książki / POEZJE

Urwisko za lotem sowy

Piotr Matywiecki

Fragmenty książki Piotra Matywieckiego Urwisko za lotem sowy. Wiersze z wielu lat niepublikowane w książkach, wydanej w Biurze Literackim 8 września 2026 roku.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Na ślepo

Patrzę na topo­lę przez szept Wisły,
stuk dzię­cio­ła, szmer mro­wi­ska,
przez pio­run.

Na cokol­wiek patrzę prze­strzeń jest gło­sem.
Mówi oczom, że to, co widzą,
daje się zoba­czyć tyl­ko w chó­rze.

Ale dzi­siaj, w ogniu lip­ca,
usły­sza­łem jak samot­nie śpie­wa
śnieg.


Men­de­le­jew zastał pier­wiast­ki
na rega­łach Wszech­świa­ta. Zastał,
bo już sta­ły w sobie obok sie­bie, nawet Bóg
miał ich lek­tu­rę za sobą.
Tyl­ko na okład­kach podzi­wia­my tytu­ły:
sta­ny sku­pie­nia, gęste albo rzad­kie roje ato­mów,
cię­ża­ry, bar­wy, urze­czo­wie­nia, wcie­le­nia.
A prze­cież na począt­ku każ­dy pier­wia­stek
był lite­rą po swo­je­mu ssą­cą cha­os,
z któ­re­go powsta­wał. I z tego alfa­be­tu
czy­ta­ła się Treść wszyst­kie­go. A teraz
beł­kot podzi­wia­nia tego przez to, tam­te­go przez tam­to.
Mar­twe natu­ry.


Widok

Zda­nie zapa­trzo­ne­go
cią­gnie się przez kil­ka­dzie­siąt lat,
ale dłu­ży się krót­ko jak prze­strzeń i czas.

Gdy­bym mógł myśleć ocza­mi pierw­szych ludzi
był­bym prze­strze­nią i cza­sem,
nie był­bym tym ja, któ­re teraz widzi i myśli,
ale nie­skoń­cze­nie
poru­szał­by się czas w prze­strze­ni i prze­strzeń w w cza­sie.

Forum Roma­num
sta­nę­ło­by jutro na pola­nie wyrą­ba­nej w Ama­zo­nii
i zawsze będzie myśla­ła prze­strzeń i nigdy nie zapo­mni czas
o tym, kto kie­dyś był i będzie
wzro­kiem zapa­trzo­nym w oknie szkol­nej kla­sy
liceum przy uli­cy Koper­ni­ka, a widok bez okna,
bo pierw­si ludzie okien nie zna­li.

Ten wzrok oca­lił się dla mojej sta­ro­ści
i patrzę z okna miesz­ka­nia na uli­cy Wiej­skiej.

Po remon­cie śle­pej ścia­ny w budyn­ku naprze­ciw­ko
zosta­ła na dłu­gie lata
płach­ta pla­sti­ko­wej folii przy­bi­ta żela­znym hakiem.
Falu­je w powie­wach.
Tak dłu­go strzę­pi ją czas,
że wystar­czy sekun­da wia­ter­ku,
a drżą pasem­ka jej teraź­niej­szo­ści –
każ­de w innym spoj­rze­niu
na śle­pą ścia­nę. Zawsze wraż­li­wie, pra­wie zawsze,
bo mówią, że pla­stik nisz­cze­je po tysiąc­le­ciach.

Uli­ca Koper­ni­ka i uli­ca Wiej­ska
zwą się kosmicz­nie i swoj­sko
a są nie­da­le­ko od sie­bie. Jak tysiąc­le­cia.


Dyr­da­ją trzy jam­ni­ki
na pośpiesz­nych nóż­kach,
cemen­to­wy chod­nik
bie­gnie im na wspak.

Cią­gną na trzech smy­czach
powol­ną sta­ro­win­kę,
jej życie jest jak cement
dłu­gie­go chod­ni­ka.

Chod­nik się zatrzy­mu­je.
Sta­rość stoi w miej­scu.
Trzy rude jeste­stwa
roz­szar­pu­ją postój.


