recenzje / KOMENTARZE

Komentarz do wiersza „Z psa na psa skacze pchła”

Zbigniew Machej

Komentarz Zbigniewa Macheja do wiersza „Z psa na psa skacze pchła”, który wraz z ilustracją Ewy Kozyry-Pawlak znalazł się w książce dla dzieci Sposoby na zaśnięcie, wydanej w Biurze Literackim 13 lipca 2015 roku.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Z psa na psa skacze pchła

z psa na psa
skacze pchła
hop hop hopsa
hop hop hopsa
pchła skacze
bardzo wysoko
jak przez piramidę Cheopsa
lepiej niż pasikonik
a pies psa goni
a pies za psem leci
raz w tył
raz w skos
raz naprzeciw
raz wbrew
biegają sobie w parku
psy pośród drzew

a pchła
hop hop hopsa
skacze
z jednego grzbietu
na drugi
jak Indianin który łapie mustangi
nie ma dla pcheł lepszej balangi
niż przeskakiwać z psa na psa
z ogona
na ogon
z jednej psiej sierści
na drugą
i wzwyż i w dal
jak na zawodach
jak na olimpiadzie
pchła
jak lekkoatletka
cyrkówka i baletnica
tylko się trochę napręży
i skacze
daleko daleko
jak z ziemi
na księżyc
a nawet na drugą stronę księżyca

na taki psi i pchli teatrzyk
każdy by sobie chętnie popatrzył

no tak na takie cyrki pchle
popatrzeć by nie było źle

ale widzimy
tylko dwa psy
co latają za sobą
po parku

tylko czasami
jeden albo drugi
staje siada
pysk odwróci
i łapą energicznie
drapie się po karku
by pchłę
z siebie zrzucić


Nie mam psa. I chyba nigdy nie chciałem mieć psa, choć kiedy byłem małym chłopcem, w naszym domu na wsi mieliśmy psa, jak to na wsi. Te nasze wiejskie psy nie miały budy, tylko legowisko w stodole. Wiejski pies jest inny niż pies miejski. Miejski pies jest bardziej udomowiony, rozpieszczony (słowo rozpieszczony odnosi się do rozkojarzonej psiej natury, oznacza rozchwianą psią tożsamość), a przez to mniej wolny. Miejski pies jest bardziej odpsiony, zdegenerowany przez człowieka, bardziej od człowieka uzależniony. To, że pies nie ucieka od człowieka, ale chce z nim być, mniej świadczy o jego szerokiej i elastycznej naturze czy jego zdolnościach przystosowawczych, a bardziej o jego niesamodzielności. Niestety, psy są bardzo podatne na ludzką przemoc, frustrację, głupotę i szaleństwo. W odróżnieniu od kota, pies jest ofiarą człowieka. Choć czasami człowiek też bywa ofiarą psa. Na szczęście pies nigdy nie był mi potrzebny do szczęścia. Moje dzieci też nie tęskniły za psami, odkąd się okazało, że są uczulone na ich sierść. To tyle uwag ogólnych. Jak łatwo zauważyć, nie znam się na psach.

Napisałem jednak parę wierszy o psach. Dwa najdłuższe znalazły się w moim, nie wydanym jeszcze zbiorze wierszy zatytułowanym Owadyzmy i bruderie. Właściwie należałoby je publikować razem. Oba opowiadają o parze miejskich psów, które biegają po parku. To chyba bezpańskie psy, które już dobrze poznały się na ludziach i nie chcą mieć z nimi do czynienia. W pierwszym wierszu patrzę na nie jakby z daleka i widzę, że to poczciwe, wesołe kundle, które sobie harcują w parku niedaleko szkoły, a jednak odbiegają stamtąd, kiedy w szkole dzwoni dzwonek na przerwę i do parku obok wbiega gromada rozwrzeszczanych chłopaków i rozchichotanych dziewczynek. Pierwszy z tych wierszy nosi tytuł „Dwa kundle w parku”, a drugi „Z psa na psa skacze pchła”, bo okazuje się, że te dwa kundle są zapchlone, a ich parkowe harce mogą mieć związek z tym, że dokuczają im pchły. Pchły nie chcą być od swoich psów gorsze, też skaczą, bardzo wysoko i zabawnie, jak w cyrku, trochę jak w sportach ekstremalnych. Musi to być bardzo efektowne widowisko, ale niestety, nawet jak by podejść bardzo blisko, człowiek by nic nie zobaczył. Widzi tylko skaczące psy, a nie widzi skaczących pcheł, o których skądinąd wiadomo, że to wielkie szachrajki. Jednak całego tego psio-pchlego cyrku można się domyślić, kiedy jeden z psów zatrzyma się na chwilę, aby gwałtownie podrapać się łapą. Drapanie ma złagodzić swędzenie, a swędzenie to przejaw innej rzeczywistości, której lepiej z bliska nie poznawać. Zwłaszcza na własnej skórze.

