recenzje / NOTKI I OPINIE

Poeci na Nowy wiek. Rocznik 2006

Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2006.

Poeci_na_nowy_wiek Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Zofia Bałdyga, Passe-partout

Chwila / dotknięta farbą musi pozostać lekka” – napisała w debiutanckim tomie Zofia Bałdyga i byłbym skłonny potraktować ten zapis jako pewnego rodzaju przedstawienie jej książki w skrócie. Mógłbym spróbować zahaczyć go o to, co w tomie wierszach Bałdygi wydawało mi się intrygujące, co determinowało moją lekturę. O jej obrazowanie, czasem precyzyjne, intensywnie nasycone barwą o równomiernym odcieniu, jak choćby tu, w wersach sugerujących zamiłowanie do określonych technik malarskich, ale również do optyki baśniowej: „tania podłoga, na której zostawiamy / kolorowe szklanki z burzą”, „kolczyki w kształcie papug. Różowo, niebiesko” „Egzotyczne / psy ciągną na linkach czerwone kobiety”. Czasem dla odmiany subtelne, nieuchwytne, wręcz postimpresjonistycznie deklaratywne: „Nawet sobie nie wyśnisz ile można wepchnąć / pomiędzy barwy. Pomiędzy czystą / a czystą barwę”.

W posłowiu do tomu Joanna Mueller zapisała: „Zofia Bałdyga wybiera mistrzów spojrzenia, a nie pisania”. Niewątpliwie tak się dzieje, Bałdyga zdaje się zresztą na wyśmienite towarzystwo: Honoré Daumier, Édouard Manet, Jan Vermeer, Paul Gauguin, Georges-Pierre Seurat. Ale osobiście wydaje mi się, że Bałdyga, choć pewne przesłanki mogłyby wskazywać na zasadność odmiennego odczytania, trzyma się dość daleko od tradycyjnie rozumianej ekfrazy, owszem, podaje i transformuje detal, sporadycznie całość, na ile to możliwe, ale nie znać po niej skupienia, po swoich galeriach porusza się w pędzie, obłąkańczym tańcu, co ja wziąłem za poważny atut tej liryki. Dlatego, że nieustanne przemieszczanie się bohaterki zestawione ze statycznością zajmujących ją obiektów oraz tego, co przedstawiają, wydaje mi się zabiegiem odkrywczym. Bałdyga sprawia ożywiające wrażenie, jakby nie oglądała obrazów na baczność, nie padała przed swoimi mistrzami na kolana, nie snuła się po salach w prehistorycznych pantoflach, ale jeździła na łyżwach, nawet – gdyby rzeczy przedstawiały się nie tak, jak tu sobie zakładam – z albumem malarstwa w ręce. Wtedy tytułowe „Passe-partout”, zamiast formy eksponowania rysunku, czyli domeny – co by nie powiedzieć, nawet puszczając oko – ramiarza, a nie malarza, wchodzi w swoje drugie znaczenie i staje się biletem wolnego wstępu do muzeum, stałą przepustką do galerii-raju, z której wynosi się tyle, ile wybiega się po korytarzach, a nie zakisi w notesiku stojąc przed płótnem czy grafiką. Ale być może przesadzam. Oprócz notesika zawsze pozostają oczy.

„przymykam oczy, żeby lepiej widzieć” – zapisała Zofia Bałdyga i znowu możemy odbierać ten gest na dwa sposoby: może to kontemplacja, zmrużenie powiek przez moment służące lepszemu widzeniu, a może próba zaglądnięcia w siebie – wtedy, by spojrzenie było dokładniejsze, trzeba czasem zamknąć oczy. Pozwolić prowadzić się temu, co nie podlega wyjaśnieniu, trwa niewyrażalne w indywidualności, pozwala „próbować piękno w ciszy / najdźwięczniej kobiece”. Zofia Bałdyga niewątpliwie wybrała mistrzów spojrzenia, zaufała im, ale nie wyłącznie po to, by nam przekładać na słowo to, co przedstawił malarski pędzel, rysik grafika czy instrumentarium wirtuoza instalacji. Przy sposobności wyposażyła swoje własne, wewnętrzne galerie. „Śniłeś mi się, ale pamiętam tylko formę, / nie treść. Jaskrawe kolory, kręte linie. / Świeczki zapalane w piaskownicy. Ogień przechodzi na włosy […]”. Oto niepokojące muzea, zagadkowe obrazy, oniryczne instalacje, które Zofia Bałdyga wzniosła, namalowała i skonstruowała sama. Oto jej własne, niepowtarzalne Passe-partout. Oczywiście o samym malarstwie – podobnie jak o liryce – można mówić w nieskończoność, chociaż rozległość tematu nie wyklucza pointy. Przykładem Henri de Toulouse-Lautrec.


Ryszard Będkowski, Gorzkie jezioro

„Moje szaleństwo […] utkwiło głęboko, w przyrodzonym lęku” – napisał Ryszard Będkowski. Gorzkie jezioro jest tomem oferujących rozmaite możliwości odczytania, zawiera fragmenty wspomnieniowe, indywidualne oraz osnute na tle rodzinnych mitologii, pojawiają się wujek Tadek, wujek Wacek, dziadek Marian, siostra Grażka z przejmującego wiersza o śmierci ojca, znaczą go ślady osamotnienia, zapisy dotyczące śmierci, pojawia się dążenie do uzyskania suwerennej lirycznej autodefinicji. Ale całość – choć podzielona na trzy części – wydaje się skomponowana jakby w poetyckim, nie wiem, może nawet klinicznym, szaleństwie, zespawana w jakieś wszechobejmującej neurastenii, otwierającej rozległe pola interpretacyjne i gwarantującej ogromną satysfakcję czytelniczą. Radość lektury – nie widzę potrzeby szukania odmiennych określeń. Wystarczy, że Będkowski zapisze: „przechodząc słyszałem szum / skrzydeł. w wersji matki: skrzypienie zawiasów. // dlatego muszę płynąć / statkiem zbudowanym z paznokci zmarłych” i już otrzymujemy, złączone w paru krótkich wersach, dwie diametralnie niepodobne wersje zdarzeń wynikające z różnic w spojrzeniu dwóch, zdawałoby się, bliskich sobie osób, czyli brak zrozumienia, w znacznie szerszy i dotkliwszy sposób eksponowany zresztą w tomie Będkowskiego. Na dokładkę do tego musu mamy nawiązanie do mitologii nordyckiej, więc też nie pierwszej z brzegu, obowiązkowo obtrzaskiwanej po akademiach, według której pojawienie się owego okrętu, zwanego Naglfar, zapoczątkuje dzień ragnarök, czyli bitwę i zmierzch bogów. Porywający i przerażający Armageddon – i ten osobisty, wynikający z niemożności porozumienia się z osobami z najbliższego otoczenia i ten zaczerpnięty z mitologicznych przekazów.

„wziąłem się, jak wszystko, / z przywidzeń i głodu” – napisał Ryszard Będkowski jakby w obliczu odmiennego, zewnętrznego szaleństwa i chaosu – nieporządku, złudności i przypadkowości świata pragnął uzasadnić swoją obecność. Dla mnie to o tyle znaczące, że bohater Gorzkiego jeziora sprawia wrażenie człowieka, który został oszukany, czy mówiąc oględniej, przez pewien czas pozostawał niedoinformowany, przed którym nieuchronność fundamentalnych zjawisk pozostawała w utajeniu – czy z powodu jego własnych zapatrywań, czy z powodu czyjegoś działania, nie mnie dociekać. „długo ukrywano śmierć przede mną” – zapisuje Będkowski. Teraz musi nadrobić. Musi się wprawiać i dokonuje tego w poruszających frazach: „długo ćwiczyliśmy umieranie. tobie szło jakby lepiej / dałeś się zjeść roślinom. teraz chodzisz taki mały, / maleńki. bez wymiarów.” Ów zakres ćwiczeń, obszar niepewności co do rzeczy zasadniczych wydaje się rozciągać w nieskończoność, niemal w każdym momencie frapuje i niepokoi. „wobec podejrzeń, / że nam się to jednak nie śni, że umarliśmy // a przyszłość zawsze jest zmyślona” – zapisuje Ryszard Będkowski – „a przecież mieliśmy się dzisiaj narodzić. / w innym miejscu, na innym brzegu” – dodaje. Spróbuj odgadnąć, czytelniku, skąd dobiega ten głos, z sarkofagu czy z inkubatora?

„dzieli nas tylko powietrze – przestrzeń // której nie można zasypać” – Będkowski nie wychodzi ze swojej neurastenicznej spostrzegawczości, ewokującej obrazy absolutnego osamotnienia. Obrazy człowieka, przed którym zawsze uchyla się świat. Żeby go nie dotknął, nie poczuł, nie zaznał: „nic mi nie odpowiada. wszystko owocuje zamieraniem; / przesącza przez mury, tynki, znika pod podłogą. gubi się / w nieskończoność. powtarza jak okno lub jego odbicie / w innym odbiciu”. Wtedy, w osamotnieniu, pojawia się wiersz. A w wierszu – w wierszu może pojawić się wszystko: „we wszystkich stanach skupienia // wiersze układam, jak ciebie teraz, do snu”.


Magdalena Bielska, Brzydkie zwierzęta

Pamięć i czas – to połączenie zasadniczych pojęć i tajemnych zabiegów Magdaleny Bielskiej nad nimi zafascynowało mnie podczas czytania Brzydkich zwierząt. Bielska zdaje się przede wszystkim akcentować daremność pamięci, wraca do tego tematu regularnie: „Falowanie skłębionego tłumu / obserwowane dziecięcymi oczami / jednym spojrzeniem, które wchłania kolory, / kształty, ale wszystko z daleka, / obojętnie, przypadkowo / i od razu zapomina”. Ale nie poprzestaje na samym geście opisu, ta pamięć bowiem – choćby pragnęło się ją oddalić czy zniweczyć – nie daje spokoju, ustanawia świat równoległy, stwarza „wrażenie, że minione dni, chwile / dawno zapomniane / rozciągają się, ciągle trwają gdzieś niezakończone.” Czego dotyczy ta pamięć? Co zawiera? Nie sposób tego przesądzić definitywnie, nie warto niwelować sensualnej osnowy liryki Magdaleny Bielskiej wyłącznie w celu sformułowania osądu: zapewne jej treść może stanowić rzeczywistość wymyślona, albo – co jest równie możliwe – świat niegdyś istniejący, ale teraz – przez swoje oddalenie – nieosiągalny tak, że aż nierealny: „I powietrze – dzikie i pachnące solą. / I smak rabarbaru. / Wreszcie, jesteś pewny, uspokojony – nigdy tam nie byłem – / nie widziałem, pamiętam”. Drobiazgowość przywołania nie służy Bielskiej do precyzyjnego opisu zapamiętanego świata, ale świadczy o pojmowaniu samej pamięci jako bagażu. Niepożądanego. Okaleczającego. W końcu: złudnego, skoro bowiem pamięć nie wskrzesza tego, co zachowała, nie czyni tego na powrót namacalnym, więc nie stanowi żadnej przystani, żadnego błogosławieństwa i Bielska zapisuje to niezwykle przejmująco: „Zatrzymana, ta chwila z dzieciństwa przywodzi tylko na myśl / niechęć do tego, co inni nazywają błogosławieństwem ludzkiej pamięci. / Wydaje się, że nie jest to błogosławieństwo. / I ważna była jedynie tamta chwila wtedy, nieważne, czy zapamiętana.”