Uzna­no, że w Rzą­dzie Świa­to­wym
musi uczest­ni­czyć każ­dy czło­wiek,
tyl­ko po to, żeby co chwi­la
odda­wać wła­dzę komu inne­mu.
Ale nie roz­strzy­gnię­to
czy ma rzą­dzić sobą, czy wszyst­ki­mi?


Historiozofowie

Prag­ma­tycz­ny wariat i obli­czal­ny pro­rok
prze­my­śli­wu­ją wizję Ojczy­zny.
Prze­my­śli­wu­ją na wylot – to samo­bój­stwo
myśli, któ­ra czy­ni wid­mem sie­bie i Ojczy­znę,
i dzie­ci­na­da wizji,
któ­ra jest sobą tyl­ko gdy bez­myśl­na.
Nie widzą i nie myślą, że tu teraz jest
ojczy­zna.


Nie­ro­dzin­ną mia­łem rodzi­nę –
tyl­ko dwo­je Żydów. Żyłem w ich obec­no­ści
i czu­łem, że tam, gdzie ich nie ma,
są bar­dziej obec­ni. Ale byłem dziec­kiem,
nie wie­dzia­łem gdzie to jest.
Póź­niej zro­zu­mia­łem, że nigdzie,
że wymu­szo­no na nich to nigdzie,
a mat­ka i ojczym już coraz bar­dziej
nie umie­li być moją rodzi­ną.
Nie­szczę­śli­wie, ale tyl­ko dla mnie. Bo oni
swo­je­go nigdzie już nie czu­li
jako nie­szczę­ścia. Za dłu­go trwa­ło.
Po pro­stu nigdzie wszę­dzie.

O autorze

Piotr Matywiecki

Urodzony 5 czerwca 1943 roku w Warszawie. Poeta, eseista, krytyk literacki, autor antologii poetyckich, edytor. Wieloletni pracownik Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1980–1989 działacz Solidarności jawnej i w konspiracji. Autor wielu tomów poezji, m.in. Zdarte okładki – wiersze zebrane (2009), a ostatnio Poematy biblijne (2020) i Cykle (2024). Napisał kilka książek eseistycznych, w tym Kamień graniczny (1994) poświęcony filozoficznym i egzystencjalnym problemom Zagłady Żydów, a niedawno tom esejów o sztukach wizualnych Własne oczy (2024).

Powiązania

Do końca życia można być przygodą swojej tożsamości

wywiady / o książce Artur Burszta Piotr Matywiecki

Roz­mo­wa Artu­ra Bursz­ty z Pio­trem Maty­wiec­kim, towa­rzy­szą­ca pre­mie­rze książ­ki Pio­tra Maty­wiec­kie­go Urwi­sko za lotem sowy. Wier­sze z wie­lu lat nie­pu­bli­ko­wa­ne w książ­kach, wyda­nej w Biu­rze Lite­rac­kim 8 wrze­śnia 2026 roku.

Więcej

Piotr MATYWIECKI i Antonina CAR: Epika

nagrania / muzyka słowa Antonina Car Piotr Matywiecki

Czy­ta­nie z książ­ki Epi­ka z udzia­łem Pio­tra Maty­wiec­kie­go w ramach festi­wa­lu Trans­Port Lite­rac­ki 31. Muzy­ka Anto­ni­na Car.

Więcej

Rozmowy na koniec: odcinek 53 Piotr Matywiecki / Jakub Skurtys

nagrania / między wierszami Jakub Skurtys Piotr Matywiecki

Pięć­dzie­sią­ty trze­ci odci­nek z cyklu „Roz­mo­wy na koniec” w ramach festi­wa­lu Trans­Port Lite­rac­ki 31.

Więcej

Zanurzenie w konkrecie

wywiady / o książce Krzysztof Katkowski Piotr Matywiecki

Roz­mo­wa Krzysz­to­fa Kat­kow­skie­go z Pio­trem Maty­wiec­kim, towa­rzy­szą­ca pre­mie­rze książ­ki Epi­ka Pio­tra Maty­wiec­kie­go, wyda­nej w Biu­rze Lite­rac­kim 24 mar­ca 20205 roku.

Więcej

Brzegi, Zdarte, Nierzeczywiste

nagrania / wydarzenia Różni autorzy

Zapis całe­go spo­tka­nia autor­skie­go z udzia­łem Jac­ka Guto­ro­wa, Pio­tra Maty­wiec­kie­go i Euge­niu­sza Tka­czy­szy­na-Dyc­kie­go pod­czas festi­wa­lu Port Wro­cław 2010.

