recenzje / IMPRESJE

Nazywacz

Krzysztof Siwczyk

Szkic Krzysztofa Siwczyka do poematu Palamedes Piotra Matywieckiego, wydanego w Biurze Literackim 1 maja 2017 roku.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Zadziwiająca dynamika, z jaką rozwija się twórczość poetycka Piotra Matywieckiego w ostatnim dziesięcioleciu, jakie mija od wydania utworów zebranych w tomie Zdarte okładki, każe patrzeć na poemat Palamedes jako tej dynamiki stan najwyższy. Chociaż dzieło to pisane było przez lata – z długimi postojami, porzuceniami, powrotami i finalnym gestem publikacji – w żadnym razie nie znać tu znoju wytwarzania poematu. Znoju, który wyczuwa się w niejednej, analogicznej próbie literackiej.

Gdyby szukać jakiś punktów orientacyjnych dla Palamedesa, w polskiej tradycji najbliżej byłby może Faeton Witolda Wirpszy. Przy czym z jednym, wyraźnym zastrzeżeniem. Wirpsza swój utwór, opalizujący wokół historii mitologicznego Faetona, bez mała cały czas kontrapunktuje znaczącym gestem problematyzacji samego języka narracji. Matywiecki natomiast swojej narracji ufa, pomija kwestie ”medium opowiadającego”, z rzadka zapuszcza się w rejony autoreferencyjne, instrumentarium języka pozostawia tym razem w spokoju użytecznej posługi, jaką Palamedes odprawia ku czci poetyckiej antropologii. Antropologia poetycka to w moim przekonaniu niezwykłej urody gra w przenikliwość, jaką toczyć musi bohater poematu w nieustannym ruchu odkrywaniu natury motywacji, jakie określają każde jego życiowe posunięcie.

Życiowość w tekście Matywieckiego spełnia się właśnie w homeryckim sztafażu i radykalnej aktualizacji mitu dla celów ściśle egzystencjalnych. Taki rodzaj strategii estetycznej obiektywizuje poemat, wpisuje go w stabilną formę kulturowego trwania, chociaż forma ta zanieczyszczana jest przez poetę gatunkową naprzemiennością. Obok partii ściśle poetyckich spotykamy wywód prozą, filozoficzne medytacje, retrospektywne dygresje, antyczny dramat, regularny wiersz. ”Próba z całością” – to chyba najtrafniejsze określenie ambicji, jakie towarzyszyły Matywieckiemu w zbudowaniu i zburzeniu swojego poematu, gdyż niechybnie okazać się musiało, że poetycka antropologia to gra posiadająca swoje kulturowe reguły, ale jej wynik ostatecznie ustala Atropos – ta najbardziej z trzech mojr nieprzejednana rzeczniczka kresu nieodwracalnego. Wydaje mi się, że swój wielki utwór Matywiecki wzniósł niczym mur, który winien zasłonić nam los bytów ukończonych u każdego początku.

Ten poemat to podróż po tym, co jeszcze do odkrycia w momencie, kiedy arcyświadomość ”autora-narratora” podpowiada na dobrą sprawę radykalne zamilknięcie. Poemat głodny nowych opowieść w każdym akcie swojego gargantuicznego wzrostu, pożywi się mitologicznym archetypem, by już po chwili pozostawić nas w pełni pustki, jaką jest każde życie niepodejrzliwe i nieprzenikliwe, czyli takie, które daje się przeżyć. Matywiecki jako autor Palamedesa na takie prze-życie się nie godzi, okazuje się poetą buntu, który kroczy w historii światów, których nie ma, nie było i nie będzie. W tym utworze nie ma czasu. Dzieje się w chwili bezczasowej, w ściśle inteligibilnej rzeczywistości autorskiego fantazmatu, który powołuje świat nowy. Jego mimetycznym świadectwem obecności jest Palamedes – rzecz niepokojąco niepraktyczna, żmudna w lekturze, ostentacyjnie porzucająca dukt tradycji wiersza polskiego.

O AUTORZE

Krzysztof Siwczyk

poeta, autor czternastu tomów wierszy (ostatnio Mediany, Wydawnictwo a5, 2018) oraz książek krytyczno-literackich, eseistycznych i prozatorskich (ostatnio Bezduch, Austeria, 2018). Zagrał również główne role w dwóch filmach fabularnych: Wojaczek (reż. Lech Majewski, 1999) oraz Wydalony (reż. Adam Sikora, 2010). Mieszka w Gliwicach.

powiązania

Moi Moskale

dzwieki / WYDARZENIA Andrzej Sosnowski Anna Podczaszy Bogusław Kierc Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Jerzy Jarniewicz Julia Fiedorczuk Krzysztof Siwczyk Natalia Gorbaniewska Natalia Woroszylska Tadeusz Pióro Wiktor Woroszylski

Zapis całego spotkania autorskiego wokół antologii Moi Moskale podczas Portu Wrocław 2006.

WIĘCEJ

W państwie środka

dzwieki / WYDARZENIA Bogusław Kierc Dariusz Sośnicki Krzysztof Siwczyk Tomasz Broda Zbigniew Machej

Zapis całego spotkania autorskiego z udziałem Bogusława Kierca, Zbigniewa Macheja, Krzysztofa Siwczyka, Dariusza Sośnickiego i Tomasza Brody podczas Portu Wrocław 2005.

WIĘCEJ

Z niedanych jestem

wywiady / O KSIĄŻCE Kacper Bartczak Krzysztof Siwczyk

Rozmowa Krzysztofa Siwczyka z Kacprem Bartczakiem, towarzysząca premierze książki Widoki wymazy, wydanej w Biurze Literackim 19 kwietnia 2021 roku.