Daremna pamięć, czasem wyzwalająca nostalgiczne, ale nieprzesłodzone, otrzeźwiające zapisy: „Dawne życie jest daleko, daleko.” A czas? Jeśli piękny, to zawsze miniony, co jest szczególnie dostrzegalne w zestawieniu z teraźniejszością, zdewaluowaną i nużącą: „Codziennie ten sam: szum, brzęk, śmiech, zapach /oswojone ochłapy czasu.” Być może również daremny, bolesny; czas – nierozpoznany w odpowiednim momencie – zawsze doskwiera: „Za późno jest na kolędowanie / za późno, żeby bolało. / Teraz boli tylko / ja sam.”.

W utworach Magdaleny Bielskiej dominuje atmosfera przesytu, zmysłowego natężenia: zjawisk atmosferycznych, kolorów, zapachów. Frazy „Lipcowy wieczór, słodko pachnie maciejka, dzikie maliny” czy „wjazd do centrum / czerwonego, żarzącego miasta” mogłyby tu stanowić modelowe dowody żarliwości tego świata, gdzie pod płomiennym obrazem zewnętrznego przepychu skrywa się bezruch, tkwi stagnacja i jej odbicie przeniesione na relacje międzyludzkie: obojętność. Jak zapisała Bielska: „Nie ma tu konfliktu ani zgody, jest tylko wzajemne / mijanie się, obojętne”. Na tej obojętności, na pustce tego rodzaju, na braku złudzeń, prawdopodobnie i tak nie dość niewyczerpanym, powstał poruszający świat Magdaleny Bielskiej, gdzie panuje „nieprzetłumaczalny smutek / opuszczonych miejsc, pustych ulic” i gdzie „Nie do wymówienia jest samotność / po ostatnim człowieku”. Piękna jest ta samotność i ta pustka.


Krystyna Dąbrowska, Biuro podróży

Krystyna Dąbrowska dysponuje poruszającą, naturalną umiejętnością odkształcania rzeczywistości. Weźmy przykładowy fragment: „Wczoraj widziałam psa na brzegu morza /próbował przegryźć srebrną linę wody / zawracał w stronę wydm-wysypisk, galopował na parking. / Już doganiał papierowy kubek na pomoście / już wyławiał z piasku jakiś ciemny przedmiot – / i wtedy morze ściągało go szarpnięciem / i pies był błyskawicznie znów przy falach / szarpiąc obrożę metalowych kropel.”. Otrzymaliśmy sekwencję przedstawień, które jeśli chodzi o estetykę mogą być – w zależności od gustu, przeze mnie są – uznane za piękne, ale bywają alogiczne, lecz mimo to mogą zostać przyjęte bez zastrzeżeń, uwiarygodniają się w samoistny sposób. Nasuwa mi się analogia do książek o doktorze Dolittle – miłośników Hugha Loftinga zdumiewa, niekiedy nawet szokuje, że główny bohater jego powieści, było nie było przyjaciel zwierząt, z pasją pożerał sardynki, natomiast nikt specjalnie nie zatrzymuje się nad faktem, że ów starszy jegomość – tak samo jak z policjantami, kolegami po fachu czy sędzią – gada ze ślimakami, fokami i końmi. Podobnie jest w przypadku wierszy Dąbrowskiej: jej kreacja może być różnie odbierana ze względów estetycznych, ale nie budzi wątpliwości u samych podstaw, nawet jeśli spoczywa tam czysta fikcja.

Przemiany tego typu, ekspresywne, dokonywane nieuchwytnie, ale efektownie, nawarstwiają się w liryce Krystyny Dąbrowskiej. Oto „Ta kobieta bierze pod rękę mężczyznę, który odszedł. / Ta wędruje boso: podeszwy jej stóp są grube i szorstkie. / A tam – łyżwiarz? Ciemna figurka szusuje po bruzdach i muldach / jak po gładkim jeziorze”, czy – w dalszym wierszu – „Kobieta w wełnianej chuście w czarno-białe pasy. /Jej głowa i ramiona łączą się w ozdobny romb / który dźwiga inną głowę: ze światła i liści / głowę słonecznego byka, brodatego tura.” Warto podkreślić, że wszystkie przywołane tu fragmenty – i nieprzywołane również – zostały zapisane nasyconą szczegółami, kompletną narracją – to nie byle błysk-olśnienie buduje świat Dąbrowskiej, nie wznosi go na moment zlepek słów przypadkowo dziwiących się sobie – trwa osadzony stabilnie na głębokich i rozłożystych fundamentach, oferuje rozległą przestrzeń – można w niej oddychać, poruszać się, zanurzyć się w wierszu jak w wielowymiarowej bryle.

Czasem Krystyna Dąbrowska przechodzi w odmienne rejony. Bliższe krwiobiegu. Raz osobiste, również niepozbawione przekształcających inklinacji: „Oczy mojej mamy były tak przezroczyste /że codziennie w jej ręce spadał martwy ptak”, to znowu – w tonie konfesyjnym, bez wyobraźniowych gestów – wspomina pewne epizody, niby drobne, ale przejmujące: „Przez cały miesiąc zwiedzam wanny przyjaciół /przypominam się ludziom kiedyś bliskim / żeby na chwilę zapomnieć o wszystkim […] Zanurzam się w wannach, które gościły mnie w podróży: / w tej gdzie przed nadejściem huraganu gromadzono wodę pitną / i w wannie suchej, ciemnej / i w tej gdzie po chorobie oddychałam jak w morzu”. Dąbrowska – oprócz przeszczepiania kobietom byczych głów, rozkazywania morzu oraz podobnych, finezyjnych i nieoczekiwanych ekscesów – zajmuje się, tak mi się wydaje, również chodzeniem po ulicy. Po zwykłej ulicy. Tam, gdzie – jak sama zapisuje – „Mija mnie człowiek z worem brzęczących puszek na plecach. /Jego zgarbiona twarz, zanim oddech ją zaćmi.”


Maciek Froński, Rozpoznanie bojem

Dawno się tak nie ubawiłem nad książką, a nad liryką tak permanentnie, o ile pamiętam, może nigdy się nie ubawiłem, jak nad debiutanckim tomem Maćka Frońskiego. Osobna sprawa, że incydentalnie trafia się możliwość – liryka współczesna, i nie wyłącznie, nie dla śmiechu powstawała, wręcz przeciwnie, a o uosabianym przez Dyla Sowizdrzała nurcie literatury rybałtowskiej, do którego nawiązuje tom Frońskiego, nawet na tle rodzimego Baroku wspomina się przelotnie, zwracając uwagę na samo wystąpienie zjawiska, sporadycznie w towarzystwie kilku dyżurnych nazwisk, niewiele ponadto.

Froński żarliwie wystawia na urągowisko, wyszydza bezwarunkowo, sam chyba też wybornie się przy sposobności bawi. Obrywa się wszystkim – politykom, katolickiemu Bogu, rykoszetem dostaje Allach, w arcyzabawnej fraszce Froński nie oszczędza również samego siebie, nie boi się parodiować tego, co już tylekroć było parodiowane, jak choćby „Świtezianki” czy „Laury i Filona”. „A gdym tam sikał, słowem: gdy tak lałem, / Gdym zraszał grobu szacownego mury, / O wielu rzeczach przeróżnych myślałem, / Z kręgu wysokiej – o dziwo! – kultury. / O czym konkretnie – nie pamiętam, nie wiem, / Lecz że wysokiej – tego jestem pewien” – zapisał Froński w utworze pod kąśliwie pompatycznym i makaronicznym tytułem „Klitajmestry tolos, czyli rozmyślania młodego intelektualisty o moralnych aspektach sikania”. Poetom zstępującym do grobu Agamemnona czy klasykom przestrzegającym przed siusianiem na groby powinni towarzyszyć przedstawiciele tej samej bandy, zaprawieni w bojach piórem, którzy – dla odmiany, na złość – ostentacyjnie naszczają na tolos albo wypną się na, powiedzmy, naczynia na wonności w kształcie ryby, a kudurru Nabuchodonozora, wsadzą sobie, nie dopowiem, gdzie.

Kolos, patos i głupota, sam Froński nie miałby chyba nic przeciwko, żeby przedstawicieli tej ostatniej nazwać po imieniu, czyli idioci, bowiem to zwłaszcza przeciwko nim wymierzona została ironia w Rozpoznaniu bojem. W moim ulubionym wierszu (obok „O Marku Jurku, co żuł sznurek i przez to zszedł na złą drogę”, napisanym wspólnie z Jarkiem Fejdychem i Dawidem Juraszkiem), pt. „O tych, którzy nie pragną sławy” Maciek Froński natrząsa się z filisterstwa i chciwości, drwi ze skostniałej bigoterii, wyszydza umysłową tępotę przejawiająca się w zaślepionym kultywowaniu tradycji, na pół martwej, na pół urojonej. Żeby nie było wątpliwości: to filisterstwo, ta bigoteria i ta tępota to przywary żywe, występujące współcześnie, tak, tu i teraz, w Polsce, obok nas. Nie sztuką jest drwić z portretów. Sztuką jest drwić z ludzi i Froński misternie to wychwytuje. Zresztą wystarczy przywołać fragment: „Są tacy, co na lata z góry / Zaplanowali swa karierę, / Chcąc w rok niecały od matury / Być już area managerem. / Są nawet, którzy do stolycy / Ze swych przenieśli się zadupi” / By tam z bogactwa pić krynicy, / Lecz wszystko to są ludzie głupi”. Liryka Frońskiego jest aktualna, rzekłbym nawet, że w pewnych momentach zdołała wyprzedzić czas, wszak już w 1998 roku Froński przestrzegał niejaką Basię „co by nie jechała do Anglii”, przez wzgląd – jeśli można tak założyć – także na sprawy estetyczne: „Rózową skórę mają jak świnie, / Wodniste ocy, brzuchy jak dynie, / Zęby i włosy barwy psenicy / Brzydcy Anglicy!”

Rozpoznanie bojem czyta się lekko, finezyjnie, szybko, zresztą nie może być odmiennie, jeśli mamy się razem z autorem bawić, a nie nudzić. Ale na zakończenie chciałem zwrócić uwagę na pewną rzecz: pierwszy wiersz Frońskiego jest datowany na 1991 rok. Ostatni – na 2004. Kawał czasu. Po Frońskim nie znać, żeby pisał w trudzie. Ale pisał albo zbierał, nie zamierzam tu uprawiać zgadywactwa – długo. Wniosek nasuwa się sam: na kamieniu tomy tego rodzaju nie rosną. Nawet jeśli – wybaczcie Państwo – na niego nasikać.


