recenzje / IMPRESJE

Nazywacz

Krzysztof Siwczyk

Szkic Krzysztofa Siwczyka do poematu Palamedes Piotra Matywieckiego, wydanego w Biurze Literackim 1 maja 2017 roku.

Okladka_Palamedes__cala_pierwsza Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Zadziwiająca dynamika, z jaką rozwija się twórczość poetycka Piotra Matywieckiego w ostatnim dziesięcioleciu, jakie mija od wydania utworów zebranych w tomie Zdarte okładki, każe patrzeć na poemat Palamedes jako tej dynamiki stan najwyższy. Chociaż dzieło to pisane było przez lata – z długimi postojami, porzuceniami, powrotami i finalnym gestem publikacji – w żadnym razie nie znać tu znoju wytwarzania poematu. Znoju, który wyczuwa się w niejednej, analogicznej próbie literackiej.

Gdyby szukać jakiś punktów orientacyjnych dla Palamedesa, w polskiej tradycji najbliżej byłby może Faeton Witolda Wirpszy. Przy czym z jednym, wyraźnym zastrzeżeniem. Wirpsza swój utwór, opalizujący wokół historii mitologicznego Faetona, bez mała cały czas kontrapunktuje znaczącym gestem problematyzacji samego języka narracji. Matywiecki natomiast swojej narracji ufa, pomija kwestie ”medium opowiadającego”, z rzadka zapuszcza się w rejony autoreferencyjne, instrumentarium języka pozostawia tym razem w spokoju użytecznej posługi, jaką Palamedes odprawia ku czci poetyckiej antropologii. Antropologia poetycka to w moim przekonaniu niezwykłej urody gra w przenikliwość, jaką toczyć musi bohater poematu w nieustannym ruchu odkrywaniu natury motywacji, jakie określają każde jego życiowe posunięcie.

Życiowość w tekście Matywieckiego spełnia się właśnie w homeryckim sztafażu i radykalnej aktualizacji mitu dla celów ściśle egzystencjalnych. Taki rodzaj strategii estetycznej obiektywizuje poemat, wpisuje go w stabilną formę kulturowego trwania, chociaż forma ta zanieczyszczana jest przez poetę gatunkową naprzemiennością. Obok partii ściśle poetyckich spotykamy wywód prozą, filozoficzne medytacje, retrospektywne dygresje, antyczny dramat, regularny wiersz. ”Próba z całością” – to chyba najtrafniejsze określenie ambicji, jakie towarzyszyły Matywieckiemu w zbudowaniu i zburzeniu swojego poematu, gdyż niechybnie okazać się musiało, że poetycka antropologia to gra posiadająca swoje kulturowe reguły, ale jej wynik ostatecznie ustala Atropos – ta najbardziej z trzech mojr nieprzejednana rzeczniczka kresu nieodwracalnego. Wydaje mi się, że swój wielki utwór Matywiecki wzniósł niczym mur, który winien zasłonić nam los bytów ukończonych u każdego początku.

Ten poemat to podróż po tym, co jeszcze do odkrycia w momencie, kiedy arcyświadomość ”autora-narratora” podpowiada na dobrą sprawę radykalne zamilknięcie. Poemat głodny nowych opowieść w każdym akcie swojego gargantuicznego wzrostu, pożywi się mitologicznym archetypem, by już po chwili pozostawić nas w pełni pustki, jaką jest każde życie niepodejrzliwe i nieprzenikliwe, czyli takie, które daje się przeżyć. Matywiecki jako autor Palamedesa na takie prze-życie się nie godzi, okazuje się poetą buntu, który kroczy w historii światów, których nie ma, nie było i nie będzie. W tym utworze nie ma czasu. Dzieje się w chwili bezczasowej, w ściśle inteligibilnej rzeczywistości autorskiego fantazmatu, który powołuje świat nowy. Jego mimetycznym świadectwem obecności jest Palamedes – rzecz niepokojąco niepraktyczna, żmudna w lekturze, ostentacyjnie porzucająca dukt tradycji wiersza polskiego.

O AUTORZE

WYWIADY__Krzysztof Siwczyk
Krzysztof Siwczyk

poeta, autor czternastu tomów wierszy (ostatnio Mediany, Wydawnictwo a5, 2018) oraz książek krytyczno-literackich, eseistycznych i prozatorskich (ostatnio Bezduch, Austeria, 2018). Zagrał również główne role w dwóch filmach fabularnych: Wojaczek (reż. Lech Majewski, 1999) oraz Wydalony (reż. Adam Sikora, 2010). Mieszka w Gliwicach.

powiązania

17_DŹWIĘKI__Jerzy Jarniewicz, Krzysztof Siwczyk__Dowód z tożsamości i Zdania z treścią

Dowód z tożsamości i Zdania z treścią

dzwieki / WYDARZENIA Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk

Zapis całego spotkania autorskiego Jerzego Jarniewicza i Krzysztofa Siwczyka podczas Portu Legnica 2003.