O AUTORZE

Zbigniew Machej

Urodził się w 1958 roku w Cieszynie. Poeta, tłumacz poezji czeskiej, słowackiej i angielskiej, eseista. Autor piętnastu zbiorów wierszy. Wieloletni pracownik polskiej dyplomacji kulturalnej w Czechach i na Słowacji. Dotychczas w Biurze Literackim opublikował tomy: Kraina wiecznych zer (2000), Prolegomena. Nieprzyjemne wiersze dla dorosłych (2003), Wspomnienia z poezji nowoczesnej (2005), Wiersze przeciwko opodatkowaniu poezji (2007) oraz książkę poetycką dla dzieci Przygody przyrody (2008); nominowany do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius i Nagrody Literackiej Gdynia.

powiązania

W państwie środka

dzwieki / WYDARZENIA Bogusław Kierc Dariusz Sośnicki Krzysztof Siwczyk Tomasz Broda Zbigniew Machej

Zapis całego spotkania autorskiego z udziałem Bogusława Kierca, Zbigniewa Macheja, Krzysztofa Siwczyka, Dariusza Sośnickiego i Tomasza Brody podczas Portu Wrocław 2005.

WIĘCEJ

Poeta w piekle totalitaryzmów

recenzje / ESEJE Zbigniew Machej

Komentarz Zbigniewa Macheja towarzyszący premierze przetłumaczonej przez niego książki Przełykanie włosa Jána Ondruša, wydanej w Biurze Literackim 6 kwietnia 2021 roku.

WIĘCEJ

Odkryć nieoczekiwaną bliskość

wywiady / O KSIĄŻCE Karol Maliszewski Zbigniew Machej

Rozmowa Karola Maliszewskiego ze Zbigniewem Machejem, towarzysząca premierze książki Przełykanie włosa, wydanej w Biurze Literackim 6 kwietnia 2021 roku.

WIĘCEJ

Przełykanie włosa

utwory / zapowiedzi książek Ján Ondruš Zbigniew Machej

Fragment zapowiadający książkę Jána Ondruša Przełykanie włosa, w tłumaczeniu Zbigniewa Macheja, która ukaże się w Biurze Literackim 6 kwietnia 2021 roku.

WIĘCEJ

Rafał Wojaczek, który jest

dzwieki / WYDARZENIA Agnieszka Wolny-Hamkało Andrzej Sosnowski Bogusław Kierc Bohdan Zadura Darek Foks Dariusz Sośnicki Edward Pasewicz Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Jerzy Jarniewicz Jurij Andruchowycz Krzysztof Siwczyk Maciej Malicki Maciej Melecki Marcin Sendecki Mariusz Grzebalski Marta Podgórnik Tadeusz Pióro Tomasz Majeran Tomasz Różycki Wojciech Bonowicz Zbigniew Machej

Zapis całego spotkania autorskiego poświęconego twórczości Rafała Wojaczka podczas Portu Legnica 2004.

WIĘCEJ

Zaskroniec, Prolegomena i Wte i nazad

dzwieki / WYDARZENIA Anna Podczaszy Bogusław Kierc Zbigniew Machej

Zapis całego spotkania autorskiego Bogusława Kierca, Zbigniewa Macheja i Anny Podczaszy w trakcie festiwalu Port Legnica 2003.

WIĘCEJ

Kraina wiecznych zer i Wola i Ochota

dzwieki / WYDARZENIA Tadeusz Pióro Zbigniew Machej

Zapis całego spotkania autorskiego Zbigniewa Macheja i Tadeusza Pióry podczas Portu Legnica 2000.