Więcej

Romantyczność. Współczesne ballady i romanse inspirowane twórczością Adama Mickiewicza

utwory / zapowiedzi książek Joanna Roszak Miłosz Biedrzycki Piotr Matywiecki

Frag­men­ty zapo­wia­da­ją­ce książ­kę Roman­tycz­ność. Współ­cze­sne bal­la­dy i roman­se inspi­ro­wa­ne twór­czo­ścią Ada­ma Mic­kie­wi­cza, któ­ra uka­że się w Biu­rze Lite­rac­kim 5 wrze­śnia 2022 roku.

Więcej

Literatura na wysypisku kultury

nagrania / stacja Literatura Różni autorzy

Spo­tka­nie autor­skie „Lite­ra­tu­ra na wysy­pi­sku kul­tu­ry” z udzia­łem Pio­tra Maty­wiec­kie­go, Prze­my­sła­wa Owczar­ka, Mar­ty Pod­gór­nik, Rober­ta Rybic­kie­go i Mar­ty Koron­kie­wicz w ramach festi­wa­lu Sta­cja Lite­ra­tu­ra 22.

Więcej

Wiek żelazny

wywiady / o książce Eliza Kącka Piotr Matywiecki

Roz­mo­wa Eli­zy Kąc­kiej z Pio­trem Maty­wiec­kim, towa­rzy­szą­ca pre­mie­rze książ­ki Pala­me­des, wyda­nej w Biu­rze Lite­rac­kim 1 maja 2017 roku.

Więcej

Palamedes – autoprezentacja

recenzje / KOMENTARZE Piotr Matywiecki

Autor­ski komen­tarz Pio­tra Maty­wiec­kie­go do poema­tu Pala­me­des, wyda­ne­go w Biu­rze Lite­rac­kim 1 maja 2016 roku.

Więcej

Świadkowie kolorów

dzwieki / RECYTACJE Piotr Matywiecki

Wiersz z tomu Zdar­te okład­ki (1965–2009), zare­je­stro­wa­ny pod­czas spo­tka­nia „Brze­gi, zdar­te, nie­rze­czy­wi­ste” na festi­wa­lu Port Wro­cław 2010.

Więcej

Palamedes (2)

utwory / zapowiedzi książek Piotr Matywiecki

Frag­ment poema­tu Pio­tra Maty­wiec­kie­go Pala­me­des, któ­ry uka­że się w Biu­rze Lite­rac­kim 1 maja 2017 roku.

Więcej

W tej chwili

dzwieki / RECYTACJE Piotr Matywiecki

Wiersz Pio­tra Maty­wiec­kie­go ze zbio­ru Zdar­te okład­ki. Wier­sze z lat 1965–2009.

Więcej

Palamedes (1)

utwory / zapowiedzi książek Piotr Matywiecki

Frag­ment poema­tu Pio­tra Maty­wiec­kie­go Pala­me­des, któ­ry uka­że się w Biu­rze Lite­rac­kim 1 maja 2017 roku.

Więcej

Gdy „na wzruszenia jest wymiar ogólny i ścisły”

wywiady / o książce Jakub Skurtys Piotr Matywiecki

Roz­mo­wa Jaku­ba Skur­ty­sa z Pio­trem Maty­wiec­kim.

Więcej

Posłowie (fragment)

recenzje / KOMENTARZE Piotr Matywiecki

Autor­ski komen­tarz Pio­tra Maty­wiec­kie­go do książ­ki Złot­nie­ją­cy świat Marii Konop­nic­kiej.

Więcej

Sztuka

dzwieki / RECYTACJE Piotr Matywiecki

Wiersz z tomu Zdar­te okład­ki (1965–2009), zare­je­stro­wa­ny pod­czas spo­tka­nia „Brze­gi, zdar­te, nie­rze­czy­wi­ste” na festi­wa­lu Port Wro­cław 2010.

Więcej

W tej chwili

dzwieki / RECYTACJE Piotr Matywiecki

Wiersz z tomu Zdar­te okład­ki (1965–2009), zare­je­stro­wa­ny pod­czas spo­tka­nia „Brze­gi, zdar­te, nie­rze­czy­wi­ste” na festi­wa­lu Port Wro­cław 2010.

