recenzje / ESEJE

Kamień pełen poezji

Ryszard Chłopek

Szkic Ryszarda Chłopka o poezji Tomasza Pułki.

Poeci_na_nowy_wiek Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Ta garść wierszy rzucona czytelnikowi niedbale, bo ze zdjęcia na awersie Rewersu wyłażą piksele, bo okładka nierówno przycięta… Więc ta garść wierszy staje się kamieniem uderzającym w wyobraźnię, odbierającym słuch, dotyk i węch. Ale tylko na moment. Potem można wziąć ów kamień i obejrzeć z bliska. Kształty ma niewyszlifowane, lecz jakże jest piękny.

Rewers Tomasza Pułki to kamień gorący, długo trzymany w piecu, że omal nie stał się chlebem. Teraz trudno go utrzymać w dłoni wraz z jego nachalnym „ty”. Każdy wiersz tego kamienia wchodzi w pasję dialogu. Podmiot mówi zawsze ku czemuś, ku komuś. Jakby mówienie do siebie było pozbawione sensu. To bardzo mało kamienne, podobnie jak miłość.

A miłość z kamienia też jest wyciosana – „Wchodzi się w ciebie po kamiennych schodkach / przez ogrodzenie z bezwonnej leszczyny.” I staje się ciepła, czasem pachnie drewnem. Pułka ma niezwykłą zręczność w wierszach erotycznych, przy czym udaje mu się uniknąć młodzieńczej tkliwości. Bo gdzieś jest wyrachowanie, gdzieś toczy się gra i gdzieś przy tym wszystkim jest poczucie winy – „wychodzę jeśli wrócę to tylko przez judasza / nie wpuszczaj obcych jest tyle innych rzeczy / wartych uwagi na przykład twoje nogi założone / jedna na drugą gdy czekasz albo gdy się spieszysz / z zaśnięciem”.

Kamień, który rzucił, zanim sięgnie celu, staje się na ten krótki moment obserwatorem. I zdaje relacje z obłędu, z szaleństwa. Krótkie raporty o tych, którzy mają odwagę żyć poza kulturą. Wepchnięci w chorobę, w biedę, w pustkę, w fascynację destrukcją. Któż się nimi zajmie, jeśli nie poeta? Który nie chce wzruszać swoją opowieścią. Który po prostu pokochał takie trudne losy i opowiada o nich bezinteresownie, bez chęci wrzucenia nas w objęcia akcji charytatywnych lub innej formy wyrzutów sumienia, że tuż obok nas – „w każdą noc przed losowaniem lotto / jest spakowany. czeka, albo pije ciepłą wódkę // jeszcze nigdy nic nie wygrał. potrafi za to / łamać chronologię dni, spluwać na przechodniów, / zasypiać na stojąco. tyle doświadczenia, a tak / kiepskie kwalifikacje.”

Kamień raz rzucony jest też rozedrgany. To dziwne oglądać kamień, który się obawia, wie, że kiedyś kończy się życie. Śmierć przechodzi przez karty Rewersu, zostawiając ślady. One są subtelne i piękne. Takie jak tylko śmierć potrafi zostawić – zamgloną opowieść o sobie wyrytą w kamieniu. „Nigdy nas tam nie będzie, bo są granice / smaku; to nami kieruje i kiedyś zabije. A śmierć jest taką małą dziewczynką z luźnym warkoczykiem i ona ten / warkoczyk co noc musi zjadać”.

Drgania kamienia są czymś zasadniczym. Podobnie jak obłędna nieregularność jego wszelkich kształtów. Jedne utwory mają interpunkcję, inne obchodzą się bez niej. Tu są wielkie litery, tam ich nie uświadczysz. Już te zawirowania są bardzo znaczące. Poza tym kamień się nawarstwia w słowach jak wiersze Peipera (czasem jest mało zręczny – „Wszyscy / w koło piętrzą chybotliwość języka”, a można napisać, że „chyboczą językiem”, pod warunkiem, że ktoś czymś musi tam chybotać). Pułka miesza style i pomysły na pisanie wierszy. Po części prowadzi narrację czytelną, logiczną. W innych wierszach z kolei topi się w języku albo jest przezeń pochłaniany. Tam bywa hermetyczny, niezrozumiały, mroczny i zamknięty w sobie.

Ten kamień jest oksymoronem. Łączy ze sobą to, czego nie da się zgodzić. Szuka swojego miejsca i właśnie w ten sposób zupełnie nie przypadkiem uderzył mnie w głowę. Odebrał słuch, dotyk i węch. Ale tylko na moment. A potem zobaczyłem, że właśnie na trwałe.


Tekst opublikowany na łamach „artpapier.com”. Dziękujemy za udostępnienie materiału.

