recenzje / KOMENTARZE

Komentarz do wiersza „Z psa na psa skacze pchła”

Zbigniew Machej

Komentarz Zbigniewa Macheja do wiersza „Z psa na psa skacze pchła”, który wraz z ilustracją Ewy Kozyry-Pawlak znalazł się w książce dla dzieci Sposoby na zaśnięcie, wydanej w Biurze Literackim 13 lipca 2015 roku.

Okladka__Sposoby_na_zasniecie__rgb Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Z psa na psa skacze pchła

z psa na psa
skacze pchła
hop hop hopsa
hop hop hopsa
pchła skacze
bardzo wysoko
jak przez piramidę Cheopsa
lepiej niż pasikonik
a pies psa goni
a pies za psem leci
raz w tył
raz w skos
raz naprzeciw
raz wbrew
biegają sobie w parku
psy pośród drzew

a pchła
hop hop hopsa
skacze
z jednego grzbietu
na drugi
jak Indianin który łapie mustangi
nie ma dla pcheł lepszej balangi
niż przeskakiwać z psa na psa
z ogona
na ogon
z jednej psiej sierści
na drugą
i wzwyż i w dal
jak na zawodach
jak na olimpiadzie
pchła
jak lekkoatletka
cyrkówka i baletnica
tylko się trochę napręży
i skacze
daleko daleko
jak z ziemi
na księżyc
a nawet na drugą stronę księżyca

na taki psi i pchli teatrzyk
każdy by sobie chętnie popatrzył

no tak na takie cyrki pchle
popatrzeć by nie było źle

ale widzimy
tylko dwa psy
co latają za sobą
po parku

tylko czasami
jeden albo drugi
staje siada
pysk odwróci
i łapą energicznie
drapie się po karku
by pchłę
z siebie zrzucić


Nie mam psa. I chyba nigdy nie chciałem mieć psa, choć kiedy byłem małym chłopcem, w naszym domu na wsi mieliśmy psa, jak to na wsi. Te nasze wiejskie psy nie miały budy, tylko legowisko w stodole. Wiejski pies jest inny niż pies miejski. Miejski pies jest bardziej udomowiony, rozpieszczony (słowo rozpieszczony odnosi się do rozkojarzonej psiej natury, oznacza rozchwianą psią tożsamość), a przez to mniej wolny. Miejski pies jest bardziej odpsiony, zdegenerowany przez człowieka, bardziej od człowieka uzależniony. To, że pies nie ucieka od człowieka, ale chce z nim być, mniej świadczy o jego szerokiej i elastycznej naturze czy jego zdolnościach przystosowawczych, a bardziej o jego niesamodzielności. Niestety, psy są bardzo podatne na ludzką przemoc, frustrację, głupotę i szaleństwo. W odróżnieniu od kota, pies jest ofiarą człowieka. Choć czasami człowiek też bywa ofiarą psa. Na szczęście pies nigdy nie był mi potrzebny do szczęścia. Moje dzieci też nie tęskniły za psami, odkąd się okazało, że są uczulone na ich sierść. To tyle uwag ogólnych. Jak łatwo zauważyć, nie znam się na psach.

Napisałem jednak parę wierszy o psach. Dwa najdłuższe znalazły się w moim, nie wydanym jeszcze zbiorze wierszy zatytułowanym Owadyzmy i bruderie. Właściwie należałoby je publikować razem. Oba opowiadają o parze miejskich psów, które biegają po parku. To chyba bezpańskie psy, które już dobrze poznały się na ludziach i nie chcą mieć z nimi do czynienia. W pierwszym wierszu patrzę na nie jakby z daleka i widzę, że to poczciwe, wesołe kundle, które sobie harcują w parku niedaleko szkoły, a jednak odbiegają stamtąd, kiedy w szkole dzwoni dzwonek na przerwę i do parku obok wbiega gromada rozwrzeszczanych chłopaków i rozchichotanych dziewczynek. Pierwszy z tych wierszy nosi tytuł „Dwa kundle w parku”, a drugi „Z psa na psa skacze pchła”, bo okazuje się, że te dwa kundle są zapchlone, a ich parkowe harce mogą mieć związek z tym, że dokuczają im pchły. Pchły nie chcą być od swoich psów gorsze, też skaczą, bardzo wysoko i zabawnie, jak w cyrku, trochę jak w sportach ekstremalnych. Musi to być bardzo efektowne widowisko, ale niestety, nawet jak by podejść bardzo blisko, człowiek by nic nie zobaczył. Widzi tylko skaczące psy, a nie widzi skaczących pcheł, o których skądinąd wiadomo, że to wielkie szachrajki. Jednak całego tego psio-pchlego cyrku można się domyślić, kiedy jeden z psów zatrzyma się na chwilę, aby gwałtownie podrapać się łapą. Drapanie ma złagodzić swędzenie, a swędzenie to przejaw innej rzeczywistości, której lepiej z bliska nie poznawać. Zwłaszcza na własnej skórze.

