wywiady / O KSIĄŻCE

Wielokulturowość bierze się ze świadomości

Miljenko Jergović

Miłosz Waligórski

Rozmowa Miłosza Waligórskiego z Miljenkiem Jergoviciem, towarzysząca premierze książki Drugi pocałunek Gity Danon, wydanej w Biurze Literackim 22 lutego 2016 roku oraz w formie elektronicznej 13 lutego 2017 roku.

Okladka__Drugi_pocalunek_Gity_Danon Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Miłosz Waligórski: Twoja popularność w Polsce, w porównaniu z innymi krajami regionu (mam na myśli Czechy, Węgry i Słowację), jest ogromna. Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się nad tym, skąd się wzięła? Potrafisz to wyjaśnić?

Miljenko Jergović: Moim zdaniem bierze się to stąd, że w Polsce mam po prostu fantastycznych tłumaczy. Przede wszystkim Magdalenę Petryńską, ale także Ciebie. To, co Magdalena zrobiła dla mnie i moich książek, jest nie do przecenienia. Ona w pewien sposób stworzyła nowego, polskiego Miljenka Jergovicia. Uważam ją co najmniej za współautorkę moich książek wydanych u was. Jestem jej za to niezmiernie wdzięczny. Poza tym to dzięki niej miałem okazję zwiedzić Polskę, na własne oczy zobaczyć polskie miasta, poznać scenografię życia Herlinga-Grudzińskiego, Zagajewskiego, Gombrowicza, Miłosza, Herberta, Tokarczuk, Stasiuka, ale i Wajdy, Kawalerowicza czy Kieślowskiego.

Drugi pocałunek Gity Danon to twój pierwszy zbiór opowiadań wydany w Polsce. Według jakiego klucza wybierałeś teksty do tej książki?

W Chorwacji Gita wyszła około dziesięciu lat temu jako zbiór opowiadań z moich wcześniejszych książek. Kryterium wyboru było proste. Włączyłem do niej albo to, co najbardziej mi się podobało, albo to, co uznałem za najbardziej udane. I tyle.

Kiedy czytam Andricia, Selimovicia albo Ciebie, odnoszę wrażenie, że słucham kogoś, kto siedzi obok mnie i snuje opowieść. Podobno na Bałkanach opowiadanie jako gatunek ma tak silną reprezentację z powodu wieloletniej tradycji literatury ustnej. Zgadzasz się z tym?

Nie jestem pewien. Wydaje mi się, że sprawa jest bardziej złożona. Nasz język, czyli język, którym pisze się i mówi w Serbii, Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie oraz w Chorwacji, nie posiada odmiany wysokiej, nie ma też arystokratycznej przeszłości. Mówiąc wprost: to język chłopów. Jego historia nadal w dużej mierze jest historią tradycji ustnej. Z jednej strony to źle, z drugiej zaś – dzięki prostocie i niedostatkowi form oficjalnych – dobrze, ponieważ taka sytuacja ułatwia pisarzom symulowanie języka mówionego. Często, czytając najlepsze dzieła naszej literatury, „słyszymy” żywy głos autora. Dlatego twoje słowa, że w mojej prozie jest obecny taki żywy głos, traktuję, oczywiście, jako komplement, podobnie zresztą jak umieszczenie mnie w jednym szeregu z Andriciem i Selimoviciem.

Który z gatunków literackich jest ci najbliższy: opowiadanie, esej, powieść? Czy w Twoim przypadku temat warunkuje formę, czy odwrotnie?

Żaden. Bliskie są mi wszystkie formy, którymi się posługuję. Chociaż jako pisarz nie lubię na przykład poezji rymowanej. Nie znaczy to jednak, że nie lubię jej jako czytelnik.

Bohater opowiadania Diagnoza mówi: „Nie masz przekleństw i gróźb nad bośniackie”. Czy podzielasz jego opinię?

Nie. To rodzaj typowej dla Bałkanów przesady. U nas, kiedy coś się nie udaje albo przeciwnie: udaje się bardzo dobrze – aczkolwiek z tą drugą opcją mamy do czynienia rzadziej – od razu pojawia się przekonanie, że jesteśmy w tym wyjątkowi. Może to cecha prowincji, a może coś innego.

Jest jeszcze jedna sprawa: nie podzielam opinii większości swoich bohaterów. Często nie zgadzam się nawet z takim, który w mojej prozie – powieści czy opowiadaniu – nosi to samo imię i nazwisko co ja.

Czy wielokulturowość Bośni jest jej wadą czy zaletą? Bohater Listu z 1920 roku Iva Andricia twierdzi jedno, a bohater Doniesień z krainy ciemności Dževada Karahasana – drugie. Kto ma rację?

Ani to wada, ani zaleta. To stan. Przy czym nie jestem pewien, czy można by go nazwać wielokulturowością. Wielokulturowość bierze się jednak ze świadomości. W Bośni natomiast mieszanka kultur, wiar i tożsamości przez długi czas była nieuświadomiona. Kiedy ludzie zdali sobie z niej sprawę, wybuchła wojna.