WIĘCEJ

Rafał Wojaczek, który jest

dzwieki / WYDARZENIA Agnieszka Wolny-Hamkało Andrzej Sosnowski Bogusław Kierc Bohdan Zadura Darek Foks Dariusz Sośnicki Edward Pasewicz Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Jerzy Jarniewicz Jurij Andruchowycz Krzysztof Siwczyk Maciej Malicki Maciej Melecki Marcin Sendecki Mariusz Grzebalski Marta Podgórnik Tadeusz Pióro Tomasz Majeran Tomasz Różycki Wojciech Bonowicz Zbigniew Machej

Zapis całego spotkania autorskiego poświęconego twórczości Rafała Wojaczka podczas Portu Legnica 2004.

WIĘCEJ

Dzikie wrażenia kreta (poeci trzech pokoleń)

dzwieki / WYDARZENIA Andrzej Sosnowski Bohdan Zadura Krzysztof Siwczyk Tomasz Majeran

Zapis całego spotkania autorskiego Tomasza Majerana, Krzysztofa Siwczyka, Andrzeja Sosnowskiego i Bohdana Zadury podczas Portu Literackiego 2004.

WIĘCEJ

Dowód z tożsamości i Zdania z treścią

dzwieki / WYDARZENIA Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk

Zapis całego spotkania autorskiego Jerzego Jarniewicza i Krzysztofa Siwczyka podczas Portu Legnica 2003.

WIĘCEJ

Dopiero wyobraźnia wyzwoli rozum, czyniąc go faktycznie rozumnym

wywiady / O KSIĄŻCE Krzysztof Siwczyk Tadeusz Sławek

Rozmowa Krzysztofa Siwczyka z Tadeuszem Sławkiem, towarzysząca wydaniu książki Williama Blake’a Wyspa na Księżycu, w tłumaczeniu Tadeusza Sławka, która ukazała się w Biurze Literackim 2 marca 2020 roku.

WIĘCEJ

Rewizyta z zaświatów na okoliczność lektury

recenzje / ESEJE Krzysztof Siwczyk

Recenzja Krzysztofa Siwczyka, towarzysząca wydaniu książki Williama Blake’a Wyspa na Księżycu, w tłumaczeniu Tadeusza Sławka, która ukazała się w Biurze Literackim 2 marca 2020 roku.

WIĘCEJ

Drugie dotknięcie i Dane dni

dzwieki / WYDARZENIA Krzysztof Siwczyk Mariusz Grzebalski

Zapis całego spotkania autorskiego Mariusza Grzebalskiego i Krzysztofa Siwczyka podczas Portu Legnica 2000.

WIĘCEJ

Dyskusja: O “Wojaczku wielokrotnym”

dzwieki / DYSKUSJE Bogusław Kierc Katarzyna Batorowicz-Wołowiec Krzysztof Siwczyk Maciej Szczawiński Romuald Cudak Stanisław Bereś Stanisław Srokowski

Dyskusja wokół książki Stanisława Beresia i Katarzyny Batorowicz-Wołowiec Wojaczek wielokrotny z udziałem Romualda Cudaka, Bogusława Kierca, Stanisława Srokowskiego, Macieja M. Szczawińskiego, Krzysztof Siwczyka.

WIĘCEJ

Dyskusja “Poeci a ikonosfera współczesności”

nagrania / Z Fortu do Portu Adam Wiedemann Andrzej Sosnowski Bohdan Zadura Krzysztof Siwczyk Marcin Świetlicki

Krzysztof Siwczyk, Marcin Świetlicki, Andrzej Sosnowski, Adam Wiedemann i Bohdan Zadura spierają się o ikonosferę współczesności. Port Legnica 2002.

WIĘCEJ

Dyskusja “Czy poezja może zmienić świat?”

nagrania / Między wierszami Anna Podczaszy Bohdan Zadura Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk Tomasz Broda Zbigniew Machej

Krzysztof Siwczyk, Anna Podczaszy, Bohdan Zadura, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Machej oraz Tomasz Broda o tym, czy poezja to próba “dania w pysk światu”, czy może jego zmiany?

WIĘCEJ

Dyskusja “Słowa ujemne poetycko”

nagrania / Między wierszami Bohdan Zadura Krzysztof Siwczyk Marcin Świetlicki Zbigniew Machej

Zbigniew Machej, Krzysztof Siwczyk, Marcin Świetlicki i Bohdan Zadura zastanawiają się, czy istnieją słowa o ujemnym potencjale poetyckim. Port Legnica 2002.

WIĘCEJ

"Gra w literackość" i "gra w życie"

recenzje / ESEJE Krzysztof Siwczyk

Recenzja Krzysztofa Siwczyka z książki Inne tempo Jacka Gutorowa.

WIĘCEJ

…jak aksjomat na granicy kilku geometrii (o poezji Kacpra Bartczaka)

recenzje / NOTKI I OPINIE Krzysztof Siwczyk

Krzysztof Siwczyk o poezji Kacpra Bartczaka.

WIĘCEJ

Wiek żelazny

wywiady / O KSIĄŻCE Eliza Kącka Piotr Matywiecki

Rozmowa Elizy Kąckiej z Piotrem Matywieckim, towarzysząca premierze książki Palamedes, wydanej w Biurze Literackim 1 maja 2017 roku.

WIĘCEJ

Palamedes – autoprezentacja

recenzje / KOMENTARZE Piotr Matywiecki

Autorski komentarz Piotra Matywieckiego do poematu Palamedes, wydanego w Biurze Literackim 1 maja 2016 roku.

WIĘCEJ