WIĘCEJ
01_WYWIADY__William Blake__Dopiero wyobraźnia wyzwoli rozum, czyniąc go faktycznie rozumnym

Dopiero wyobraźnia wyzwoli rozum, czyniąc go faktycznie rozumnym

wywiady / O KSIĄŻCE Krzysztof Siwczyk Tadeusz Sławek

Rozmowa Krzysztofa Siwczyka z Tadeuszem Sławkiem, towarzysząca wydaniu książki Williama Blake’a Wyspa na Księżycu, w tłumaczeniu Tadeusza Sławka, która ukazała się w Biurze Literackim 2 marca 2020 roku.

WIĘCEJ
03_RECENZJE__William Blake__Rewizyta z zaświatów na okoliczność lektury

Rewizyta z zaświatów na okoliczność lektury

recenzje / ESEJE Krzysztof Siwczyk

Recenzja Krzysztofa Siwczyka, towarzysząca wydaniu książki Williama Blake’a Wyspa na Księżycu, w tłumaczeniu Tadeusza Sławka, która ukazała się w Biurze Literackim 2 marca 2020 roku.

WIĘCEJ
2001 WROCLAW 
FOT. RADOSLAW BUGAJSKI  AGENCJA GAZETA

Drugie dotknięcie i Dane dni

dzwieki / WYDARZENIA Krzysztof Siwczyk Mariusz Grzebalski

Zapis całego spotkania autorskiego Mariusza Grzebalskiego i Krzysztofa Siwczyka podczas Portu Legnica 2000.

WIĘCEJ
17_DZWIEKI__Rafał WOJACZEK__Dyskusja O Wojaczku wielokrotnym

Dyskusja: O „Wojaczku wielokrotnym”

dzwieki / DYSKUSJE Bogusław Kierc Katarzyna Batorowicz-Wołowiec Krzysztof Siwczyk Maciej Szczawiński Romuald Cudak Stanisław Bereś Stanisław Srokowski

Dyskusja wokół książki Stanisława Beresia i Katarzyny Batorowicz-Wołowiec Wojaczek wielokrotny z udziałem Romualda Cudaka, Bogusława Kierca, Stanisława Srokowskiego, Macieja M. Szczawińskiego, Krzysztof Siwczyka.

WIĘCEJ
NAGRANIA_Dyskusja_Poeci_a_ikonosfera

Dyskusja „Poeci a ikonosfera współczesności”

nagrania / Z Fortu do Portu Adam Wiedemann Andrzej Sosnowski Bohdan Zadura Krzysztof Siwczyk Marcin Świetlicki

Krzysztof Siwczyk, Marcin Świetlicki, Andrzej Sosnowski, Adam Wiedemann i Bohdan Zadura spierają się o ikonosferę współczesności. Port Legnica 2002.

WIĘCEJ
NAGRANIA_Czy_poezja-moze_zmienic_swiat

Dyskusja „Czy poezja może zmienić świat?”

nagrania / Między wierszami Anna Podczaszy Bohdan Zadura Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk Tomasz Broda Zbigniew Machej

Krzysztof Siwczyk, Anna Podczaszy, Bohdan Zadura, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Machej oraz Tomasz Broda o tym, czy poezja to próba „dania w pysk światu”, czy może jego zmiany?

WIĘCEJ
NAGRANIA_Dyskusja_slowa

Dyskusja „Słowa ujemne poetycko”

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura Krzysztof Siwczyk Marcin Świetlicki Zbigniew Machej

Zbigniew Machej, Krzysztof Siwczyk, Marcin Świetlicki i Bohdan Zadura zastanawiają się, czy istnieją słowa o ujemnym potencjale poetyckim. Port Legnica 2002.

WIĘCEJ
KSIAZKI_Inne-tempo

"Gra w literackość" i "gra w życie"

recenzje / ESEJE Krzysztof Siwczyk

Recenzja Krzysztofa Siwczyka z książki Inne tempo Jacka Gutorowa.

WIĘCEJ
RECENZJE_Jak_aksjomat

…jak aksjomat na granicy kilku geometrii (o poezji Kacpra Bartczaka)

recenzje / NOTKI I OPINIE Krzysztof Siwczyk

Krzysztof Siwczyk o poezji Kacpra Bartczaka.

WIĘCEJ
WYWIADY_Matywiecki_

Wiek żelazny

wywiady / O KSIĄŻCE Eliza Kącka Piotr Matywiecki

Rozmowa Elizy Kąckiej z Piotrem Matywieckim, towarzysząca premierze książki Palamedes, wydanej w Biurze Literackim 1 maja 2017 roku.

WIĘCEJ
RECENZJE_Palamedes-autoprezentacja

Palamedes – autoprezentacja

recenzje / KOMENTARZE Piotr Matywiecki

Autorski komentarz Piotra Matywieckiego do poematu Palamedes, wydanego w Biurze Literackim 1 maja 2016 roku.

WIĘCEJ