Poza tym według mnie bohater opowiadania Andricia nie ma negatywnego stosunku do tożsamościowej mozaiki Bośni, a jedynie jest przerażony tragicznym bośniackim losem.

(wypowiedzi Miljenka Jergovicia tłumaczył Miłosz Waligórski)

belka_2

O AUTORACH

Miljenko_Jergowic_300x300
Miljenko Jergović

Urodzony w 1966 roku w Sarajewie. Poeta, prozaik, dramatopisarz i publicysta. Laureat m.in. Nagrody Związku Pisarzy Chorwackich, Nagrody im. Ksavera Šandora Gjalskiego, Pokojowej Nagrody im. Ericha Marii Remarque’a. Należy do chorwackiego i bośniacko-hercegowińskiego PEN Clubu. Stały współpracownik kilku czasopism na obszarze byłej Jugosławii. Od 1993 mieszka w Zagrzebiu. Po polsku ukazały się: Buick Rivera (2003), Ruta Tannenbaum (2008), Freelander (2010), Srda śpiewa o zmierzchu w Zielone Świątki (2011), Ojciec (2012) oraz Wołga, Wołga (2014).

Kartoteka_Milosz_Waligorski
Miłosz Waligórski

Urodzony 1981 r. w Bydgoszczy. Z wykształcenia slawista i hungarysta. Pracuje w Nowym Sadzie jako lektor języka polskiego. Przekłady i teksty własne publikował w czasopismach (m.in. w „Literaturze na Świecie”, „Twórczości”, „Odrze”, „Wyspie”, „Czasie Kultury”, „Tekstualiach”, „RED-zie”, „Akcencie”, „FA-arcie”). Opublikował również słowacką mikropowieść Víťa Stawiarskiego Kiwader i inne opowieści (2011 rok, tłumaczenie razem z Izą Zając) oraz autorską książeczkę 36 sposobów na pustkę (2012). Jest autorem tłumaczenia książki Lajosa Grendela Poświęcenie hetmana.

powiązania

06_RECENZJE__Miłosz WALIGÓRSKI__Walizki z tysiącami świstków

Walizki z tysiącami świstków

recenzje / KOMENTARZE Miłosz Waligórski

Komentarz Miłosza Waligórskiego, autora przekładu książki Poświęcenie hetmana Lajosa Grendela, wydanej nakładem Biura Literackiego 11 sierpnia 2014 roku, a w wersji elektronicznej 27 listopada 2017 roku.

WIĘCEJ
UTWORY__Asja_BAKIC__Jak-upadla-rewolucja

Jak upadła rewolucja

utwory / premiery w sieci Asja Bakić Miłosz Waligórski

Premierowe wiersze Asji Bakić w przekładzie Miłosza Waligórskiego. Prezentacja w ramach projektu Nowe głosy z Europy.

WIĘCEJ
RECENZJE_Śródziemnomorski sen

Śródziemnomorski sen

recenzje / IMPRESJE Miłosz Waligórski

Recenzja Miłosza Waligórskiego, towarzysząca premierze książki Tragedia człowieka Imre Madácha, wydanej w przekładzie Bohdana Zadury w Biurze Literackim w wersji papierowej 6 października 2014 roku, a w wersji elektronicznej 10 kwietnia 2017 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Jergovic_Waligorski_Wielokulturowosc

Wielokulturowość bierze się ze świadomości

wywiady / O KSIĄŻCE Miljenko Jergović Miłosz Waligórski

Rozmowa Miłosza Waligórskiego z Miljenkiem Jergoviciem, towarzysząca premierze ebooka Drugi pocałunek Gity Danon, wydanego w Biurze Literackim 13 lutego 2017 roku.

WIĘCEJ
Utwory_Miljenko_Jergovic_Drugi_pocalunek_2

Powieść w odcinkach: Drugi pocałunek Gity Danon

dzwieki / AUDYCJE Miljenko Jergović

Fragmenty Drugiego pocałunku Gity Danon czyta Bartosz Woźny.

WIĘCEJ
RECENZJE_Pilic_doskonale

Doskonale funkcjonujący węzeł komunikacyjny

recenzje / NOTKI I OPINIE Miłosz Waligórski

Głosy o twórczości Zorana Pilicia, wybrane przez Miłosza Waligórskiego. Prezentacja w ramach projektu Nowe głosy z Europy.

WIĘCEJ
WYWIADY_Milosz_Waligorski

W boazeryjnym entourage’u

wywiady / O KSIĄŻCE Joanna Roś Miłosz Waligórski

Rozmowa Joanny Roś z Miłoszem Waligórskim, tłumaczem książki Dzwony Einsteina Lajosa Grendela, wydanej w Biurze Literackim 18 kwietnia 2016 roku.

WIĘCEJ
Drugi-pocalunek-Gity-Danon-(6)

Powieść w odcinkach: Drugi pocałunek Gity Danon

dzwieki / AUDYCJE Miljenko Jergović

Fragmenty powieści Drugi pocałunek Gity Danon, zarejestrowane podczas audycji w Radiu Wrocław Kultura. Czyta Bartosz Woźny.