Maciej Gierszewski, Profile

„Podzielony / na dwa miasta, w jednym mieszkam a w drugim się // zjawiam” – zapisał Maciej Gierszewski. Owe dwa miasta, tu sytuacyjnie umieszczone w wierszu Gierszewskiego, można uznać za pewien model umożliwiający odczytanie jego tomu w poszerzonej perspektywie. Wtedy to pierwsze miasto wydawałoby się absolutnie znajome, oswojone w każdym detalu: zostało wyposażone w szczegółową topikę, jakby na wiersz nałożono precyzyjnie wykonany fragment miejskiej mapy i bohater poruszał się w jego obrębie: „Stoisz pod wiatą na Wierzbięcicach naprzeciwko / Zielonej Żabki”, „Wychodząc na Wyzwolenia // omal nie potrąciłem samochodu”. Tak ujęta przestrzeń mogłaby sugerować, że towarzyszy bohaterowi wierszy Gierszewskiego od lat, a ten, przemierzając swój naturalny rejon, pamięta zwłaszcza zjawiska niecodzienne, wprowadzające poruszenie do zwyczajności: „w następnych dniach [woda] zaczęła podchodzić / pod skarpę Osiedla Młodych z jednej / strony i pomarańczową stację ESSO z drugiej”.

„Ojcowie miasta / wydali maski, butle tlenowe i płetwy. / Podwodne promy kursują regularnie. / Kartografowie szkicują już nową mapę” – natomiast ten zapis mógłby świadczyć o funkcjonowaniu drugiego miasta, właściwie odmiennego świata, gdzie mieszkańcy stanowią masę podlegającą kontroli, sprawującą się względem dyrektyw, narzucanych im przez władców-projektantów tego molocha. „Oni tam na górze czekają” – zapisuje Maciej Gierszewski jakby w przekonaniu, że bohater jego wierszy jest zarządzany przez siły działające poza zakresem jego świadomości, że – mówiąc wprost – uprawia się go. Już nie przemieszcza się suwerennie po zapoznanym terytorium, które może i bywa nużące, lecz pozwala poczuć się właścicielem danego fragmentu przestrzeni. Zamiast tego jest umieszczany w określonych miejscach, gdzie zostaje uprzedmiotowiony i ubezwłasnowolniony: „Wniesieni do wielkiego magazynu. / Wyjść stąd możemy tylko przez komin”.

Jeśli rzeczywistość w wierszach Gierszewskiego stanowi konstrukcję, należy przyznać, że powstała tu pewna struktura totalna, ale jej tajemniczym architektom z lepszym rezultatem posłużyła posiadana siła niż solidność, swoje dzieło bowiem wykonali niezbyt fortunnie, co przyznaje sam autor: „Dzień się psuje. Wyskakują sprężynki, / wypadają nity”.
Jak widać, nierozpoznani stwórcy wyszli poza wznoszenie budynków, wznieśli się ponad zarządzanie samą przestrzenią, posiadają prerogatywy znacznie potężniejsze, ale żaden z tych przymiotów nie czyni doskonałymi dzieła, które wykonali. Zawyrokować, że to źli demiurgowie, byłoby chyba na wyrost. Może warto przymrużyć oko i powiedzieć, że
po prostu mają pecha. A bohater wierszy Gierszewskiego sam boryka się z efektami tej światotwórczej fuszerki, konstruktorzy bowiem ulotnili się i z niewiadomej odległości sprawują władzę nad pozostawioną nam niedoskonałością, gdzie „nieobecność syczy, / pokazuje rozdwojony język”. Ale może wystarczy tego sekretnego sprawstwa, demiurgicznych rozważań, to zaledwie możliwość tropu, nie wyłączna. Zwłaszcza że Gierszewski zmaga się również z rzeczami dotkliwie przyziemnymi, czasem wplata w wiersze dialogi zasłyszane na ulicy, czasem wydostają się z niego melancholijne zapisy: „Pamiętasz może co robiliśmy wczoraj? A przed / wczoraj? A tydzień temu? Odnieść się, odwieść.” Przejmujące wołanie o własną pamięć zachowaną w innym: nie w stwórcy. W człowieku.


Marta Grundwald, Ajajaj…!

Tom Marty Grundwald pokazał mi dwa oblicza bohaterki, właściwie dwie postaci, krańcowo odmienne. Ta pierwsza była – w skrócie – od rzeczywistości, od jej precyzyjnego rejestrowania, niepozbawionego czasem subtelnie ciętego, a czasem wprost wulgarnego oszacowania. Odniosłem wrażenie, że to wcielenie Marty Grundwald zdominował przede wszystkim sceptycyzm, zdarzało się, że ironicznie podany: „moja skóra pachnie detergentami/ „pana skóra pachnie publicznym szaletem”. Intrygowała mnie bijąca od tej postaci pustka, jakiś typ podskórnej i przewlekłej obojętności, gorycz: „kelnerka w paryskim bistro / […] podała mi dwie karty / zupełnie jakbym / jeszcze na kogoś czekała”. Ta, jeśli można tak powiedzieć, towarzyszka rzeczywistości, zabiegała o jej dość konsekwentne odwzorowanie, przekazywała obrazy rytuałów, spisywała ciąg sprawozdań z powszedniości – składały się na to wszystko, czym obudowany jest świat, zapewne dla rozdrażnienia co bystrzejszych jego mieszkańców, zapewne dla zdruzgotania co wrażliwszych odszczepieńców od powszechnie przyjętej przewidywalności wydarzeń: „wszystkie mamy / pierwszokomunijnych dziewczynek są te same: / anielsko przejęte spojrzenie i źle dopasowana bluzka”. Może przez cykliczność powtarzania i wszędobylski schematyzm, zdezelowany był to świat, przekazany wiernie – sam w sobie był zafałszowany i regulaminowo nużący: „każdego ranka budzisz się za wcześnie / – w mieście w którym każdy ma obowiązek / wywiesić na płocie tabliczkę z jakimkolwiek zakazem / z wszystkich okien paruje wypaczona namiętność / i wytarty fałsz starych francuskich piosenek”.

„robię z siebie film” – zapisała Marta Grunwald. Lapidarne stwierdzenie sugestywnie opisujące charakter jej drugiego wcielenia. Deformatorki rzeczywistości, biegłej w jej przekształcaniu, mistrzyni przemian, czasem nagle, irracjonalnie przełamujących bieg tradycyjnej narracji w wierszu. To ta, która mówi: „patrzę w kosmos i śpię w brudnym wiadrze”, ta, która kreśli kliniczno-erotyczne obrazy: „jestem lalka. biała jak hostia. daj mi jeść”. Ona spotyka „pokrzywy z metalu”, wyrywa z obszaru logicznego postrzegania i konwencjonalnego rozumienia własną cielesność: „miałam takie piękne zęby / i wszystkie rozdałam dzieciom”, ale jej zniekształcające zabiegi odciskają swoje piętno także na otaczającym ją świecie, gdzie „miasto udaje zmywarkę do naczyń /ludzie czekając na tramwaj głaszczą się po powiekach /dzieci rzucają ogryzkami w bezy-łabędzie położone na rzece”, a „kurz opada /jak zwykle / głową w dół”.

Niesamowita wyobraźnia generująca splot oszałamiających transformacji. Występują, co zaznaczyłem, na ogół nieoczekiwanie, przez co efekt zaskoczenia zostaje wzmocniony, to, co mogłoby być niespodzianką, staje się niemal olśnieniem. Jak choćby tu: „naukowcy w rosji dalekiej /[pozamykani w futrach i małych śniegowych chatkach] /dumają czy głowy podpierające stół /to głowy ludzkie czy psie”. Warto zauważyć, że Marta Grundwald nie epatuje swoimi imaginacyjnymi możliwościami, stosuje je z naturalną częstością, nienachalnie, w odpowiednich miejscach, dzięki czemu nie sprawiają wrażenia popisów ani nie rażą sztucznością. Być może stoi za nimi rygor pracy nad wierszem, a może – z całą prostotą – stanowią ekspozycję kunsztu autorki.


Piotr Janicki, Nadal aksamit

Piotr Janicki w pewnych miejscach mnie zafascynował, w pewnych zaintrygował. Podziwiam umiejętność, która daje mu możliwość posługiwania się zwykłym językiem tak autonomicznie, żeby nie mówić banałów. Nieobudowana w metafory, nienasycona porównaniami, pozbawiona słowotwórczych inkrustacji, mowa Janickiego pozostaje równocześnie absolutnie wolna od automatycznych zaciągów z kolokwialnego dyskursu, które w tej sytuacji łatwo mogłyby się w wierszu znaleźć. Może to sztuka wyboru, może dar, sądzę, że możliwe byłoby tu połączenie świadomej mechaniki powstawania wiersza z jego demiurgicznym źródłem. „na nieostrej granicy / między czymś trwałym i czymś niepewnym” – być może tam powstają utwory Piotra Janickiego. Na ogół lapidarne, niosą doświadczenie człowieka. – tego, który je napisał. Odmiennie rozumiane doświadczenia zwykłem traktować z nieufnością. Ale gdy widzę choćby ten krótki, sytuacyjny obraz: „kulę się, wysiadając z samochodu / i jeszcze niżej, wychodząc z garażu w noc”, wiem, że wersy Janickiego nie dają żadnego powodu, żeby mu nie ufać. Żeby nie podjąć próby uczestnictwa w jego świecie, choć jest to świat niegościnny i opustoszały.

Piotr Janicki – i tu mnie zaintrygował – dzięki ironii, dyskretnie podanej, niemal nieuchwytnej, potrafi nadać sens wierszowi zasadniczo nostalgicznemu, który – gdyby został ufundowany na samym melancholijnym spoglądaniu w tył, rozpamiętywaniu obfitości minionego czasu, mógłby stać się kiczowatym landszaftem. „wczorajszy smutek to było coś, / szedłem w nocy a od mojej ulicy milknął dźwięk piły” – zapisuje Janicki i znajdujemy tu oswojony detal osadzony na tle reminiscencji, ale pierwsza część utworu efektywnie tonuje gęstość tego wspomnieniowego zapisu. Janicki czasem może sprawiać wrażenie, jakby dzieciństwo czy młodość były dla niego czasem ważnym, ale świadomy ich nieodtwarzalności, pozostawia je tam, gdzie muszą pozostać – w przeszłości. Czasem również można pomyśleć, że bohater Nadal aksamit doświadcza jakiejś esencjonalnej samotności w dolegliwy sposób, ale nie daje jej odporu, równocześnie nie robiąc sobie nadmiernych złudzeń. Tak dzieje się choćby w utworze „Do dnia”: „z tego co robiłem wcześniej i później bez zaangażowania / została tylko niewyraźna postać. // Ale teraz przygnębia mnie myśl, / że może powinienem pozbierać te rysy / do kupy i skończyć z tobą // twoją robotę. Z ową samotnością Janicki czasem obchodzi się dość spektakularnie: „”Miętoliłem w kieszeni zapałki, / paczkę Światowidów. / Powiedziałem: „Światowidzie, rzygam samotnością”. Cynizm – niewątpliwie tak. Ale pozbawiony nihilizmu. Poruszający.

