 14 sierpnia 2017.

WIĘCEJ
WYWIADY_slomczynski

Malowane nie działa

wywiady / O KSIĄŻCE Marcin Orliński Szymon Słomczyński

Rozmowa Marcina Orlińskiego z Szymonem Słomczyńskim, towarzysząca premierze książki Latakia, wydanej w Biurze Literackim 12 grudnia 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_slomczynski

Segregacja wariantów

recenzje / ESEJE Michał Pranke

Recenzja Michała Pranke, towarzysząca premierze książki Latakia Szymon Słomczyńskiego, wydanej w Biurze Literackim 13 grudnia 2016 roku.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Recytacje_Szymon_Slomczynski_Nadjezdza

Pragmatyczny związek

dzwieki / RECYTACJE Szymon Słomczyński

Fragment z książki Nadjeżdża Szymona Słomczyńskiego, zarejestrowany podczas spotkania „Nowe sytuacje” na festiwalu Port Wrocław 2014.

WIĘCEJ
RECENZJE_Impresje_Szymon_Slomczynski_Dwuplat-Szymona-Slomczynskiego

Dwupłat Szymona Słomczyńskiego

recenzje / ESEJE Przemysław Koniuszy

Recenzja Przemysława Koniuszego z książki Dwupłat Szymona Słomczyńskiego.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Dwuplat

Poetycki lot Dwupłatem

recenzje / ESEJE Agnieszka Grabowska

Recenzja Agnieszki Grabowskiej z książki Szymona Słomczyńskiego Dwupłat, która ukazała się na blogu Agnestariusz.

WIĘCEJ
RECENZJE_Szymon_Slomczynski_Nadjezdza

Liryzm lawirujący

recenzje / IMPRESJE Joanna Mueller

Esej Joanny Mueller towarzyszący premierze książki Nadjeżdża Szymona Słomczyńskiego.

WIĘCEJ
RECENZJE_Polow-2012

W rytmie obrotów podmiotów – o wierszach Szymona Słomczyńskiego

recenzje / NOTKI I OPINIE Joanna Mueller

Joanna Mueller, współredaktorka antologii Połów. Poetyckie debiuty 2012 o wierszach Szymona Słomczyńskiego.

WIĘCEJ