Dawność przybywa do dawności

Sowa to oczy­wi­sty sym­bol myśle­nia – oczy­wi­sty, bo widzę sowę, sym­bol, bo pomy­śla­na. Leci w prze­strze­ni real­nej i w prze­strze­ni myślo­wej, w obu cicho, bez osten­ta­cji, bez śla­du. Ale nawet ta cisza nie chro­ni jej lotu przed zapa­ścią, przed zni­ko­mo­ścią tego, co real­ne, ani przed zni­ko­mo­ścią myśle­nia.

Skąd tytuł? Z marze­nia o nie­znacz­no­ści zna­czeń, któ­re pozo­sta­ją po bez­gło­śnym locie wyobraź­ni. I z wier­sza zamiesz­czo­ne­go w tym zbio­rze, jed­ne­go z takich, któ­rych sam sobie nie potra­fię wytłu­ma­czyć. Takim wier­szom ufam, wie­dzą o mnie wię­cej, niż ja sam.

Tyle nega­cji, a prze­cież tutaj jest cały mój czas – wier­sze sprzed pół wie­ku, ale prze­czu­wa­ne jesz­cze daw­niej, nie­wer­bal­nie, w dzie­ciń­stwie; wier­sze ze wszyst­kich lat życia. Nie­wie­le z nich publi­ko­wa­łem w cza­so­pi­smach, lecz żad­ne­go w kolej­no wyda­wa­nych książ­kach. Z róż­nych powo­dów pomi­ja­łem je w tomach: dla popra­wek albo przez nie­uwa­gę, zapo­mnie­nie, a może wstrzy­my­wał mnie instynkt. Gdy­bym potra­fił wyja­śnić natu­rę tego instynk­tu, wie­le by to z mojej pod­świa­do­mo­ści odsło­ni­ło. Nie potra­fię. Może nie powi­nie­nem pra­gnąć wyja­śnie­nia…

Przed­sta­wiam ten zbiór skom­po­no­wa­ny wedle intu­icyj­nych zasad, poza chro­no­lo­gią powsta­wa­nia utwo­rów, któ­re zesta­wiam tema­tycz­nie, nie uni­ka­jąc kapry­śno­ści. Nie dzie­lę tomu na czę­ści, by nie tamo­wać natu­ral­ne­go prze­pły­wu tema­tów. Suge­ru­ję je w spi­sie tre­ści, chcąc uła­twić Czy­tel­ni­ko­wi orien­ta­cję w ruchu sen­sów, ich falo­wa­niu i prze­plo­tach.

Kusi mnie, żeby wier­sze nastę­po­wa­ły w kolej­no­ści cał­ko­wi­cie przy­pad­ko­wej – i niech­by przy­pa­dek ujaw­niał ich koniecz­ny wywód w moim życiu…

„W tao­izmie przyj­mu­je się »wszech­świat Li« – porzą­dek orga­nicz­ny w odróż­nie­niu od mecha­nicz­ne­go, czy praw­ne­go, któ­re­go regu­ły moż­na ująć w księ­dze. »Li« jest asy­me­trycz­nym, nie­po­wta­rzal­nym i nie­ufor­mo­wa­nym porząd­kiem, któ­ry odkry­wa­my we wzo­rze pły­ną­cej wody, kształ­tach drzew i chmur, w struk­tu­rze krysz­tał­ków mro­zu czy w ukła­dzie roz­sy­pa­nych kamie­ni na plaży”[1].

Podob­ny, cha­otycz­ny ład kochał tak­że Hera­klit: „Z rze­czy roz­rzu­co­nych przy­pad­kiem naj­pięk­niej­szy porzą­dek”.

W niniej­szym tomie dłu­gie poema­ty i cykle sąsia­du­ją z minia­tu­ra­mi. Irra­cjo­nal­ne, pod­świa­do­me obra­zy z logicz­ny­mi i para­lo­gicz­ny­mi wywo­da­mi. Niech to będzie mimo­wied­ny auto­por­tret świa­do­mo­ści i pod­świa­do­mo­ści.

W jakiś spo­sób te wier­sze wej­dą pod okład­ki daw­niej­szych moich ksią­żek. Mam nadzie­ję, że zosta­ną tam przy­ję­te jako swo­je, jed­ne odnaj­dą zna­cze­nio­we sąsiedz­two, dru­gie pozo­sta­ną samot­ne, jesz­cze inne – eks­cen­trycz­ne – wzbu­rzą moją liry­kę.

A prze­cież tak się dzie­je zawsze, kie­dy przy­by­wa nowy wiersz… Tutaj jest ina­czej: nie tyl­ko nowość, tak­że daw­ność przy­by­wa do daw­no­ści. Żeby słu­żyć nowe­mu.