Piotr Janicki wie świetnie, że słowa, które pozostają nam do wypowiedzenia w pewnych sytuacjach, to grzeczności nieuniknione, frazesy: „sadzam wujka z tym jego przestraszonym życiem / na wózku i wiozę na parking mówiąc, że dobrze wygląda”. Wie, że – dajmy na to – piękno, samo w sobie względne, może być redukowalne do indywidualnych skojarzeń; przedstawia je swobodnie w towarzystwie nienachalnie drwiącego uśmiechu. Z uwagą. Z biglem: ” o perle z małża powiesz, / ogarnięta spokojem, trochę nawet nim przejęta: „chyba twój guzik” albo „zadawniony katar”.

„umówiliśmy się na kościanej stercie, / z której gad mówi: „zobacz, wzniesienie / to akurat twoje życie” – zapisał Piotr Janicki. Podoba mi się, jak wspina się na to wzniesienie. Podoba mi się to, jak z niego zjeżdża.


Łukasz Jarosz, Soma

Jeśli podejmuje się tematy eksploatowane, wyłącznie autentyczność przekazanych treści i talent twórcy mogą obronić taką decyzję. Łukasz Jarosz w debiutanckim tomie przedstawił się jako na ogół osamotniony podróżnik, wędrujący po lasach, nielegalnie rozbijający namioty w parkach narodowych. Zatem, przy poszerzonym spojrzeniu: oddany temu, co wynika z natury, przez co zapewne obdarzony wiarą w określony porządek świata. Już mi tu migoczą: Thoreau, Emerson, panteizm, zwłaszcza w wydaniu Spinozy, podkreślającego niezmienność zasad rządzących naturą, już się przypominają samotniczne wędrówki Whitmana i Wiecherta, a także – sięgając po podobieństwa leżące w polskiej liryce współczesnej – choćby poezja Jacka Podsiadły i Michała Sobola. Potężne oparcie. Pokaźny bagaż, ale też poważna przeszkoda – żeby dysponując podobnym światooglądem, zakotwiczyć go w pobliżu sobie podobnych, ale nie wystawić się na powtarzalność, podjąć po zaprzysięgłych admiratorach natury, zmarłych i żyjących, myśl, nie samo słowo, gdyż pozostanie przy samym słowie oznaczałoby epigonizm.

Łukaszowi Jaroszowi się udało. Napisał tom intrygujący, autentyczny, sprostał wspomnianemu dziedzictwu w sposób sumienny i twórczy: zamiast wyłącznie czerpać, dołożył do niego swój wkład, niepowtarzalny. „słońce jest jeszcze wysoko, wchodzimy do lasu – / ojciec i syn na tle rdzawej jesieni. / Nakruszyła wokół, rozrzuciła pod nogami / połamane liście, suchy tytoń. Przypadkiem znajdujemy / drzewo, na którym zatrzymał się piorun. / Wzdłuż kory przebiega szrama, podobna do tej, / która kiedyś przekreśli i nasze twarze” – oto fragment wiersza, mistrzowsko spuentowanego, mówiący o kilku determinantach liryki Jarosza. Obrazowanie, z regularnie powtarzającym się motywem jesieni albo zimy, dominujący czas, czyli na ogół godziny popołudniowe, często także noc, zmierzch, i w końcu samo miejsce, czyli las – niepomiernie ważny żywioł w utworach Jarosza. Czego poeta szuka w owym lesie? Być może odpowiedniego porządku, zgodnego z jego własnym, wewnętrznym, być może – po prostu – wytchnienia i zapomnienia: „Gdzie pójdziemy, / by na chwilę znaleźć ukojenie? / Może ukoi nas szum w koronach drzew lub widok / pokrytego krą jeziora?”

Jarosz w swoich naturalistycznych utworach opisuje świat nieemocjonalnie, twardo, weźmy na przykład opis świniobicia: „Przez okienko spoglądam, co robi /ojciec – wiszące jelita zapycha mięsem, kroi w kostkę i wrzuca / do parującego garnka wielkie, bordowe serce. Pod sufitem pełga / w kagańcu żarówka, w jej świetle koci język oblizuje ostrze.” Albo: „rozbawione dziecko pompuje świński pęcherz”. Od czytelnika zależy, co dostrzeże w owych opisach – ja widzę przede wszystkim prawdę. Jeśli Jarosz bywa czuły, to jest to czułość w pewnych zakresach nasycona erotyzmem, ale też stanowi rodzaj brutalności, z jaką natura obchodzi się z człowiekiem: „Nasze nagie, matowe ciała obejmują się w ciemnościach. / Drżą jak przed operacją, jakby czekały na dłuto, kleszcze, trepan” albo: „Ostrożnie po śliskich kamieniach wchodzimy do wody. / Rzeka obejmuje nas, zimne dłuto przykłada do skroni”.

Soma to zapis wędrówek i myśli skreślony przez człowieka, który zaufał temu, co dostępne jego własnym zmysłom i skłonnościom. Co jest niezakłamane, ale też niewyidealizowane. Poprzedników w samotnych peregrynacjach i rozmyślaniach ma zacnych, ale Jarosz przemierza swoje własne lasy, depcze swoją trawę, zagląda w swoje jeziora, więc można mu wierzyć, nawet jeśli jego prawda okaże się „stertą kamieni, które towarzyszą nam od zawsze”. Może zwłaszcza wtedy.


Marcin Orliński, Mumu humu

„porządek w świecie / nietrwałych rzeczy” – zapisał Marcin Orliński w debiutanckim Mumu humu. Niewiele stron tego tomu trzeba przewrócić, by się przekonać, że gwarantem owego porządku w utworach Orlińskiego jest przede wszystkim miłość. Spełniona, odwzajemniona, nagradzająca staranie. Budująca napięcie między dwojgiem ludzi, lecz z nieporównywalną częstością i potęgą znosząca je, przynosząca wytchnienie, popychająca wybrańców ku sobie. Miłość szczęśliwa? Wszystko wskazuje na to, że tak. W opisywanym miejscu, w opisywanym czasie szczęśliwa i dopasowana: „Pomiędzy światłem i światłem. Odbijamy się / od siebie. Jak dwie idealne tafle w galerii luster. / Dwa owoce. Dwa słowa. Dwa echa. A nawet / dwie epoki o tej samej nazwie”.

Orliński zapisuje swoje „Traktaty o kochaniu. Trajektorie. / Ceremonie. Wielkie, Niewinne, Niewypowiedziane, / Nocne, Dorzeczne, Wyostrzone. Być może sny. / Być może” na ogół na znajomym terytorium, może nawet jest to obszar domu, zamieszkiwanego przez psa Woltera, niezwykłe Wyjątko i oczywiście Magę – bohaterkę wywyższoną nad wszystko i wszystkich
z zasadniczego powodu. To właśnie ona jest dopełnieniem. Miłością. Czasem to uczucie rozgrywa się w prywatnej scenerii, jak choćby tu: „czasami budzimy się w nocy i czytamy wiersze /ze swoich twarzy”, czasem jest to erotyka subtelna, lokowana w obrazach stonowanych i jakby wyidealizowanych wobec spokoju o to, co nastąpi: „Gdzieś wysoko, w bezlistnych gałęziach // zakwitały nieśmiałe lata, wiosny i zimy.”

Ale utwory Orlińskiego nie zawsze bywają tak nieporuszone, jeśli chodzi o wspomniane fundamentalne uczucie. Wysublimowane zapisy czasem okazują się wstępem do przedstawień niepokojących: „A później zeszliśmy pod wodę i jeszcze większa / cisza zlepiła nam dłonie”, zdarza się, że wyrażonych dosadnie, wprost – i jakże prawdziwie, przejmująco – opisujących to, co za sprawą rzeczywistości rozgrywa się pomiędzy dwojgiem ludzi złączonych odwzajemnionym uczuciem: „Dwa pyski i przerażone ślepia. Oswajamy /to, co można oswoić ze świata. Codziennie”. Jeśli bowiem w wierszach Orlińskiego można wychwycić zagrożenie dla pary kochanków, widziałbym je jako niebezpieczeństwo o rodowodzie zewnętrznym, niepewność nadchodzącą stamtąd, gdzie są „przymknięte oczy. Rozwarte / usta. Niebo. – Kwiatostan śmierci.” Może wtedy rzeczywiście „lepiej nie wiedzieć, że mkniemy / poprzez cichy, pusty, obłąkany wszechświat.” Zresztą w tego typu okolicznościach żadna wiedza niczemu nie służy, choć czasem opłaca się podkreślić jej daremność.

W liryce Marcina Orlińskiego niewątpliwie należy zwrócić uwagę na wątki miłosne, niesłodkie i nieegzaltowane, poprowadzone tak, że stanowią wyraz naturalnego zawierzenia, na ogół wyzwalającego od lęku i niepewności. Ale samego autora warto także docenić na kilku odmiennych polach. Choćby dlatego, że sporo inwestując w idealizm, udało mu się obronić swój własny wiersz i przed banałem, i przed popisową konfabulacją. Moim zdaniem przede wszystkim dlatego, że – sporadycznie spotyka się ten typ rozłączenia – Marcin Orliński stworzył świat na znacznym obszarze zdeformowany, ale nie złowieszczy: „Żarówki rosnące na gruszy. Fantastyczne neony /oplatające miejskie baobaby. Ekranizacje. Arytmia stukotu / palców o klawiaturę. Linki i bannery. Zapach wieczoru / i smak minut, które dopiero nadejdą. Przyciąganie od strony / bordowego błysku na samym dnie nocy. Pływający portal / o potrójnym dnie. Jasność. Niekończąca się opowieść.”


Tomasz Pułka, Rewers

„Jeszcze się gubię, widzisz to, prawda? Ale już coraz / przestronniej jest w tym gubieniu” – zapisał Tomasz Pułka. Tak właśnie prowokuje czytelnika ten praktyk mowy wielorakiej, dykcji wieloujściowej, apologeta pisania wszystkożernego, zdolny włożyć każdy element rzeczywistości do wiersza w dowolnym porządku, a równocześnie zbudować wiersz oparciu o dowolny element tej rzeczywistości. Zbudować w błysku. W okamgnieniu. Nie napisać, ale wzniecić wiersz. Naturalnie: „Tak się topi / w słowach tak moczy się nogi w ujściu źrenicy”. Skoro mowa o naturalnym powstawaniu wiersza, warto wspomnieć, że natura liryki jest zasadniczo statyczna, stanowi zarejestrowany i utrwalony określony porządek rzeczy czy zjawisk. Tomasz Pułka stara trzymać się od owej statyczności tak daleko, jak to możliwe: „teraz będzie ostry zakręt” – zapowiada i rzeczywiście, nie brak w Rewersie ostrych zakrętów – nagłe przeskoki akcji, nieoczekiwane zmiany miejsc, podmiany osób – cała ta nieustanna fluktuacja treści stanowi ważny atrybut jego liryki i świadczy o jej lekturowej atrakcyjności, nie zawsze oznaczającej przystępność, ale współczesna liryka czasem już tak ma. Jak zapisał sam Pułka: „każda chwila ma swój własny nieregulaminowy sens” w wierszu pt. – nomen omen – „żywo”.