O AUTORZE

Ryszard Chłopek

Urodzony w 1979 roku. Poeta, prozaik, krytyk literacki.

powiązania

17_DZWIEKI__Łukasz JAROSZ__Opierając się o szlaban liczymy wagony

Opierając się o szlaban liczymy wagony

dzwieki / RECYTACJE Łukasz Jarosz

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI__Tomasz_PUŁKA__Paralaksa w weekend_top

Paralaksa w weekend

dzwieki / RECYTACJE Tomasz Pułka

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI__Tomasz_PUŁKA__Najpiękniejszej dziewczynie_top

Najpiękniejszej dziewczynie

dzwieki / RECYTACJE Tomasz Pułka

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI__Tomasz_PUŁKA__Elegia dla Teresy Radziewicz_top

Elegia dla Teresy Radziewicz

dzwieki / RECYTACJE Tomasz Pułka

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
Rybicki__Fotorelacja__Festiwal__2010-04-23__00

Szczątki kosmosu

dzwieki / RECYTACJE Robert Rybicki

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Przez_frontowe_okno

Przez frontowe okno

dzwieki / RECYTACJE Konrad Góra

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Joanna-Lech_Mijanie

mijanie

dzwieki / RECYTACJE Joanna Lech

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Julia_Fiedorczuk_Poeci-na-nowy-wiek

Będą kwiaty

dzwieki / RECYTACJE Julia Fiedorczuk

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Jacek_Dehnel_Poeci-na-nowy-wiek

Hotel Rzeszów

dzwieki / RECYTACJE Jacek Dehnel

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Lukasz-Jarosz_Oko

Oko

dzwieki / RECYTACJE Łukasz Jarosz

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
RECENZJE_Slawomir-Elsner

O poezji Sławomira Elsnera

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Bohater Elsnera przypomina człowieka znajdującego się na skraju wyczerpania, zatem jeśli miała tu miejsce konfrontacja, to właśnie jego zmuszono do kapitulacji. Do życia utajonego: na dnie, w piwnicy…

WIĘCEJ
RECENZJE_Konrad-Gora

O poezji Konrada Góry

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Poeta, który mówi swoją prawdę, nie ma potrzeby oglądania się wstecz, nie prowadzi go konieczność konfrontowania swojego komunikatu wobec innego.

WIĘCEJ
poeci_na_nowy_wiek_male_IMG_9739

Czuję się zdecydowanie nieświadomy swojego pisania

wywiady / O PISANIU Roman Honet Tomasz Pułka

Rozmowa Romana Honeta z Tomaszem Pułką, towarzysząca premierze antologii Poeci na nowy wiek, wydanej w Biurze Literackim 8 kwietnia 2010 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Zapis niepewności

wywiady / O KSIĄŻCE Jacek Dehnel Roman Honet

Rozmowa Romana Honeta z Jackiem Dehnelem, towarzysząca premierze antologii Poeci na nowy wiek, wydane w Biurze Literackim w 2010 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Obecnie jestem panterą

wywiady / O PISANIU Justyna Bargielska Roman Honet

Rozmowa Romana Honeta z Justyną Bargielską, towarzysząca premierze antologii Poeci na nowy wiek, wydanej w Biurze Literackim w 2010 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Robert-Rybicki

O poezji Roberta Rybickiego

recenzje / ESEJE Roman Honet

Laudacja Romana Honeta, prowadzącego projekt Poeci na nowy wiek.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Suplement

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Kierowało mną wyłącznie przekonanie, że wiersze przywołanych autorów, to, co wnieśli oraz wnieść mogą do liryki polskiej, domaga się – z racji mojej roli w całym projekcie – zdecydowanej reakcji.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2009

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2009. Wśród wyróżnionych: Waldemar Jocher, Małgorzata Lebda, Joanna Lech, Dawid Majer, Agnieszka Mirahina, Teresa Radziewicz, Bianka Rolando, Anna Wieser.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2008

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2008. Wśród wyróżnionych: Szymon Bira, Marcin Czerkasow, Sławomir Elsner, Konrad Góra, Iwona Kacperska, Izabela Kawczyńska, Grzegorz Kwiatkowski, Monika Mosiewicz, Kamila Pawluś, Bohdan Sławiński.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy wiek. Rocznik 2007

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2007. Wśród wyróżnionych: Kamila Janiak, Przemysław Owczarek, Marcin Perkowski, Jakub Przybyłowski, Jarosław Spuła, Julia Szychowiak i Marek Wojciechowski.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Pomiędzy kamienicą i światem zewnętrznym

recenzje / ESEJE Marcin Orliński Tomasz Pułka

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Poeci na nowy wiek

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy Wiek. Rocznik 2005

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2005. Wśród wyróżnionych: Magdalena Komoń, Bartosz Konstrat, Szczepan Kopyt, Piotr Kuśmirek, Piotr Mierzwa, Artur Nowaczewski, Dariusz Pado, Justyna Radczyńska, Dagmara Sumara, Anna A. Tomaszewska, Adam Zdrodowski.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2004

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2004. Wśród wyróżnionych: Jacek Dehnel, Tomasz Gerszberg, Tomasz Jamroziński, Roman Kaźmierski, Joanna Wajs.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy Wiek. Rocznik 2003

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2003 (Justyna Bargielska, Juliusz Gabryel, Michał Kasprzak, Paweł Kozioł, Robert Król, Joanna Mueller, Robert Rybicki, Radosław Wiśniewski), towarzyszące projektowi „Poeci na nowy wiek”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy Wiek. Rocznik 2002

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2002. Wśród wyróżnionych: Jacek Bierut, Ryszard Chłopek, Grzegorz Giedrys, Małgorzata Jurczak, Tobiasz Melanowski, Anna Piekara, Paweł Sarna, Marcin Siwek.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2001

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2001. Wśród wyróżnionych: Marcin Cecko, Agnieszka Kuciak, Paweł Lekszycki, Piotr Macierzyński, Marcin Ożóg, Edward Pasewicz, Michał Sobol, Małgorzata Sochoń.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2000

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2000. Wśród wyróżnionych: Wojciech Brzoska, Julia Fiedorczuk, Krzysztof Gedroyć, Anna Podczaszy, Adam Pluszka.

WIĘCEJ