Więcej

Kabalistyczne gęstości języka i poezja cienkiej faktury

wywiady / o pisaniu Joanna Roszak Piotr Matywiecki

Z Pio­trem Maty­wiec­kim roz­ma­wia­ją Emi­lia Kle­dzik i Joan­na Roszak.

Więcej

Na progu milczenia

recenzje / ESEJE Piotr Matywiecki

Recen­zja Pio­tra Maty­wiec­kie­go towa­rzy­szą­ca pre­mie­rze książ­ki Wysze­dłem szu­kać Leopol­da Staf­fa w wybo­rze Justy­ny Bar­giel­skiej, wyda­nej w Biu­rze Lite­rac­kim 31 maja 2012 roku.

Więcej

Kilka słów o poezji Tymoteusza Karpowicza

debaty / książki i autorzy Piotr Matywiecki

Głos Pio­tra Maty­wiec­kie­go w deba­cie „Po co nam Dzie­ła zebra­ne Kar­po­wi­cza”.

Więcej

Konopnicka? Trzeba ją ocalić od zapomnienia*

wywiady / o książce Piotr Matywiecki

Roz­mo­wa Mał­go­rza­ty Matu­szew­skiej z Pio­trem Maty­wiec­kim, towa­rzy­szą­ca pre­mie­rze książ­ki Złot­nie­ją­cy świat Marii Konop­nic­kiej.

Więcej

Gdy „na wzruszenia jest wymiar ogólny i ścisły”

wywiady / o książce Jakub Skurtys Piotr Matywiecki

Z Pio­trem Maty­wiec­kim o książ­ce Złot­nie­ją­cy świat Marii Konop­nic­kiej roz­ma­wia Jakub Skur­tys.

Więcej

Posłowie (fragment)

recenzje / KOMENTARZE Piotr Matywiecki

Frag­ment posło­wia Pio­tra Maty­wiec­kie­go do książ­ki Złot­nie­ją­cy świat Marii Konop­nic­kiej.

Więcej

Lato bez treści, Rysunek, [kiedy spotkasz zabitego]

recenzje / KOMENTARZE Piotr Matywiecki

Autor­ski komen­tarz Pio­tra Maty­wiec­kie­go do wier­szy z książ­ki Zdar­te okład­ki (1965–2009).

Więcej

Nieskończenie długi poemat poza słowami

wywiady / o książce Jakub Skurtys Piotr Matywiecki

Z Pio­trem Maty­wiec­kim o książ­ce Zdar­te okład­ki roz­ma­wia Jakub Skur­tys.

Więcej

Człowiek, my, nasza prawda

recenzje / IMPRESJE Piotr Matywiecki

Recen­zja Pio­tra Maty­wiec­kie­go z książ­ki Dni i noce Pio­tra Som­me­ra.

Więcej

O remoncie poranka

recenzje / NOTKI I OPINIE Maciej Robert Piotr Kępiński Piotr Matywiecki

Komen­ta­rze Pio­tra Maty­wiec­kie­go, Macie­ja Rober­ta, Pio­tra Kępiń­skie­go.

Więcej

Do końca życia można być przygodą swojej tożsamości

wywiady / o książce Artur Burszta Piotr Matywiecki

Roz­mo­wa Artu­ra Bursz­ty z Pio­trem Maty­wiec­kim, towa­rzy­szą­ca pre­mie­rze książ­ki Pio­tra Maty­wiec­kie­go Urwi­sko za lotem sowy. Wier­sze z wie­lu lat nie­pu­bli­ko­wa­ne w książ­kach, wyda­nej w Biu­rze Lite­rac­kim 8 wrze­śnia 2026 roku.

Więcej

Rzecz o niegotowości świata

recenzje / ESEJE

Recen­zja Zbi­gnie­wa Bień­kow­skie­go z książ­ki Świa­tło jed­no­myśl­ne Pio­tra Maty­wiec­kie­go.

Więcej

Strony

recenzje / ESEJE Bogusław Kierc

Recen­zja Bogu­sła­wa Kier­ca z książ­ki Zdar­te okład­ki Pio­tra Maty­wiec­kie­go.

Więcej