WIĘCEJ

Wiersz doraźny: Dzień gniewu

utwory / premiery w sieci Grzegorz Wróblewski Jakub Kornhauser Joanna Mueller Karol Maliszewski Przemysław Owczarek Zbigniew Machej

Pozakonkursowy zestaw „Wierszy doraźnych 2018” autorstwa Jakuba Kornhausera, Zbigniewa Macheja, Karola Maliszewskiego, Joanny Mueller, Przemysława Owczarka, Grzegorza Wróblewskiego.

WIĘCEJ

Wiersze z gazet

nagrania / Z Fortu do Portu Bohdan Zadura Ryszard Krynicki Zbigniew Machej

Zapis spotkania autorskiego “Wiersze z gazet” z Ryszardem Krynickim, Zbigniewem Machejem i Bohdanem Zadurą 20. festiwalu literackiego Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ

Filtry i Zima w małym mieście na granicy

nagrania / Między wierszami Adam Wiedemann Zbigniew Machej

O książkach Zbigniewa Macheja i Adama Wiedemanna rozmawiają Marta Podgórnik, Krzysztof Siwczyk, Tomasz Majeran i Andrzej Franaszek.

WIĘCEJ

Dyskusja “Czy poezja może zmienić świat?”

nagrania / Między wierszami Anna Podczaszy Bohdan Zadura Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk Tomasz Broda Zbigniew Machej

Krzysztof Siwczyk, Anna Podczaszy, Bohdan Zadura, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Machej oraz Tomasz Broda o tym, czy poezja to próba “dania w pysk światu”, czy może jego zmiany?

WIĘCEJ

Dyskusja “Słowa ujemne poetycko”

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura Krzysztof Siwczyk Marcin Świetlicki Zbigniew Machej

Zbigniew Machej, Krzysztof Siwczyk, Marcin Świetlicki i Bohdan Zadura zastanawiają się, czy istnieją słowa o ujemnym potencjale poetyckim. Port Legnica 2002.

WIĘCEJ

Stare wiersze z czarnej dziury i nowa utopia

wywiady / O KSIĄŻCE Michał Domagalski Zbigniew Machej

Rozmowa Michała Domagalskiego ze Zbigniewem Machejem, towarzysząca premierze e-booka Telefon z antypodów. Wiersze z młodości w epoce minionej (1978-1990), wydanego w Biurze Literackim 8 marca 2016 roku.

WIĘCEJ

Mój najbardziej znany wiersz

recenzje / KOMENTARZE Zbigniew Machej

Autorski komentarz Zbigniewa Macheja w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Telefon z antypodów. Wiersze z młodości w epoce minionej (1978–1990), wydanej w Biurze Literackim 8 marca 2016 roku.

WIĘCEJ

Tom Cruise pisze, a potem drze na strzępy następny list do Nicole Kidman

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz zarejestrowany podczas spotkania „Wiersze z gazet” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ

Przygody przyrody

nagrania / Z Fortu do Portu Zbigniew Machej

Wiersze z książki Przygody przyrody. Fragment spotkania autorskiego “Dziecinada” z udziałem poetów, ilustratorów oraz aktorów Teatru Lalek we Wrocławiu.

WIĘCEJ

Ballada o parnym dniu

utwory / zapowiedzi książek Zbigniew Machej

Fragment zapowiadający książkę Telefon z antypodów. Wiersze z młodości w epoce minionej (1978 – 1990) Zbigniewa Macheja.

WIĘCEJ

w tej chwili morze

utwory / zapowiedzi książek Zbigniew Machej

Fragment zapowiadający książkę Telefon z antypodów. Wiersze z młodości w epoce minionej (1978 – 1990) Zbigniewa Macheja.

WIĘCEJ

Rozmowa o książce Sposoby na zaśnięcie

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Podczaszy Bohdan Zadura Filip Zawada Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller Marianna Sztyma Tomasz Broda Zbigniew Machej

Dzieci zadają pytania autorom i autorkom książki Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 13 lipca 2015 roku.

WIĘCEJ

[ty co jesteś łaskawa]

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz zarejestrowany podczas spotkania “Wiersze z gazet” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ

Piosenka lobbującego w sprawie zwolnienia poezji z podatków

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz z tomu Wiersze przeciwko opodatkowaniu poezji, zarejestrowany podczas spotkania “Wiersz polski średniej długości” na festiwalu Port Wrocław 2007.

WIĘCEJ

Kryzysowa pieśń wieku średniego

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz z tomu Prolegomena, zarejestrowany podczas spotkania premierowego na festiwalu Port Legnica 2003.

