recenzje / ESEJE

Kulpa szybowiec

Jakub Kornhauser

Impresja Jakuba Kornhausera na temat prozy Patryka Kulpy, laureata pierwszej edycji Połowu prozatorskiego.

Kulpa jest jak szybowiec. Nie jak wielki boeing z masą pasażerów, bagaży i śladu węglowego, nie jak bombowiec z furą sensacji pod pokładem, tylko jak cichy statek powietrzny, który wśliźnie się tam, gdzie inni mogą sobie tylko pomarzyć. Nie potrzeba mu epickich tras z międzylądowaniami. Starczy jedno osiedle, parę łąk i drzew, jakiś stryszek, okno choćby czy zlew. Zamiast charczenia silników – świst przecinanego powietrza. Nanoopowieści Patryka Kulpy, jego mikrohistorie i skrawkofikcje dają nam niewiele ponad sygnały rodzinnych traum i dram, widma uczuciowych klastrów i oznaki lęków przed odpowiedzialnością. Ale nie znaczy to, że dociec ich nie sposób. Przeciwnie, wrzucanie czytelnika in medias resjedynie wzmaga uczucie niepokoju, który czai się za każdym rogiem, tylko czekając, żeby wziąć nas na trudną wycieczkę po problemach. Montażowe cięcia nie są wykonywane skalpelem, ostrość zastąpiona jest rozmyciem konturów, pozorną delikatnością, pod płaszczykiem której przemyca się demony współczesności: samotność, brak perspektyw, toksyczność najbliższą. Wszyscy są tu uchwyceni w stanie „pomiędzy”, jak gdyby nie mogli oderwać się od swojej przeszłości i jej rekwizytów, choć nie marzą o niczym innym. Jak gdyby powtarzali rytuały przejścia, choć nic one nie dają, jakby kręcili się w kółko i poszukiwali dla samego poszukiwania.

Kulpa umie korzystać z oglądu i nasłuchu, buduje obrazy pełne niedopowiedzeń, mozaikę, w której brakuje zbyt wielu elementów, byśmy uwierzyli, że kiedyś zobaczymy szeroki kadr, wprowadza języki uliczne, intymne, znad rodzinnych uroczystości i spod pudeł ze wspomnieniami. Wszystko po to, byśmy się poczuli niepewnie, jak podczas oglądania filmów Michaela Hanekego. Dostajemy coś na kształt Siódmego kontynentu czy 71 fragmentów: kronikę niezakorzenienia, drobinki zdarzeń, które nie bardzo chcą się w cokolwiek złożyć, rozpraszają się, choć przecież równie dobrze można by było sobie je wyobrazić, jak układają się w jakąś poważną strukturę. A tu figa z makiem. Kulpa przekonuje nas, że całe życie zbudowane jest z rozłażącej się materii organicznej – liści, popiołu, łusek. I że towarzyszy nam nieustanne gnicie, które przecież jest życiodajne, gdyż przetwarza jedne byty w inne. Mamy tu meandrowanie na małej przestrzeni i wysokości, zaglądanie przez firanki do codziennych rozmów, nieatrakcyjnych wnętrz oraz wspomnień jak wiele innych, celebrowanie przeciętności, zwykłości i ukradkowości. Leciutko, mimo że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że pachnie jakąś katastrofą. Że katastrofa wisi w powietrzu, choć przecież frunie, i to frunie bezszelestnie i elegancko jak szybowiec.

O AUTORZE

Jakub Kornhauser

literaturoznawca, poeta, eseista, tłumacz. Adiunkt na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, współtworzy Ośrodek Badań nad Awangardą oraz Centrum Badań Przekładoznawczych przy Wydziale Polonistyki UJ. Autor książek o literaturze, tomów poetyckich i eseistycznych. Laureat Nagrody Szymborskiej za Drożdżownię (2016) i Nagrody Znaczenia za książkę z esejami Premie górskie najwyższej kategorii (2021), za którą nominowany był także do Nagrody Literackiej Gdynia. Przekłada literaturę awangardową z francuskiego, rumuńskiego i serbskiego (m.in. książki Dumitru Crudu, Gherasima Luki, Gellu Nauma, Miroljuba Todorovicia). Za przekłady nominowany m.in. do nagrody Europejski Poeta Wolności (2018) i Nagrody Literackiej Gdynia (2021). Prowadzi serie wydawnicze (awangarda/rewizje – Wydawnictwo UJ; Rumunia Dzisiaj – Universitas; wunderkamera – Instytut Mikołowski). Redaktor „Nowej Dekady Krakowskiej” i „Romanica Cracoviensia”, były członek redakcji „Literatury na Świecie”.

powiązania

W krainie białych plam

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Kornhauser Wacław Rapak

Rozmowa Jakuba Kornhausera z Wacławem Rapakiem towarzysząca premierze książki Meskalina i muzyka Henriego Michaux, wydanej w Biurze Literackim 15 listopada 2021 roku.