„Zmień obiektyw, trzeba będzie popatrzeć od spodu” – Pułka to specjalista od dyrektyw,
kierowanych przede wszystkich do samego siebie. „Porozmawiajmy o czasie” – zaprasza do rozmowy, po czym natychmiast rzuca: „ale byłbym wdzięczny gdybyś to ty mówiła”, lecz w ostatecznym – i równocześnie błyskawicznym – rozrachunku wyręcza swoją interlokutorkę; już jej nie potrzebuje, już poczuł się w żywiole i mówi – tak jak przypuszczam, planował albo tak jak ma w naturze – sam: „opowiem / ci o wczoraj jechałem rowerem przez miasto i nie uwierzysz /ale goniło mnie dziecko taki mały brzdąc z niezasznurowanymi / butami w rękach (też się zdziwiłem) biegł przez parking / i krzyczał stać stać tędy nie wolno uciekać„. Dyktatorskie to zapędy, artystyczny tupet, przyznaję, że urokliwy, skoro Pułka ma odwagę, by – zapewne mrużąc oko, ale nie zdejmując nogi z gazu – zapytać czytelnika: „Wsiąkasz w to, prawda? Więc wybacz, że pytam, / że cię podpuszczam, koryguję tor lotu, ergo: spadania”

W wierszach Tomasza Pułki zaskakuje również rozchwianie topograficzne, jest zwodnicze, ale zmysłowe: „Tu stoisz, tam gęstnieje las, pośrodku tylko skrawki mchu, / pojedyncze krople krwi”, tak samo zadziwiają oniryczne obrazy z subtelnym, nigdy niedopełnionym posmakiem erotyzmu: „Więc sen, prostokąt snu niby tapeta / powiek, rozkrojona ryba i perła w brzuchu morza. Tam cię // zabiorę, ale zostawię ubraną.” Zresztą połączenie zapisów o charakterze intymnym z echami sennych wizji wychodzi Pułce imponująco: „mój sen jest kształtem światłowodu więc jest / i dworcem rękawiczką kokardką lub jabłkiem / fragmentem martwej natury z twoim spojrzeniem / bo nie ma cię na zewnątrz więc tylko we mnie”.

Czasem można odnieść wrażenie, jakby w wierszach Tomasza Pułki ta dobiegająca zewsząd mowa traciła użyteczność, ustępowała gestom: „popatrz / przez denko gaśnie ten słowotok świecą latarnie / między drzwiami a niebem gubi się szron”. Ale to zdarza się sporadycznie – Pułka zdecydowanie przygotował ucztę z dań dla słowożerców. „zostanie popiół i mojżesz. Skóra i brzeg.” Skoro tak, to znaczy, że szykuje się porządna wyżerka.


Wiersze nominowanych autorów

Zofia Bałdyga 

Bruksela, Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych.

Zwiedzająca budzi Marata.
Sprzątnij te papiery, zasłoniły sedno.
Dzisiaj nie potrzebujesz kurtyny, jesteś absolutny,
szeptany w ciasnej uliczce wciąż jeszcze
znaczysz więcej niż sztylet o wybitym
podtekście erotycznym albo przyjacielski prezent
z grubo ciosaną dedykacją.
Tak, krew spiera się w ręku, ale nie myśl o tym.
Sława błyszczy z dwóch stron, dowodzi długowiecznymi
odpowiedziami, zmienia ideały w fakty
fotograficznie przyszyte do nazw.
Mogę cię tam wysłać nawet pocztą,
w tłumie. Coraz mniej miejsc śmiertelnych,
zdarzenia i rozmowy tlą się jakby jaśniej.
Popatrz za okno, wszystko jest dzisiaj dotykalne.
Popatrz na wannę, twoje płócienne życie
może się jeszcze prześlizgnąć.


Magdalena Bielska

***

Powrót do miasta w upalny dzień,
w jeden z tych dni w połowie sierpnia,
kiedy lato jest już zmęczone, przejrzałe.
We wnętrzu autobusu oddychanie jest niemożliwe;
pasażerowie zasypiają nieprawdziwym snem
z otwartymi ustami, które nie zaczerpują powietrza.
Jest to raczej jak przerwa w istnieniu,
kiedy nie upływa ani minuta snu.
Za oknem pojawiają się znajome ulice i budynki,
nie od razu rozpoznawane,
jakby wróciło się ze świata, w którym nie ma niczego
i cały nadmiar materii form bogatego miasta
nie zachwyca, budzi raczej zdziwienie i niesmak
nad pieczołowitością i mozołem, z którymi te formy były budowane.


Ryszard Będkowski

List z tamtego świata

Czas stanął w miejscu, w którym światło
pod pozorem cienia, spiętrzyło się iglicą
wymierzoną w niebo wprost w nielegalne
zgromadzenie chmur obserwujących popisy

niejakiego Ryszarda Będkowskiego
na drewnianych saneczkach zręcznie omijającego
kominy na dachu kamienicy przy Kowalskiej dwa
ulicy miasta kompletnie rozpuszczonego we krwi.

I gdyby jeszcze bardziej się skupić można
by zobaczyć przedwcześnie rozwinięte
w amorficznej postaci zalążek rymu, embrion
rytm, rozdęte fałszywą wiosną, kaftanem śniegu

spięte, śniące i nieprzytomne, ciało karkołomne.
Jak każdy poeta, Cygan, śpiewak, Żyd, nie mogłem
powstrzymać się od śnieżenia świata minus cztery
i pół dioptrii: baraku po dawnej szkole żydowskiej

powidoków wyburzonej cerkwi, ludzi wplątanych
w zawiłe koalicje ulic; znane mi tylko z fotografii
kruche kobiety ze szkła oceanarium fotoplastykonu
wymieniające spojrzenia z manekinami

z wystaw przy ulicy Modrzejewskiej
anemiczne, rozdmuchane złudzeniami
i poczuciem klęski, obarczone dziećmi, przez sen
liżącymi północ na skrzypiących biegunach

sanek, którymi zjeżdżaliśmy w głąb podwórek
przez bramy, pomiędzy żeliwne pachołki, bijąc
łbami o kocie łby wobec podejrzeń,
że nam się to jednak nie śni, że umarliśmy

a przyszłość zawsze jest zmyślona.


Krystyna Dąbrowska

Kobieta w wełnianej chuście

Kobieta w wełnianej chuście w czarno-białe pasy.
Jej głowa i ramiona łączą się w ozdobny romb
który dźwiga inną głowę: ze światła i liści
głowę słonecznego byka, brodatego tura.
Zgarbione ciało kobiety jest jego strojnym tułowiem
byk tańczy na jej cienkich nogach aż puchną jej kostki
zgina ją w pół szarżując i zaraz podrywa w górę
brykając wokół wieńców żółtych iskier.
Czasem zadziera łeb tak nagle
że wzdrygają się frędzle czarno-białej chusty.
A czoło kobiety błyska w jego piersi.


Maciej Froński

O tych, którzy nie pragną sławy

Są tacy, co nie pragną sławy,
Nie chcą być znani dzieciom w szkole,
Lecz wolą żywot wieść ciekawy
W wesołym wiernych kumpli kole.
Są tacy, których problem gryzie,
Gdzie się zabawić, z kim się upić,
Komu pokazać nową cizię,
Lecz wszystko to są ludzie głupi.
Są tacy, co na lata z góry
Zaplanowali swą karierę,
Chcąc w rok niecały od matury
Być już area managerem.
Są nawet, którzy do stolycy
Ze swych przenieśli się zadupi,
By tam z bogactwa pić krynicy,
Lecz wszystko to są ludzie głupi.
Są, co w zadumie modlitewnej
Sięgają wyżyn Absolutu,
Choć Bóg nad nimi szlocha rzewnie,
Aż im wystaje słoma z butów.
Są, co w kościele krzyżem leżą
(Już trudno bardziej się wygłupić)
I centymetrem niebo mierzą,
Lecz wszystko to są ludzie głupi.
Są, co w rodzinnym ciepłym gronie
Hodują tępe swe pociechy,
By te poniosły dalej ogień,
Co ma słomianej siłę wiechy.
Są, co nazwiska chcą dziedzica,
By razem siedzieć z nim w chałupie
I zdjęciem dziadka się zachwycać,
Lecz wszystko to są ludzie głupi.

Przesłanie:

Basiu, chęć jedna nimi włada:

By z objęć śmierci się wykupić,
Lecz śmierć nie zechce z nimi gadać,
Bo są to przecież ludzie głupi.

Gliwice, 12 stycznia 2001 roku.


Maciej Gierszewski

Plejady

Październik. Plejady. Nowy miesiąc. Dni ledwo dyszą,
liście śpiewają i opadając krążą. Proch się sypie.
Papieros dopala się w popielniczce (znaczy? to ślady?).
Pamiętasz może co robiliśmy wczoraj? A przed
wczoraj? A tydzień temu? Odnieść się, odwieść.
Nocą przybywa mi ciała. Czarny dyszy w ucho.
Budzą mnie sny: śni się jakieś jasne ciało.
Wstaję. Za ścianą dogasa impreza. Alex
znów zmartwychwstała. Podchodzę do okna.
Wszystko się zgadza: cztery dziewczyny obalają
wino w cieniu ogrodu, niebieska „Ella. Hurtownia
bielizny”, gwiazdy maja. Popiół zostaje w dłoni.
Nie chcę tu być. Nie chcę być nigdzie. Już nic:
odpowiadam resztę, dopowiadam końcówkę.
Jutro będziemy się kochać, bo tak się umówiliśmy.


Marta Grundwald

respective

dlaczego nie żyjemy dłużej ajnalain?
tyle powiedzmy co architektura
zdążyłby nas poznać Bóg – satelita
podrywałby nas na oczko i tani kwestionariusz:
mój ideał mężczyzny: bezzapachowy
żebym nie płakała tak strasznie
piorąc jego ostatnią koszulkę
mój ideał światła: jasne i ciągłe
„życia“: żeby móc je pociąć na filmy
i w razie czego zmienić kanał
czy twoje skrzypce zamokły ajnalain?
czy twoje świece skradziono?
dokąd pobiegły jelonki które kąpałeś w nocy?
dostałam lekarstwo na miłość żeby mniej bolało
podobno pomaga w początkowej fazie
mówię nie bój się do psa zamiatając podłogę
nie ma się czego bać… nie ma się czego bać
kto mi powie? maleńki szkielecik myszy
w topolowym puchu. mój maleńki szkielecik.
od paru dni siąpi mi w głowie
nic tylko ptaki i nieznośny świt
gdybyśmy mieli więcej czasu może
nauczylibyśmy się oddychać bez siebie
ajnalain – słowo używane w Pakistanie jako zwrot do osoby,
kiedy chce jej się powiedzieć: okrążam cię, zdejmuję z ciebie choroby
i wszystko co złe, kocham cię i jestem gotów za ciebie umrzeć.


Piotr Janicki

I nas wybawi

Ta stara od lat nawleka paciorki,
za każdym razem powstaje naszyjnik jedyny w swoim rodzaju.
Patrzy tak, jakby rozgarnęła żar w piecu
jakiejś podupadłej huty
i mówi głosem ciepłym, trochę zachrypniętym:
Te po trzy, te po cztery, a tamte po cztery pięćdziesiąt.