WIĘCEJ

Machej o jednym wierszu

recenzje / KOMENTARZE Zbigniew Machej

Komentarz do wiersza z nowej książki Zbigniewa Macheja Mroczny przedmiot podążania

WIĘCEJ

Teraz w Polsce właściwie wszyscy poeci mają szansę być zapomniani

wywiady / O KSIĄŻCE Marcin Baran Zbigniew Machej

Ze Zbigniewem Machejem o jego nowym tomie wierszy Mroczny przedmiot podążania i kilku innych sprawach rozmawia Marcin Baran.

WIĘCEJ

O Wszystko

recenzje / NOTKI I OPINIE Karol Maliszewski Maciej Melecki Maciej Robert Zbigniew Machej

Komentarze Karola Maliszewskiego, Macieja Meleckiego, Zbigniewa Macheja, Macieja Roberta.

WIĘCEJ

Trzy nazwiska z ostatniej dekady

recenzje / IMPRESJE Zbigniew Machej

Esej Zbigniewa Macheja o poezji Tadeusza Różewicza, Andrzeja Sosnowskiego i Bohdana Zadury

WIĘCEJ

Rady

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz z tomu Kraina wiecznych zer, zarejestrowany podczas spotkania premierowego na festiwalu Port Legnica 2000.

WIĘCEJ

To lubię

dzwieki / RECYTACJE Zbigniew Machej

Wiersz z tomu Kraina wiecznych zer, zarejestrowany podczas spotkania premierowego na festiwalu Port Legnica 2000.

WIĘCEJ

Co przemilczeć, aby wzmocnić to, co się powiedziało

wywiady / O KSIĄŻCE Bartłomiej Majzel Zbigniew Machej

Ze Zbigniewem Machejem o książce Kraina wiecznych zer rozmawia Bartłomiej Majzel.

WIĘCEJ

Sposoby na zaśnięcie

recenzje / ESEJE Magdalena Wołowicz

Recenzja Magdaleny Wołowicz z antologii Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się na blogu Kącik z książkami.

WIĘCEJ

Sposoby na zaśnięcie

recenzje / ESEJE Agnieszka Grabowska

Recenzja Agnieszki Grabowskiej z książki dla dzieci Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się na blogu Agnestariusz.

WIĘCEJ

Śnienie

recenzje / IMPRESJE Małgorzata Kolankowska

Esej Małgorzaty Kolankowskiej towarzyszący premierze książki dla dzieci Sposoby na zaśnięcie, wydanej w Biurze Literackim 13 lipca 2015 roku.

WIĘCEJ

Rozmowa o książce Sposoby na zaśnięcie

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Podczaszy Bohdan Zadura Filip Zawada Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller Marianna Sztyma Tomasz Broda Zbigniew Machej

Dzieci zadają pytania autorom i autorkom książki Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 13 lipca 2015 roku.

WIĘCEJ

Uroki macheizmu

recenzje / ESEJE Adam Wiedemann

Szkic Adama Wiedemanna opublikowany w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

WIĘCEJ

Kamień schron

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książek Zima w małym mieście na granicy i Przygody przyrody, która ukazała się na stronie marcinorlinski.pl.

WIĘCEJ

Tyłem do poezji polskiej odwrócony

recenzje / IMPRESJE Grzegorz Tomicki

Szkic Grzegorza Tomickiego towarzyszący premierze nowej książki Zbigniewa Macheja Mroczny przedmiot podążania, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 23 czerwca 2014 roku.

WIĘCEJ

O Przygodach przyrody

recenzje / NOTKI I OPINIE Bohdan Zadura Tomasz Fijałkowski Wojciech Bonowicz

Komentarze Wojciecha Bonowicza, Tomasza Fijałkowskiego, Anny Kałuży oraz Bohdana Zadury.

WIĘCEJ

Pamiętliwa, pytająca, doraźna

recenzje / IMPRESJE Adam Pluszka

Recenzja Adama Pluszki z książki Wspomnienia z poezji nowoczesnej Zbigniewa Macheja.

WIĘCEJ

Liczby się liczą

recenzje / ESEJE Grzegorz Tomicki

Recenzja Grzegorza Tomickiego towarzysząca premierze Kraina wiecznych zer Zbigniewa Macheja.

WIĘCEJ