recenzje / NOTKI I OPINIE

piąte królestwo – pięć uwag

Piotr Śliwiński

Autorski komentarz Piotra Śliwińskiego do książki piąte królestwo Romana Honeta, wydanej nakładem Biura Literackiego 20 stycznia 2011 roku.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

1.

Wszystko jest możliwe, wielkość i małość, tak, tak, klęska również jest możliwa, jak najbardziej. O poezji Romana Honeta można powiedzieć prawie wszystko, świetnie się do tego nadaje. Bardzo wiele już powiedziano: że należy do gatunku “ośmielonej wyobraźni”, że czerpie ze źródeł położonych na wysokościach humanistyki współczesnej, a zarazem modnych (Bataille, Blanchot, Stevens, de Man, Kristeva, Friedrich), że tradycje jej znajdują się w ruchu, że poeta jest wskrzesicielem z martwego, że spierają się jakości (trumienność z dziecięcością, horror z idyllą), że wiersze Honeta hermetyczne, według projektu z góry założonego tworzone, a zarazem szukające doświadczenia, egzystencji i życia.

2.

piąte królestwo – wzięte z księgi Daniela – zastąpi mocarstwa na glinianych nogach, a rządy w nim sprawował będzie bezpośrednio Bóg. Jak ma się piąte królestwo biblijne do piątego królestwa? Nie wiem. Nie śmiem przypuszczać.

3.

Czytanie wierszy. Dużo pięknych wyrazowych zrostów, sugestywnych krótkoterminowych rytmów, potknięć i spadków stylu, a poza tym pewne chwyty i procesy: interferencje jawy i snu, przecieranie się obrazów, wyłanianie grozy, powidoki, dezautomatyzacja skojarzeń, pytanie pamięci o to, co pamięta, wiwisekcje braku, zdejmowanie pancerza z utraty, rejestracje rozstań, rozstępów, destrukcji.

4.

Przypuszczenie: poezja Honeta to poezja przeciw niepoezji, językowi nieoderwanemu, bliskiemu rzeczy, doświadczeniu lub samemu sobie; językowi – tak czy owak – spętanemu, żyjącemu brakiem wiary w siebie, potrzebnej do tego, by wypowiedzieć niewyrażalne, lub wypowiedzieć rzeczywistość, lub wyrazić doświadczenie i podmiot.

Tymczasem dla Honeta poezja może więcej, poezji wolno więcej. Nie rodzi się w lęku, np. przed pretensjonalnością. Poezja dwudziestolecia w dużej części bała się pretensjonalności, z wyjątkiem klasycyzmu, częściowo także Andrzeja Sosnowskiego, który nie bał się koligacji filozoficznych i ryzyka młodopolszczyzny. Z wyjątkiem Dyckiego, który nie bał się maniery. Z wyjątkiem Sośnickiego, który nie przestraszył się formy klarownej i komunikatywności jako wartości rzekomo niemożliwej…. Na liście wyjątków od “lęku przed pretensjonalnością” znajdują się wybitni poeci polscy. Poeci niepretensjonalni nie znajdują się na liście wybitnych poetów, podobnie jak nie wszyscy poeci pretensjonalni. Tak czy owak – Honet jest twórcą do potęgi pretensjonalnym. Ryzykuje, to czyni go kimś wartym napiętej uwagi.

Czy jednak ryzykuje aż tak dużo? Niepunktualny, rozrzutny, gniewny i trochę “dandy”. Jego wyobraźnia, o której dużo się mówi, jest według mnie drugorzędna. Powiedziałbym raczej – natchnienie, siła wiodąca, wiodąca za sobą, duch stylu wysokiego. Nie symbolizm, z którym wiążą się jakieś stany niezmieszana, niewyklarowania, natrętności, nabzdyczenia. Honet jest płynny. Świat jego dąży w strumieniu obrazów ku czemuś, co nie wiadomo czym jest, ale – jest. Poemat jest prądem, wiersz krótki, skupiony, jest skróconym poematem. Wiersz jako skrócony poemat. To daje mu wewnętrzną siłę, skoncentrowanie, mimo licznych oznak nieopanowania i przypadkowości.

5.

Gdybym miał dołączyć do poszukiwaczy koneksji, to powiedziałbym, bardzo ostrożnie – Blake. Poezja jako  o d k r y w a n i e  w środku człowieka, głos najpoważniejszy; poezja jako  o d g r y w a n i e  powagi czy prawdy. Ostrożnie, bo Honetowi brakuje romantycznej determinacji. Ustąpiła – w nim, w nas – na rzecz dramatycznego zniechęcenia.