Łukasz Jarosz

***

Opierając się o szlaban, liczymy wagony.
Za plecami tir wypełniony milczącym bydłem.
Słońce jest jeszcze wysoko, wchodzimy do lasu –
ojciec i syn na tle rdzawej jesieni.
Nakruszyła wokół, rozrzuciła pod nogami
połamane liście, suchy tytoń. Przypadkiem znajdujemy
drzewo, na którym zatrzymał się piorun.
Wzdłuż kory przebiega szrama, podobna do tej,
która kiedyś przekreśli i nasze twarze.


Marcin Orliński

W Kazimierzu nad Wisłą

Ceremonie. Wyjazdy za miasto. Wielkie
słowa i rozległe plany. Wydatki. Dzikie słońce
rozłupuje historyczne kamienie, brukową kostkę.
Za zakrętem jest nasza uliczka: słodycze, łóżko
i łazienka. Ceremonie. Chwile pisane wierszem.
Trakt nad Wisłą. Traktaty o kochaniu. Trajektorie.
Ceremonie. Wielkie, Niewinne, Niewypowiedziane,
Nocne, Dorzeczne, Wyostrzone. Być może sny.
Być może.


Tomasz Pułka

Punkty papilarne (accelerando)

Potrzeba żyletek i snu, ta gra jest jednoosobowa
jak twoja pierwsza dziewczyna której szuka piorunochron.
Tu stoisz, tam gęstnieje las, pośrodku tylko skrawki mchu,
pojedyncze krople krwi. Graliśmy już wczoraj,
obyło się bez miejsc. Jest tak: o żyletkach zapomnij, nie
będą potrzebne; nie pytaj czemu i po co, po prostu. Mamy
dwie strony na których odbija się wszechrzecz, jakkolwiek
mogła by się nazywać. Więc sen, prostokąt snu niby tapeta
powiek, rozkrojona ryba i perła w brzuchu morza. Tam cię
zabiorę, ale zostawię ubraną. Jest burta stołu i jest
pokład krzesła więc proszę: bez uogólnień, po prostu
grajmy. Mój ruch, mój palec, pole z chorągiewką. Tradycja
mówi, że wchodzisz we mnie pierwsza, panie mają pierwszeństwo,
panowie whisky lub wąsy. O, widzisz: dogorywa krzew,
liście krzepną i rodzą się miasta. Znak czy reguła? – nie wiem,
bo nie uważałem, teraz muszę udawać. Widzisz: jestem tutaj,
a tam nas nie ma. Nigdy nas tam nie będzie, bo są granice
smaku; to nami kieruje i kiedyś zabije. A śmierć jest
taką małą dziewczynką z luźnym warkoczykiem i ona ten
warkoczyk co noc musi zjadać.

O AUTORZE

autorzy_leksykon_300x300_Honet
Roman Honet

Urodził się w 1974 roku. Poeta, w latach 1995-2008 redaktor dwumiesięcznika „Studium” oraz książek publikowanych w bibliotece tego pisma. Wydał tomy: alicja (1996), Pójdziesz synu do piekła (1998), „serce” (2002), baw się (2008), moja (wiersze wybrane, 2008), piąte królestwo (2011), świat był mój (2014). Redaktor antologii Poeci na nowy wiek (2010) i Połów. Poetyckie debiuty. Współredaktor Antologii nowej poezji polskiej 1990-2000 (2004). Nominowany do Nagrody literackiej Nike 2009, Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius 2009 oraz Nagrody Literackiej Gdynia 2012. Laureat (ex aequo z Jackiem Podsiadło) Nagrody im. Wisławy Szymborskiej 2015 za tom świat był mój. Jego wiersze tłumaczono na angielski, duński, hiszpański, litewski, niemiecki, norweski, rosyjski, słoweński, ukraiński, słowacki, włoski. Prowadzi zajęcia w SLA na Wydziale Polonistyki UJ.

powiązania

04_RECENZJE__Roman HONET__Poezja z nagrodami świat był mój

Poezja z nagrodami: świat był mój

recenzje / KOMENTARZE Roman Honet

Roman Honet odpowiada na pytania w ankiecie dotyczącej książki świat był mój, wydanej w Biurze Literackim 28 kwietnia 2014 roku, a w wersji elektronicznej 5 grudnia 2018 roku. Książka ukazuje się w ramach akcji „Poezja z nagrodami”.

WIĘCEJ
19_DZWIEKI__Roman HONET__rzeczy używane

rzeczy używane

dzwieki / RECYTACJE Roman Honet

Wiersz z tomu świat był mój, zarejestrowany podczas spotkania „Odsiecz” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ
20_NAGRANIA__Kacper BARTCZAK, Martyna BULIŻAŃSKA, Roman HONET, Szymon SŁOMCZYŃSKI, Maciej JAKUBOWIAK_Symulacja świata

Symulacja świata

nagrania / Stacja Literatura Kacper Bartczak Maciej Jakubowiak Martyna Buliżańska Roman Honet Szymon Słomczyński

Spotkanie autorskie w ramach festiwalu Stacja Literatura 22, w którym udział wzięli Kacper Bartczak, Martyna Buliżańska, Roman Honet, Szymon Słomczyński i Maciej Jakubowiak.

WIĘCEJ
20_NAGRANIA__John ASHBERY__Tribute to John Ashbery

Tribute to John Ashbery

nagrania / Stacja Literatura Asja Bakić Bagio Guerra Bogusław Kierc Dawid Mateusz Joanna Mueller John Ashbery Kacper Bartczak Llŷr Gwyn Lewis Lynn Suh Marcin Sendecki Radosław Jurczak Roman Honet Ryan van Winkle Szymon Słomczyński Tomasz Bąk

Spotkanie autorskie „Tribute to John Ashbery” w ramach festiwalu Stacja Literatura 22.

WIĘCEJ
01_WYWIADY__Joanna ROSZAK__Poczucie łączności

Poczucie łączności

wywiady / O KSIĄŻCE Joanna Roszak Roman Honet

Rozmowa Romana Honeta z Joanną Roszak, towarzysząca premierze książki Przyszli niedokonani, wydanej nakładem Biura Literackiego 5 lutego 2018 roku.

WIĘCEJ
01_WYWIADY__Roman-HONET-__Abc

W literaturze zawsze zostaje się w tyle

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Winiarski Roman Honet

Rozmowa Jakuba Winiarskiego z Romanem Honetem, towarzysząca premierze książki ciche psy, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 21 sierpnia 2017 roku.

WIĘCEJ
04_RECENZJE__Roman_HONET___matka-współczesna

matka współczesna

recenzje / KOMENTARZE Roman Honet

Autorski komentarz Romana Honeta w ramach cyklu „Historia jednego tekstu”, towarzyszący premierze książki ciche psy, wydanej w Biurze Literackim 21 sierpnia 2017 roku.

WIĘCEJ
DZWIEKI__jabłonie

jabłonie

dzwieki / RECYTACJE Roman Honet

Wiersz z tomu świat był mój, zarejestrowany podczas spotkania „Odsiecz” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ
21_NAGRANIA__Roman HONET__[moja mała przyjaciółka...]

[moja mała przyjaciółka…]

nagrania / Złodzieje wierszy Roman Honet

Wiersz z książki baw się. Klip zrealizowany w ramach konkursu „Etiuda z wierszem” dla studentów wrocławskiej ASP.

WIĘCEJ
UTWORY_honet

Wiersz na święta: kołyska dla króla

utwory / zapowiedzi książek Roman Honet

Poemat pochodzi z książki Ciche psy Romana Honeta, która ukaże się w przyszłym roku w Biurze Literackim.

WIĘCEJ
WYWIADY_honet

Milczenie, powrót, śmierć, dzieciństwo

wywiady / O KSIĄŻCE Grzegorz Czekański Roman Honet

Z Romanem Honetem o książce baw się rozmawia Grzegorz Czekański.

WIĘCEJ
RECENZJE_honet_komentarz

otworzyłem sen nie mój, lato 1991. golden boy

recenzje / KOMENTARZE Roman Honet

Komentarz Romana Honeta do wierszy „otworzyłem sen nie mój” i „lato 1991. golden boy” z tomu baw się, który ukazał się nakładem Biura Literackie 9 czerwca 2008 roku.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Otworzylem_sen_nie_moj

Otworzyłem sen nie mój

dzwieki / RECYTACJE Roman Honet

Wiersz z tomu baw się, zarejestrowany podczas spotkania „Moje likwidacje” na festiwalu Port Wrocław 2009.

WIĘCEJ
NAGRANIA_Baw_sie

baw się

nagrania / Między wierszami Roman Honet

Joanna Orska, Agnieszka Wolny-Hamkało i Radosław Wiśniewski o czwartym tomie poetyckim Romana Honeta; rozmowa z Autorem oraz klip do wiersza „Korona” w reżyserii Anny Jadowskiej.

WIĘCEJ
NAGRANIA_Moja_mala_przyjaciolka

[moja mała przyjaciółka…]

nagrania / Złodzieje wierszy Roman Honet

Wiersz z książki baw się (2008). Klip zrealizowany w ramach konkursu „Etiuda z wierszem” dla studentów wrocławskiej ASP.

WIĘCEJ
Kolektyw_krytyczny__Miedzy_wierszami__Miedzy_nami_2009__Barbarzyncy_czy_nie

Dyskusja „Barbarzyńcy czy nie. Dwadzieścia lat po przełomie”

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura Darek Foks Dariusz Nowacki Justyna Sobolewska Krzysztof Jaworski Piotr Czerniawski Piotr Śliwiński Roman Honet

Port Wrocław 2009: wypowiedzi Dariusza Nowackiego, Piotra Śliwińskiego, Justyny Sobolewskiej, Piotra Czerniawskiego, Darka Foksa, Krzysztofa Jaworskiego, Bohdana Zadury, Romana Honeta.

WIĘCEJ
RECENZJE_sebyla.pg

Czytajcie sami

recenzje / ESEJE Roman Honet

Recenzja Romana Honeta z książki Dialog w ciemności Władysława Sebyły w wyborze Wojciecha Bonowicza.

WIĘCEJ
RECENZJE_opisywanie_pobytow

Opisywanie pobytów w kolejnych systemach wartości i systemach obłudy

recenzje / ESEJE Roman Honet

Połów 2011. Fragment eseju Romana Honeta Nie łączyć, nie dzielić – o poezji Szymona Domagały-Jakucia.

WIĘCEJ
nagrania_Odsiecz_1

Odsiecz

nagrania / Z Fortu do Portu Filip Zawada Marta Podgórnik Roman Honet

Zapis spotkania autorskiego „Odsiecz” z Romanem Honetem, Martą Podgórnik i Filipem Zawadą w ramach 20. edycji festiwalu Port Literacki 2015.