O AUTORZE

autorzy_leksykon_300x300_Machej
Zbigniew Machej

Urodził się w 1958 roku w Cieszynie. Poeta, tłumacz poezji czeskiej, słowackiej i angielskiej, eseista. Autor piętnastu zbiorów wierszy. Wieloletni pracownik polskiej dyplomacji kulturalnej w Czechach i na Słowacji. Dotychczas w Biurze Literackim opublikował tomy: Kraina wiecznych zer (2000), Prolegomena. Nieprzyjemne wiersze dla dorosłych (2003), Wspomnienia z poezji nowoczesnej (2005), Wiersze przeciwko opodatkowaniu poezji (2007) oraz książkę poetycką dla dzieci Przygody przyrody (2008); nominowany do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius i Nagrody Literackiej Gdynia.

powiązania

17_DŹWIĘKI__Zbigniew Machej, Tadeusz Pióro__Kraina wiecznych zer i Wola i Ochota

Kraina wiecznych zer i Wola i Ochota

dzwieki / WYDARZENIA Tadeusz Pióro Zbigniew Machej

Zapis całego spotkania autorskiego Zbigniewa Macheja i Tadeusza Pióry podczas Portu Legnica 2000.

WIĘCEJ
10_UTWORY__Różni AUTORZY_Wiersz doraźny_Dzień gniewu

Wiersz doraźny: Dzień gniewu

utwory / premiery w sieci Grzegorz Wróblewski Jakub Kornahuser Joanna Mueller Karol Maliszewski Przemysław Owczarek Zbigniew Machej

Pozakonkursowy zestaw „Wierszy doraźnych 2018” autorstwa Jakuba Kornhausera, Zbigniewa Macheja, Karola Maliszewskiego, Joanny Mueller, Przemysława Owczarka, Grzegorza Wróblewskiego.

WIĘCEJ
NAGRANIA_Wiersze_z_gazet

Wiersze z gazet

nagrania / Z Fortu do Portu Bohdan Zadura Ryszard Krynicki Zbigniew Machej

Zapis spotkania autorskiego „Wiersze z gazet” z Ryszardem Krynickim, Zbigniewem Machejem i Bohdanem Zadurą 20. festiwalu literackiego Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ
NAGRANIA_Filtry_i_zima

Filtry i Zima w małym mieście na granicy

nagrania / Między wierszami Adam Wiedemann Zbigniew Machej

O książkach Zbigniewa Macheja i Adama Wiedemanna rozmawiają Marta Podgórnik, Krzysztof Siwczyk, Tomasz Majeran i Andrzej Franaszek.

WIĘCEJ
NAGRANIA_Czy_poezja-moze_zmienic_swiat

Dyskusja „Czy poezja może zmienić świat?”

nagrania / Między wierszami Anna Podczaszy Bohdan Zadura Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk Tomasz Broda Zbigniew Machej

Krzysztof Siwczyk, Anna Podczaszy, Bohdan Zadura, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Machej oraz Tomasz Broda o tym, czy poezja to próba „dania w pysk światu”, czy może jego zmiany?

WIĘCEJ
NAGRANIA_Dyskusja_slowa

Dyskusja „Słowa ujemne poetycko”

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura Krzysztof Siwczyk Marcin Świetlicki Zbigniew Machej

Zbigniew Machej, Krzysztof Siwczyk, Marcin Świetlicki i Bohdan Zadura zastanawiają się, czy istnieją słowa o ujemnym potencjale poetyckim. Port Legnica 2002.

WIĘCEJ
WYWIADY_Zbigniew-Machej_1

Stare wiersze z czarnej dziury i nowa utopia

wywiady / O KSIĄŻCE Michał Domagalski Zbigniew Machej

Rozmowa Michała Domagalskiego ze Zbigniewem Machejem, towarzysząca premierze e-booka Telefon z antypodów. Wiersze z młodości w epoce minionej (1978-1990), wydanego w Biurze Literackim 8 marca 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Telefon-z-antypodow_Sady-w-lipcu

Mój najbardziej znany wiersz

recenzje / KOMENTARZE Zbigniew Machej

Autorski komentarz Zbigniewa Macheja w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Telefon z antypodów. Wiersze z młodości w epoce minionej (1978–1990), wydanej w Biurze Literackim 8 marca 2016 roku.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Zbigniew-Machej_2015

Tom Cruise pisze, a potem drze na strzępy następny list do Nicole Kidman

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz zarejestrowany podczas spotkania „Wiersze z gazet” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ
NAGRANIA_Przygody_przyrody

Przygody przyrody

nagrania / Z Fortu do Portu Zbigniew Machej

Wiersze z książki Przygody przyrody. Fragment spotkania autorskiego „Dziecinada” z udziałem poetów, ilustratorów oraz aktorów Teatru Lalek we Wrocławiu.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Sposoby-na-zsniecie_4

Rozmowa o książce Sposoby na zaśnięcie

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Podczaszy Bohdan Zadura Filip Zawada Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller Marianna Sztyma Tomasz Broda Zbigniew Machej

Dzieci zadają pytania autorom i autorkom książki Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 13 lipca 2015 roku.