O AUTORZE

Piotr Śliwiński

profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Kierownik Zakładu Poetyki i Krytyki Literackiej UAM. Krytyk literacki, redaktor, badacz polskiej poezji współczesnej. Autor i współautor książek, m.in. Awangarda przedwojenna, Kraków 2004; Po całości. Szkice, punkty, Poznań 2016 ‒ razem z K. Hoffmannem i M. Jaworskim, a także redaktor blisko dwudziestu książek na temat poezji współczesnej (ostatnio Jakieś rozwiązania. Szkice o poezji (nie tylko) najnowszej, Poznań 2016).

powiązania

Wyczerpanie, niewyczerpane. Parę zdań o wyborze wierszy Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego

recenzje / ESEJE Piotr Śliwiński

Recenzja Piotra Śliwińskiego, towarzysząca wydaniu książki Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego Gdyby ktoś o mnie pytał, która ukazała się w Biurze Literackim 11 marca 2020 roku.

WIĘCEJ

Pozytywki i marienbadki

nagrania / Między wierszami Andrzej Sosnowski Anna Kałuża Jacek Gutorow Joanna Orska Kamil Zając Piotr Śliwiński Wojciech Bonowicz

O twórczości Andrzeja Sosnowskiego wypowiadają się Wojciech Bonowicz, Jacek Gutorow, Anna Kałuża, Joanna Orska, Piotr Śliwiński, Kamil Zając.

WIĘCEJ

Dyskusja „Barbarzyńcy czy nie. Dwadzieścia lat po przełomie”

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura Darek Foks Dariusz Nowacki Justyna Sobolewska Krzysztof Jaworski Piotr Czerniawski Piotr Śliwiński Roman Honet

Port Wrocław 2009: wypowiedzi Dariusza Nowackiego, Piotra Śliwińskiego, Justyny Sobolewskiej, Piotra Czerniawskiego, Darka Foksa, Krzysztofa Jaworskiego, Bohdana Zadury, Romana Honeta.

WIĘCEJ

Literatura polska ostatniego dwudziestolecia

nagrania / Między wierszami Piotr Śliwiński

Wykład Piotra Śliwińskiego o najważniejszych publikacjach literackich ostatnich dwudziestu lat.

WIĘCEJ

Na co dzień raczej nie rozpaczam

wywiady / O PISANIU Jacek Podsiadło Piotr Śliwiński

Rozmowa Piotra Śliwińskiego z Jackiem Podsiadłą przeprowadzona na spotkaniu autorskim w Biurze Literackim 30 stycznia 2014 i opublikowana na stronie dwutygodnika.com.

WIĘCEJ

Dialogi z wierszem (w tle)

recenzje / ESEJE Piotr Śliwiński

Recenzja Piotra Śliwińskiego towarzysząca premierze książki Między wierszami Bohdana Zadury, wydanej w Biurze Literackim 20 września 2002 roku.

WIĘCEJ

Genetycznie sensualna fantazja Honeta

recenzje / ESEJE Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego z książki piąte królestwo Romana Honeta, która ukazała się na portalu wywrota.pl.

WIĘCEJ

Ręce i psy. O przywracaniu ciała w poezji Romana Honeta

recenzje / ESEJE Jacek Mączka

Recenzja Jacka Mączki z książki piąte królestwo Romana Honeta, która ukazała się w 2011 roku w kwartalniku „Fraza”.

WIĘCEJ

„Ostre fale głęboko w nas” — obrazy przejścia w piątym królestwie Romana Honeta

recenzje / ESEJE Monika Kocot

Recenzja Moniki Kocot z książki piąte królestwo Romana Honeta, która ukazała się w 2011 roku w kwartalniku „Fraza”.

WIĘCEJ

Można znaleźć siebie

recenzje / ESEJE Magdalena Bartnik

Recenzja Magdaleny Bartnik z piątego królestwa Romana Honeta.

WIĘCEJ

„dla mgły, dla pustyni”

recenzje / KOMENTARZE Roman Honet

Autorski komentarz Romana Honeta do wiersza „dla mgły, dla pustyni” z książki piate królestwo, wydanej nakładem Biura Literackiego 27 stycznia 2013 roku.

WIĘCEJ

„ptak już nigdy”

recenzje / KOMENTARZE Roman Honet

Autorski komentarz Romana Honeta do wiersza “ptak już nigdy” z książki piąte królestwo.

WIĘCEJ

Dlaczego potrzebny jest nam Honet?

recenzje / ESEJE Michał Larek

Recenzja Michała Larka z książki piąte królestwo Romana Honeta.

WIĘCEJ

To ja posadziłem palmy i wybrałem małpy

wywiady / O KSIĄŻCE Roman Honet

Z Romanem Honetem o książce piąte królestwo rozmawia Konrad Wojtyła.

WIĘCEJ