WIĘCEJ
RECENZJE_Cztery-razy-Szychowiak

Cztery razy (o) Naraz

recenzje / KOMENTARZE Anna Kałuża Katarzyna Fetlińska Marta Podgórnik Roman Honet

Komentarze Marty Podgórnik, Katarzyny Fetlińskiej, Anny Kałuży, Romana Honeta do wierszy z książki Julii Szychowiak Naraz, wydanej w Biurze Literackim 4 kwietnia 2016 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Roman-Honet_1

Kobieta, muzyka, liryka i pies

wywiady / O KSIĄŻCE Artur Burszta Roman Honet

Rozmowa Artura Burszty z Romanem Honetem, towarzysząca premierze książki rozmowa trwa dalej, wydanej w Biurze Literackiem 8 marca 2016 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Honet_Myslac-o-zmiennosci

Myśląc o zmienności

recenzje / KOMENTARZE Roman Honet

Autorski komentarz Romana Honeta w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki rozmowa trwa dalej, wydanej w Biurze Literackim 8 marca 2016 roku.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Roman-Honet_2015

miesiąc nieśmiertelnych

dzwieki / RECYTACJE Roman Honet

Wiersz z tomu świat był mój, zarejestrowany podczas spotkania „Odsiecz” na festiwalu Port Wrocław 2015.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Zeby-wrzal_Roman-Honet

Żeby wrzał

dzwieki / RECYTACJE Roman Honet

Wiersz z tomu baw się, zarejestrowany podczas spotkania „Moje likwidacje” na festiwalu Port Wrocław 2009.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Zeby-wrzal_Roman-Honet

Pieśń o powrotach, całości i częściach

dzwieki / RECYTACJE Roman Honet

Wiersz z tomu baw się, zarejestrowany podczas spotkania „Moje likwidacje” na festiwalu Port Wrocław 2009.

WIĘCEJ
KSIAZKI_swiat-byl-moj

Komentarz do wiersza „nikt nie zaśnie”

recenzje / KOMENTARZE Roman Honet

Komentarz Romana Honeta do wiersza „nikt nie zaśnie ” z tomu świat był mój

WIĘCEJ
KSIAZKI_swiat-byl-moj

Gorycz bliskości niechcianej

wywiady / O KSIĄŻCE Roman Honet

Z Romanem Honetem o książce świat był mój rozmawia Konrad Wojtyła.

WIĘCEJ
WYWIADY_Nie_ze_wzgledu

Nie ze względu na piękne obrazy, ale na moc słowa

wywiady / O KSIĄŻCE Martyna Buliżańska Roman Honet

Rozmowa Romana Honeta z Martyną Buliżańską, towarzysząca premierze książki Moja jest ta ziemia, wydanej w Biurze Literackim 26 września 2013 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Maciej-Kulis

Spacerów jestem głodny, niech zima się skończy!

wywiady / O PISANIU Maciej Kulis Roman Honet

Z Maciejem Kulisem o książce Połów. Poetyckie debiuty 2012 rozmawia Roman Honet.

WIĘCEJ
RECENZJE_Polow-2012

O wierszach Macieja Kulisa

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Roman Honet, współredaktor antologii Połów. Poetyckie debiuty 2012, o twórczości Macieja Kulisa.

WIĘCEJ
RECENZJE_Polow-2012

Jakby w kamieniu

wywiady / O PISANIU Patryk Czarkowski Roman Honet

Z Patrykiem Czarkowskim o książce Połów. Poetyckie debiuty 2012 rozmawia Roman Honet.

WIĘCEJ
RECENZJE_Polow-2012

O wierszach Patryka Czarkowskiego

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Roman Honet, współredaktor antologii Połów. Poetyckie debiuty 2012, o twórczości Patryka Czarkowskiego.

WIĘCEJ
WYWIADY_Podgornik_Honet

Połów

wywiady / O PISANIU Marta Podgórnik Roman Honet

Redaktor według mnie nie powinien ogrywać żadnej roli. Ma być czytelnikiem. Sam tak traktowałem autorów, którzy trafili do mnie w Połowie.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Polow-2011

Nie łączyć, nie dzielić

recenzje / IMPRESJE Roman Honet

Roman Honet współredaktor antologii Połów. Poetyckie debiuty 2011 o twórczości Kamila Brewińskiego, Macieja Burdy, Szymona Domagały-Jakucia i Grzegorza Jędrka.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Piate-krolestwo

„dla mgły, dla pustyni”

recenzje / KOMENTARZE Roman Honet

Autorski komentarz Romana Honeta do wiersza „dla mgły, dla pustyni” z książki piate królestwo, wydanej nakładem Biura Literackiego 27 stycznia 2013 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Piate-krolestwo

„ptak już nigdy”

recenzje / KOMENTARZE Roman Honet

Autorski komentarz Romana Honeta do wiersza „ptak już nigdy” z książki piąte królestwo.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Piate-krolestwo

To ja posadziłem palmy i wybrałem małpy

wywiady / O KSIĄŻCE Roman Honet

Z Romanem Honetem o książce piąte królestwo rozmawia Konrad Wojtyła.

WIĘCEJ
RECENZJE_Slawomir-Elsner

O poezji Sławomira Elsnera

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Bohater Elsnera przypomina człowieka znajdującego się na skraju wyczerpania, zatem jeśli miała tu miejsce konfrontacja, to właśnie jego zmuszono do kapitulacji. Do życia utajonego: na dnie, w piwnicy…

WIĘCEJ
RECENZJE_Konrad-Gora

O poezji Konrada Góry

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Poeta, który mówi swoją prawdę, nie ma potrzeby oglądania się wstecz, nie prowadzi go konieczność konfrontowania swojego komunikatu wobec innego.

WIĘCEJ
poeci_na_nowy_wiek_male_IMG_9739

Czuję się zdecydowanie nieświadomy swojego pisania

wywiady / O PISANIU Roman Honet Tomasz Pułka

Rozmowa Romana Honeta z Tomaszem Pułką, towarzysząca premierze antologii Poeci na nowy wiek, wydanej w Biurze Literackim 8 kwietnia 2010 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Zapis niepewności

wywiady / O KSIĄŻCE Jacek Dehnel Roman Honet

Rozmowa Romana Honeta z Jackiem Dehnelem, towarzysząca premierze antologii Poeci na nowy wiek, wydane w Biurze Literackim w 2010 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Obecnie jestem panterą

wywiady / O PISANIU Justyna Bargielska Roman Honet

Rozmowa Romana Honeta z Justyną Bargielską, towarzysząca premierze antologii Poeci na nowy wiek, wydanej w Biurze Literackim w 2010 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Robert-Rybicki

O poezji Roberta Rybickiego

recenzje / ESEJE Roman Honet

Laudacja Romana Honeta, prowadzącego projekt Poeci na nowy wiek.

WIĘCEJ
RECENZJE_Urszula-Kulbacka

O wierszach Urszuli Kulbackiej

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Wydaje mi się, że w wierszach Kulbackiej szczególnie ważne jest nieprzerwane zachowywanie czujności, tyle że powody tego stanu – odwrotnie niż w poprzednim wypadku – przeniosły się z ludzi, (którzy, ilekroć by się w liryce Kulbackiej nie spotkali, niemal zawsze krzyczą, przeklinają, narzekają) na rzeczy martwe i dlatego teraz nawet w zetknięciu z nimi trzeba zdać się na obsesyjną ostrożność…

WIĘCEJ
RECENZJE_Martyna Bulizanska

O wierszach Martyny Buliżańskiej

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Buliżańska pisze nonszalancko, ale to typ nonszalancji, który odnosi się nie do ignorancji, ale do wariacji powstałych dzięki jakości wykonania.

WIĘCEJ
RECENZJE_Krzysztof-Dabrowski

O wierszach Krzysztofa Dąbrowskiego

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Krzysztof Dąbrowski ujął mnie swoją zachłannością na życie. Na świat. Przenikająca pazerność. Żarliwość. Nieoczekiwane, błahe zdarzenie, przypadkowy epizod potęguje głębię tego nienasycenia.

WIĘCEJ
RECENZJE_Dominik-Zyburtowicz

O wierszach Dominika Piotra Żyburtowicza

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Daleko – to miara z naszego świata, mogłyby doskonale widnieć na niej dokładniejsze i wymierniejsze stopnie, ale tu nie chodzi o rachunek, ale o wysłanie pewnego sygnału: możliwość ostatecznego zniweczenia – może bezpowrotnej śmierci, może rozstania na zawsze – zostaje wykluczona.

WIĘCEJ
RECENZJE_Polow-2010

Połów 2010 okiem Romana Honeta

wywiady / O KSIĄŻCE Roman Honet

Czasem trafiały się zestawy oryginalne, świadczące o gotowości, ale także o zdolności do podjęcia ryzyka przez autora, zdarzało się to sporadycznie, zresztą nie spodziewałem się odwrotnych proporcji, i to właśnie owe zestawy stanowiły dla mnie punkt odniesienia…

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Suplement

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Kierowało mną wyłącznie przekonanie, że wiersze przywołanych autorów, to, co wnieśli oraz wnieść mogą do liryki polskiej, domaga się – z racji mojej roli w całym projekcie – zdecydowanej reakcji.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2009

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2009. Wśród wyróżnionych: Waldemar Jocher, Małgorzata Lebda, Joanna Lech, Dawid Majer, Agnieszka Mirahina, Teresa Radziewicz, Bianka Rolando, Anna Wieser.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2008

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2008. Wśród wyróżnionych: Szymon Bira, Marcin Czerkasow, Sławomir Elsner, Konrad Góra, Iwona Kacperska, Izabela Kawczyńska, Grzegorz Kwiatkowski, Monika Mosiewicz, Kamila Pawluś, Bohdan Sławiński.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy wiek. Rocznik 2007

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2007. Wśród wyróżnionych: Kamila Janiak, Przemysław Owczarek, Marcin Perkowski, Jakub Przybyłowski, Jarosław Spuła, Julia Szychowiak i Marek Wojciechowski.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy Wiek. Rocznik 2005

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2005. Wśród wyróżnionych: Magdalena Komoń, Bartosz Konstrat, Szczepan Kopyt, Piotr Kuśmirek, Piotr Mierzwa, Artur Nowaczewski, Dariusz Pado, Justyna Radczyńska, Dagmara Sumara, Anna A. Tomaszewska, Adam Zdrodowski.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2004

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2004. Wśród wyróżnionych: Jacek Dehnel, Tomasz Gerszberg, Tomasz Jamroziński, Roman Kaźmierski, Joanna Wajs.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy Wiek. Rocznik 2003

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2003 (Justyna Bargielska, Juliusz Gabryel, Michał Kasprzak, Paweł Kozioł, Robert Król, Joanna Mueller, Robert Rybicki, Radosław Wiśniewski), towarzyszące projektowi „Poeci na nowy wiek”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy Wiek. Rocznik 2002

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2002. Wśród wyróżnionych: Jacek Bierut, Ryszard Chłopek, Grzegorz Giedrys, Małgorzata Jurczak, Tobiasz Melanowski, Anna Piekara, Paweł Sarna, Marcin Siwek.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2001

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2001. Wśród wyróżnionych: Marcin Cecko, Agnieszka Kuciak, Paweł Lekszycki, Piotr Macierzyński, Marcin Ożóg, Edward Pasewicz, Michał Sobol, Małgorzata Sochoń.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2000

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2000. Wśród wyróżnionych: Wojciech Brzoska, Julia Fiedorczuk, Krzysztof Gedroyć, Anna Podczaszy, Adam Pluszka.