WIĘCEJ

Podskórna rewolucyjność

recenzje / KOMENTARZE Jakub Kornhauser Wacław Rapak

Komentarz Jakuba Kornhausera i Wacława Rapaka towarzyszący premierze książki Meskalina i muzyka Henriego Michaux w ich przekładzie, wydanej w Biurze Literackim 15 listopada 2021 roku.

WIĘCEJ

Meskalina i muzyka (2)

utwory / zapowiedzi książek Henri Michaux Jakub Kornhauser Wacław Rapak

Fragmenty zapowiadające książkę Meskalina i muzyka Henriego Michaux w tłumaczeniu Jakuba Kornhausera i Wacława Rapaka, która ukaże się w Biurze Literackim 15 listopada 2021 roku.

WIĘCEJ

Meskalina i muzyka

utwory / zapowiedzi książek Henri Michaux Jakub Kornhauser Wacław Rapak

Fragment zapowiadający książkę Meskalina i muzyka Henri Michaux, w przekładzie Wacława Rapaka i Jakuba Kornhausera, która ukaże się 15 listopada 2021 roku.

WIĘCEJ

Bassa torpeda

recenzje / ESEJE Jakub Kornhauser

Impresja Jakuba Kornhausera na temat prozy Iwony Bassy, laureatki pierwszej edycji Połowu prozatorskiego.

WIĘCEJ

Nieobecność, czyli o mozaice braków

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Kornhauser Krzysztof Chronowski

Rozmowa Jakuba Kornhausera z Krzysztofem Chronowskim, towarzysząca premierze książki Nieobecność, wydanej w Biurze Literackim 6 września 2021 roku.

WIĘCEJ

Książki z Biura: Odcinek 8 świnia jest najlepszym pływakiem

nagrania / Między wierszami Jakub Kornhauser Miroljub Todorović

Ósmy odcinek cyklu Książki z Biura. Nagranie zrealizowano w ramach projektu Kartoteka 25.

WIĘCEJ

Klasyka europejskiej poezji: Blake, Espriu, Todorović, Župančič

nagrania / Stacja Literatura Filip Łobodziński Jakub Kornhauser Jakub Skurtys Joanna Orska Miłosz Biedrzycki Miroljub Todorović Oton Župančič Salvador Espriu Tadeusz Sławek William Blake

Spotkanie wokół książek Wyspa na Księżycu Williama Blake’a, świnia jest najlepszym pływakiem Mirjoluba Todorovicia, Kielich upojenia Otona Župančiča oraz Skóra byka Salvadora Espriu z udziałem Tadeusza Sławka, Jakub Kornhauser, Miłosza Biedrzyckiego, Filipa Łobodzińskiego, Joanny Orskiej i Jakuba Skurtysa w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Wyzwolenie języka

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Kornhauser Kinga Siewior Miroljub Todorović

Rozmowa Kingi Siewior i Jakuba Kornhausera z Miroljubem Todoroviciem, towarzysząca wydaniu książki Miroljuba Todorovicia świnia jest najlepszym pływakie, w tłumaczeniu Kingi Siewior i Jakuba Kornhausera, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 23 marca 2020 roku.

WIĘCEJ

W duchu dadaistycznej dezynwoltury

recenzje / ESEJE Jakub Kornhauser

Posłowie Jakuba Kornhauzera do książki Miroljuba Todorovicia świnia jest najlepszym pływakiem, w tłumaczeniu Kingi Siewior i Jakuba Kornhausera, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 23 marca 2020 roku.

WIĘCEJ

Świnia jest najlepszym pływakiem (2)

utwory / zapowiedzi książek Jakub Kornhauser Kinga Siewior Miroljub Todorović

Fragment zapowiadający książkę Miroljuba Todorovicia Świnia jest najlepszym pływakiem, w tłumaczeniu Kingi Siewior i Jakuba Kornhausera, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 23 marca 2020 roku.

WIĘCEJ

Świnia jest najlepszym pływakiem (1)

utwory / zapowiedzi książek Jakub Kornhauser Kinga Siewior Miroljub Todorović

Fragment zapowiadający książkę Miroljuba Todorovicia Świnia jest najlepszym pływakiem, w tłumaczeniu Jakuba Kornhausera i Kingi Siewior, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 23 marca 2020 roku.

WIĘCEJ

Wiersz doraźny: Dzień gniewu

utwory / premiery w sieci Grzegorz Wróblewski Jakub Kornhauser Joanna Mueller Karol Maliszewski Przemysław Owczarek Zbigniew Machej

Pozakonkursowy zestaw „Wierszy doraźnych 2018” autorstwa Jakuba Kornhausera, Zbigniewa Macheja, Karola Maliszewskiego, Joanny Mueller, Przemysława Owczarka, Grzegorza Wróblewskiego.

WIĘCEJ

Obiekty kontra kobiety: panoptika i wunderkamery

debaty / ANKIETY I PODSUMOWANIA Jakub Kornhauser

Głos Jakuba Kornhausera w debacie “Jaką Pol(s)kę zobaczyli z drugiej strony lustra”.

WIĘCEJ