WIĘCEJ
RECENZJE_Jergovic_Drugi-pocalunek-Gity-Danon_Miłość-w-czasach-ironii

Miłość w czasach ironii

recenzje / KOMENTARZE Miljenko Jergović

Autorski komentarz Miljenka Jergovicia w ramach cyklu „Historia jednego opowiadania”, towarzyszący premierze książki Drugi pocałunek Gity Danon, wydanej w Biurze Literackim 22 lutego 2016 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Bohdan_Zadura_Zeby-uwaznie-przeczytac-to

„Żeby uważnie przeczytać to, co w obcym języku mi się spodobało”

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Miłosz Waligórski

Z Bohdanem Zadurą, tłumaczem Tragedii człowieka Imre Madácha, rozmawia Miłosz Waligórski.

WIĘCEJ
WYWIADY_Jergovic_Waligorski_Wielokulturowosc

Wielokulturowość bierze się ze świadomości

wywiady / O KSIĄŻCE Miljenko Jergović Miłosz Waligórski

Rozmowa Miłosza Waligórskiego z Miljenkiem Jergoviciem, towarzysząca premierze ebooka Drugi pocałunek Gity Danon, wydanego w Biurze Literackim 13 lutego 2017 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_miljenko_jergovic

Miljenko Jergović albo jak opowiadać o Bośni, by nikt nie pomyślał, że wszyscy tam oszaleli

recenzje / NOTKI I OPINIE Dominika Kaniecka

Recenzja Dominiki Kanieckiej towarzysząca premierze książki Miljenka Jergovicia Drugi Pocałunek Gity Danon, wydanej w Biurze Literackim 22 lutego 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_swiat_jest

Świat jest ogromny

recenzje / ESEJE Michał Domagalski

Recenzja Michała Domagalskiego towarzysząca premierze książki Miljenko Jergovicia Drugi pocałunek Gity Danon, wydanej w przekładzie Miłosza Waligórskiego w Biurze Literackim 22 lutego 2016 roku.

WIĘCEJ
Utwory_Miljenko_Jergovic_Drugi_pocalunek_2

Powieść w odcinkach: Drugi pocałunek Gity Danon

dzwieki / AUDYCJE Miljenko Jergović

Fragmenty Drugiego pocałunku Gity Danon czyta Bartosz Woźny.

WIĘCEJ
Drugi-pocalunek-Gity-Danon-(6)

Powieść w odcinkach: Drugi pocałunek Gity Danon

dzwieki / AUDYCJE Miljenko Jergović

Fragmenty powieści Drugi pocałunek Gity Danon, zarejestrowane podczas audycji w Radiu Wrocław Kultura. Czyta Bartosz Woźny.

WIĘCEJ
RECENZJE_Miljenko-Jergovic_Drugi-pocalunek_Dominika-Kaniecka

Miljenko Jergović albo jak opowiadać o Bośni, by nikt nie pomyślał, że wszyscy tam oszaleli

recenzje / IMPRESJE Dominika Kaniecka

Recenzja Dominiki Kanieckiej towarzysząca premierze książki Miljenka Jergovicia Drugi Pocałunek Gity Danon, wydanej w Biurze Literackim 22 lutego 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Drugi-pocalunek-Gity-Danon_Domagalski

Świat jest ogromny

recenzje / IMPRESJE Michał Domagalski

Recenzja Michała Domagalskiego towarzysząca premierze książki Miljenka Jergovicia Drugi pocałunek Gity Danon, wydanej w przekładzie Miłosza Waligórskiego w Biurze Literackim 22 lutego 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Jergovic_Drugi-pocalunek-Gity-Danon_Miłość-w-czasach-ironii

Miłość w czasach ironii

recenzje / KOMENTARZE Miljenko Jergović

Autorski komentarz Miljenka Jergovicia w ramach cyklu „Historia jednego opowiadania”, towarzyszący premierze książki Drugi pocałunek Gity Danon, wydanej w Biurze Literackim 22 lutego 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Miljenko-Jergovic_Drugi-pocalunek_Dominika-Kaniecka

Miljenko Jergović albo jak opowiadać o Bośni, by nikt nie pomyślał, że wszyscy tam oszaleli

recenzje / IMPRESJE Dominika Kaniecka

Recenzja Dominiki Kanieckiej towarzysząca premierze książki Miljenka Jergovicia Drugi Pocałunek Gity Danon, wydanej w Biurze Literackim 22 lutego 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Drugi-pocalunek-Gity-Danon_Domagalski

Świat jest ogromny

recenzje / IMPRESJE Michał Domagalski

Recenzja Michała Domagalskiego towarzysząca premierze książki Miljenka Jergovicia Drugi pocałunek Gity Danon, wydanej w przekładzie Miłosza Waligórskiego w Biurze Literackim 22 lutego 2016 roku.

WIĘCEJ