WIĘCEJ
KSIAZKI_moja

Żadnego pokolenia nie było

wywiady / O KSIĄŻCE Roman Honet

Jeśli istnieje coś takiego, jak poezja roczników 70., to można być nawet królową angielską, ale lepiej się z tym nie obnosić, żeby nie wzbudzać zainteresowania psychiatrów. Ale ja tam nie wiem, czy istnieje…

WIĘCEJ
KSIAZKI_moja

[dzień na wyścigach. rzeka niosąca kubły], echa jednego głosu

recenzje / KOMENTARZE Roman Honet

Natychmiastowe rozstrzygnięcia w pisaniu czasem są dla mnie równocześnie tak ostateczne, że stoję wobec konieczności uznania ich za nienaruszalne, choć powstały za moją przyczyną.

WIĘCEJ
KSIAZKI_baw-sie

O baw się

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Komentarze Joanny Mueller, Konrada Wojtyły, Macieja Milacha, Bartosza Sadulskiego, Jakuba Momry, Bartłomieja Majzla.

WIĘCEJ
17_DZWIEKI__Łukasz JAROSZ__Opierając się o szlaban liczymy wagony

Opierając się o szlaban liczymy wagony

dzwieki / RECYTACJE Łukasz Jarosz

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI__Tomasz_PUŁKA__Paralaksa w weekend_top

Paralaksa w weekend

dzwieki / RECYTACJE Tomasz Pułka

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI__Tomasz_PUŁKA__Najpiękniejszej dziewczynie_top

Najpiękniejszej dziewczynie

dzwieki / RECYTACJE Tomasz Pułka

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI__Tomasz_PUŁKA__Elegia dla Teresy Radziewicz_top

Elegia dla Teresy Radziewicz

dzwieki / RECYTACJE Tomasz Pułka

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
Rybicki__Fotorelacja__Festiwal__2010-04-23__00

Szczątki kosmosu

dzwieki / RECYTACJE Robert Rybicki

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Przez_frontowe_okno

Przez frontowe okno

dzwieki / RECYTACJE Konrad Góra

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Joanna-Lech_Mijanie

mijanie

dzwieki / RECYTACJE Joanna Lech

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Julia_Fiedorczuk_Poeci-na-nowy-wiek

Będą kwiaty

dzwieki / RECYTACJE Julia Fiedorczuk

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Jacek_Dehnel_Poeci-na-nowy-wiek

Hotel Rzeszów

dzwieki / RECYTACJE Jacek Dehnel

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
DZWIEKI_Lukasz-Jarosz_Oko

Oko

dzwieki / RECYTACJE Łukasz Jarosz

Wiersz z tomu Poeci na nowy wiek, zarejestrowany podczas spotkania „Poeci na nowy wiek” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ
RECENZJE_Slawomir-Elsner

O poezji Sławomira Elsnera

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Bohater Elsnera przypomina człowieka znajdującego się na skraju wyczerpania, zatem jeśli miała tu miejsce konfrontacja, to właśnie jego zmuszono do kapitulacji. Do życia utajonego: na dnie, w piwnicy…

WIĘCEJ
RECENZJE_Konrad-Gora

O poezji Konrada Góry

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Poeta, który mówi swoją prawdę, nie ma potrzeby oglądania się wstecz, nie prowadzi go konieczność konfrontowania swojego komunikatu wobec innego.

WIĘCEJ
poeci_na_nowy_wiek_male_IMG_9739

Czuję się zdecydowanie nieświadomy swojego pisania

wywiady / O PISANIU Roman Honet Tomasz Pułka

Rozmowa Romana Honeta z Tomaszem Pułką, towarzysząca premierze antologii Poeci na nowy wiek, wydanej w Biurze Literackim 8 kwietnia 2010 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Zapis niepewności

wywiady / O KSIĄŻCE Jacek Dehnel Roman Honet

Rozmowa Romana Honeta z Jackiem Dehnelem, towarzysząca premierze antologii Poeci na nowy wiek, wydane w Biurze Literackim w 2010 roku.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Obecnie jestem panterą

wywiady / O PISANIU Justyna Bargielska Roman Honet

Rozmowa Romana Honeta z Justyną Bargielską, towarzysząca premierze antologii Poeci na nowy wiek, wydanej w Biurze Literackim w 2010 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Robert-Rybicki

O poezji Roberta Rybickiego

recenzje / ESEJE Roman Honet

Laudacja Romana Honeta, prowadzącego projekt Poeci na nowy wiek.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Suplement

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Kierowało mną wyłącznie przekonanie, że wiersze przywołanych autorów, to, co wnieśli oraz wnieść mogą do liryki polskiej, domaga się – z racji mojej roli w całym projekcie – zdecydowanej reakcji.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2009

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2009. Wśród wyróżnionych: Waldemar Jocher, Małgorzata Lebda, Joanna Lech, Dawid Majer, Agnieszka Mirahina, Teresa Radziewicz, Bianka Rolando, Anna Wieser.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2008

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2008. Wśród wyróżnionych: Szymon Bira, Marcin Czerkasow, Sławomir Elsner, Konrad Góra, Iwona Kacperska, Izabela Kawczyńska, Grzegorz Kwiatkowski, Monika Mosiewicz, Kamila Pawluś, Bohdan Sławiński.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy wiek. Rocznik 2007

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2007. Wśród wyróżnionych: Kamila Janiak, Przemysław Owczarek, Marcin Perkowski, Jakub Przybyłowski, Jarosław Spuła, Julia Szychowiak i Marek Wojciechowski.

WIĘCEJ
WYWIADY_Poeci-na-nowy-wiek

Pomiędzy kamienicą i światem zewnętrznym

recenzje / ESEJE Marcin Orliński Tomasz Pułka

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Poeci na nowy wiek

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy Wiek. Rocznik 2005

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2005. Wśród wyróżnionych: Magdalena Komoń, Bartosz Konstrat, Szczepan Kopyt, Piotr Kuśmirek, Piotr Mierzwa, Artur Nowaczewski, Dariusz Pado, Justyna Radczyńska, Dagmara Sumara, Anna A. Tomaszewska, Adam Zdrodowski.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2004

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2004. Wśród wyróżnionych: Jacek Dehnel, Tomasz Gerszberg, Tomasz Jamroziński, Roman Kaźmierski, Joanna Wajs.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy Wiek. Rocznik 2003

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2003 (Justyna Bargielska, Juliusz Gabryel, Michał Kasprzak, Paweł Kozioł, Robert Król, Joanna Mueller, Robert Rybicki, Radosław Wiśniewski), towarzyszące projektowi „Poeci na nowy wiek”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na Nowy Wiek. Rocznik 2002

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2002. Wśród wyróżnionych: Jacek Bierut, Ryszard Chłopek, Grzegorz Giedrys, Małgorzata Jurczak, Tobiasz Melanowski, Anna Piekara, Paweł Sarna, Marcin Siwek.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2001

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2001. Wśród wyróżnionych: Marcin Cecko, Agnieszka Kuciak, Paweł Lekszycki, Piotr Macierzyński, Marcin Ożóg, Edward Pasewicz, Michał Sobol, Małgorzata Sochoń.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Poeci-na-nowy-wiek

Poeci na nowy wiek. Rocznik 2000

recenzje / NOTKI I OPINIE Roman Honet

Prezentacje najciekawszych debiutantów z rocznika 2000. Wśród wyróżnionych: Wojciech Brzoska, Julia Fiedorczuk, Krzysztof Gedroyć, Anna Podczaszy, Adam Pluszka.

WIĘCEJ
UTWORY_honet

Wiersz na święta: kołyska dla króla

utwory / zapowiedzi książek Roman Honet

Poemat pochodzi z książki Ciche psy Romana Honeta, która ukaże się w przyszłym roku w Biurze Literackim.

WIĘCEJ
RECENZJE_Roman-Honet_Katarzyna-Kedzierska_Kazde-ma-na-szyi-psa

„Każde ma na szyi psa”, czyli o nowej książce Romana Honeta

recenzje / IMPRESJE Katarzyna Kędzierska

Recenzja Katarzyny Kędzierskiej z książki Romana Honeta świat był mój.

WIĘCEJ
KSIAZKI_swiat-byl-moj

Kłębowiska sensu

recenzje / ESEJE Jerzy Madejski

Recenzja Jerzego Madejskiego z książki świat był mój Romana Honeta, która ukazała we wrześniu 2014 roku się w miesięczniku „Nowe Książki”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_swiat-byl-moj

Podróż wstecz

recenzje / ESEJE Krzysztof Sztafa

Recenzja Krzysztofa Sztafy z książki świat był mój Romana Honeta, która ukazała się 9 lipca 2014 roku na stronie Literatki.com.

WIĘCEJ
KSIAZKI_swiat-byl-moj

Świat był mój

recenzje / ESEJE Roksana Obuchowska

Recenzja Roksany Obuchowskiej z książki świat był mój Romana Honeta, która ukazała się 12 listopada 2014 roku na na stronie internetowej DOKiS: Dolnośląska Kultura i Sztuka.

WIĘCEJ
KSIAZKI_swiat-byl-moj

Jaki jest świat według Romana Honeta?

recenzje / ESEJE Dominik Borowski

Recenzja Dominika Borowskiego z książki świat był mój Romana honeta, która ukazała się w lipcu 2014 roku w Kieleckim Magazynie Kulturalnym „Projektor”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_moja

Intymna tanatologia serca

recenzje / ESEJE Marianna Kijanowska

Recenzja Marianny Kijanowskiej z książki alicja Romana Honeta.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Piate-krolestwo

Genetycznie sensualna fantazja Honeta

recenzje / ESEJE Marcin Sierszyński

Recenzja Marcina Sierszyńskiego z książki piąte królestwo Romana Honeta, która ukazała się na portalu wywrota.pl.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Piate-krolestwo

Ręce i psy. O przywracaniu ciała w poezji Romana Honeta

recenzje / ESEJE Jacek Mączka

Recenzja Jacka Mączki z książki piąte królestwo Romana Honeta, która ukazała się w 2011 roku w kwartalniku „Fraza”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Piate-krolestwo

„Ostre fale głęboko w nas” — obrazy przejścia w piątym królestwie Romana Honeta

recenzje / ESEJE Monika Kocot

Recenzja Moniki Kocot z książki piąte królestwo Romana Honeta, która ukazała się w 2011 roku w kwartalniku „Fraza”.

WIĘCEJ
KSIAZKI_swiat-byl-moj

Ewangelia odwrócona

recenzje / IMPRESJE Magdalena Rabizo-Birek

Esej Magdaleny Rabizo-Birek towarzyszący premierze książki świat był mój Romana Honeta.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Piate-krolestwo

Można znaleźć siebie

recenzje / ESEJE Magdalena Bartnik

Recenzja Magdaleny Bartnik z piątego królestwa Romana Honeta.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Piate-krolestwo

piąte królestwo – pięć uwag

recenzje / NOTKI I OPINIE Piotr Śliwiński

Autorski komentarz Piotra Śliwińskiego do książki piąte królestwo Romana Honeta, wydanej nakładem Biura Literackiego 20 stycznia 2011 roku.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Piate-krolestwo

Dlaczego potrzebny jest nam Honet?

recenzje / ESEJE Michał Larek

Recenzja Michała Larka z książki piąte królestwo Romana Honeta.

WIĘCEJ