WIĘCEJ
DZWIEKI__Kultura-w-Dzienniku

[ty co jesteś łaskawa]

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz zarejestrowany podczas spotkania „Wiersze z gazet” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Zbigniew-Machej_Piosenka

Piosenka lobbującego w sprawie zwolnienia poezji z podatków

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz z tomu Wiersze przeciwko opodatkowaniu poezji, zarejestrowany podczas spotkania „Wiersz polski średniej długości” na festiwalu Port Wrocław 2007.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Zbigniew-Machej_Kryzysowa-piesn

Kryzysowa pieśń wieku średniego

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz z tomu Prolegomena, zarejestrowany podczas spotkania premierowego na festiwalu Port Legnica 2003.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Mroczny-przedmiot-podazania

Machej o jednym wierszu

recenzje / KOMENTARZE Zbigniew Machej

Komentarz do wiersza z nowej książki Zbigniewa Macheja Mroczny przedmiot podążania

WIĘCEJ
DZWIEKI_Zbigniew-Machej_Kryzysowa-piesn

Teraz w Polsce właściwie wszyscy poeci mają szansę być zapomniani

wywiady / O KSIĄŻCE Marcin Baran Zbigniew Machej

Ze Zbigniewem Machejem o jego nowym tomie wierszy Mroczny przedmiot podążania i kilku innych sprawach rozmawia Marcin Baran.

WIĘCEJ
RECENZJE_Bohdan_Zadura_Wszystko

O Wszystko

recenzje / NOTKI I OPINIE Karol Maliszewski Maciej Melecki Maciej Robert Zbigniew Machej

Komentarze Karola Maliszewskiego, Macieja Meleckiego, Zbigniewa Macheja, Macieja Roberta.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Zbigniew-Machej_Rady

Rady

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz z tomu Kraina wiecznych zer, zarejestrowany podczas spotkania premierowego na festiwalu Port Legnica 2000.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Zbigniew-Machej_Rady

To lubię

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz z tomu Kraina wiecznych zer, zarejestrowany podczas spotkania premierowego na festiwalu Port Legnica 2000.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Kraina-wiecznych-zer

Co przemilczeć, aby wzmocnić to, co się powiedziało

wywiady / O KSIĄŻCE Bartłomiej Majzel Zbigniew Machej

Ze Zbigniewem Machejem o książce Kraina wiecznych zer rozmawia Bartłomiej Majzel.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Sposoby-na-zasniecie

Sposoby na zaśnięcie

recenzje / ESEJE Magdalena Wołowicz

Recenzja Magdaleny Wołowicz z antologii Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się na blogu Kącik z książkami.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Sposoby-na-zsniecie_4

Sposoby na zaśnięcie

recenzje / ESEJE Agnieszka Grabowska

Recenzja Agnieszki Grabowskiej z książki dla dzieci Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się na blogu Agnestariusz.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Sposoby-na-zsniecie_2

Śnienie

recenzje / IMPRESJE Małgorzata Kolankowska

Esej Małgorzaty Kolankowskiej towarzyszący premierze książki dla dzieci Sposoby na zaśnięcie, wydanej w Biurze Literackim 13 lipca 2015 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Sposoby-na-zsniecie_4

Rozmowa o książce Sposoby na zaśnięcie

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Podczaszy Bohdan Zadura Filip Zawada Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller Marianna Sztyma Tomasz Broda Zbigniew Machej

Dzieci zadają pytania autorom i autorkom książki Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 13 lipca 2015 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Przygody-przyrody

Kamień schron

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książek Zima w małym mieście na granicy i Przygody przyrody, która ukazała się na stronie marcinorlinski.pl.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Mroczny-przedmiot-podazania

Tyłem do poezji polskiej odwrócony

recenzje / IMPRESJE Grzegorz Tomicki

Szkic Grzegorza Tomickiego towarzyszący premierze nowej książki Zbigniewa Macheja Mroczny przedmiot podążania, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 23 czerwca 2014 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Wspomnienia-z-poezji-nowoczesnej

Pamiętliwa, pytająca, doraźna

recenzje / IMPRESJE Adam Pluszka

Recenzja Adama Pluszki z książki Wspomnienia z poezji nowoczesnej Zbigniewa Macheja.

WIĘCEJ