recenzje / ESEJE

Ciało, które zmienia język

Anna Cieplak

Impresja Anny Cieplak na temat prozy Małgorzaty Kośli, laureatki projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Proza poetycka mokre wilgotne odkrywa podmiotowość i prawo do życia na własnych zasadach poprzez eksperymenty z ciałem, językiem i formą literacką.

Małgorzata Kośla opowiada o sensualności i metamorfozach: dziewczynki, nastolatki, dorosłej kobiety. Tym samym proponuje nowe spojrzenie na seksualność, tworząc główną bohaterkę i narratorkę, która podąża za swoim wewnętrznym rytmem i fantazjami. Nie boi się dryfować na powierzchni cielesnych doświadczeń, flirtując z popkulturą i potocznym językiem, ani dotykać głębi seksualności poprzez opis doświadczeń transcendentnych, poetyckich, metaforycznych.

Książka w pewien sposób wpisuje się w swoich poszukiwaniach w poetykę bliską Annie Świrszczyńskiej, której twórczość interpretowano, odwołując się do kategorii ciała, feminizmu i reprodukcji społecznej. Główna bohaterka Kośli, mówiąca w pierwszej osobie, dociera poprzez doświadczenia seksualne do uczuć i wrażeń, które wydają się często nieuchwytne w inny sposób niż poprzez ciało. Te przeżycia prowadzą ją do próby znalezienia języka i wyzwolenia się ze społecznej presji tego, co seksualność daje i zabiera kobiecie. Przez to język jej prozy poetyckiej jest porywający i niepodrabialny.

Ekstaza jest u Kośli formą przekraczania narzuconych odgórnie ograniczeń, wymyka się pragnieniom opisywanym jedynie w kategoriach prostego pożądania. W jej opisach  niedaleko ekstazie do rozpaczy. Silna relacja z matką, która ukształtowała główną bohaterkę, wydaje się bezustannie do niej wracać przez jej własne ciało. Ciało kobiety-córki to też ciało matki. Euforia doświadczenia seksualnego przeplata się z dysforią utraty. W pewien sposób seks staje się gestem obrony przed rozpaczą, tęsknotą, żałobą, jednak nie ma w sobie uproszczenia polegającego na zastawieniu eros-tanatos jako prostej opozycji. Narracja o śmierci wytwarza się poprzez rozkwitanie w języku związanym z ciałem. Wyrasta poprzez przekraczanie granic tych podziałów.

mokre wilgotne udowadnia, że język intymności nie wyczerpuje się w kulturze zdominowanej przez pornografię, ale może obierać intrygujące kierunki. Kośla odcina się od popkulturowych klisz miłości, chociaż sama z nich bogato czerpie, przy okazji ukazując pornografizację życia od lat 90. (teledyski, piosenki, filmy, gazety młodzieżowe, reklamy, wyobrażenia o seksie i namiętności) do dziś. Używając potocznego tła kulturowego, zmierza jednak przede wszystkim do opisu doświadczenia indywidualnego narratorki. Oddaje jej głos nie po to, aby diagnozować „kondycję współczesnych kobiet”, ale pozwolić bohaterce rozkwitać w języku i doświadczeniach. Dzięki temu proza Kośli rzuca inne światło na dyskusją teoretyczną o współczesnych przemianach relacji, miłości i emancypacji. Ma też potencjał, aby wywołać ciekawą i mniej usztywnioną debatę na ten temat.

Specyficzne tempo i gęstość tworzą formę mokre wilgotne. Przeskakujemy z akapitu na akapit, jakbyśmy trzymali się ostatnich słów narratorki i nie chcieli puścić jej rytmicznego opowiadania. Chociaż paragrafy nachodzą jeden na drugi, to łączy je pogoń narratorki za intuicyjnymi poszukiwaniami, które momentami stają się transowe, pulsujące, na zmianę przyciągające i odpychające. Nie zważając na czasowe przeskoki (narracja toczy się w kilkunastu różnych planach czasowych), Kośla pokazuje, że linearność jest pozorna. Podążanie za ciałem i podmiotowością przywodzi na myśl raczej ruch fali.

Erotyzm tej książki jest różnorodny – rozciąga się od dosłownych opisów (autorka nie boi się korzystać i ze słownika filmów pornograficznych) do wewnętrznych doświadczeń, introspekcji, duchowych przeżyć. Jest tu pragnienie relacji z ciałami innych, ale i autoseksualność. Nie ma tabu – wszystko to jest częścią doświadczenia. Nawet wstydliwe zbliżenie czy nieudany seks inspiruje do różnicowania i rozwijania fantazji.

Książka prowadzi nas przez skomplikowane relacje, związki, nie-związki, jednak przede wszystkim pozwala być blisko samej bohaterki, wtopić się w jej świat. Zostawia nas z szeregiem pytań, odzyskując nowe miejsce dla narratorki, która nie musi się tłumaczyć z tego kim jest i czego pragnie. To brawurowe ujęcie pokazuje, jak celebrowanie własnej niezależności zmienia sferę języka.

O AUTORZE

Anna Cieplak

Urodzona w 1988 roku w Dąbrowie Górniczej. Pisarka, koordynatorka projektów kulturalnych, animatorka kultury, aktywistka miejska. W latach 2008–2019 związana z Krytyką Polityczną. Dwukrotnie nominowana do Nagrody Literackiej Nike. Laureatka Nagrody Conrada i Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza za powieść Ma być czysto (2016). Na motywach tej powieści powstał film Ostatni komers.

powiązania

Szczeliny widzenia

recenzje / IMPRESJE Anna Cieplak

Impresja Anny Cieplak na temat prozy Edyty Ołdak, laureatki projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Metamorfozy i wyobraźnia przeciwko poczuciu braku

recenzje / ESEJE Anna Cieplak

Impresja Anny Cieplak na temat prozy Magdaleny Genow, laureatki projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Krainy wyobrażone i sieci

recenzje / ESEJE Anna Cieplak

Impresja Anny Cieplak na temat prozy Macieja Wnuka, laureata projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Historia o dziewczynie spod znaku sera

recenzje / ESEJE Anna Cieplak

Impresja Anny Cieplak na temat prozy Aleksandry Kasprzak, laureatki projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Matka, mantra, matematyka

recenzje / ESEJE Karolina Kurando

Recenzja Karoliny Kurando, towarzysząca premierze książki Połów. Poetyckie i prozatorskie debiuty 2023, która ukaże się 1 lipca 2024 roku.

WIĘCEJ

O krok od porcelany

recenzje / ESEJE Agnieszka Waligóra

Recenzja Agnieszki Waligóry, towarzysząca premierze książki Połów. Poetyckie i prozatorskie debiuty 2023, która ukaże się 1 lipca 2024 roku.

WIĘCEJ

Ta ostatnia rozmowa

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Skurtys Karol Maliszewski

Rozmowa Jakuba Skurtysa i Karola Maliszewskiego, towarzysząca premierze książki Połów. Poetyckie i prozatorskie debiuty 2023, która ukaże się w Biurze Literackim 29 lipca 2024 roku.

WIĘCEJ

Grzebanie w ziemi, słuchanie kamieni

wywiady / O PISANIU Kamil Plich Łukasz Woźniak

Rozmowa Kamila Plicha z Łukaszem Woźniakiem, laureatem projektu „Połów. Poetyckie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Żuk w pudełku

wywiady / O PISANIU Edyta Ołdak Małgorzata Kośla

Rozmowa Małgorzaty Kośli z Edytą Ołdak, laureatką projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Szczeliny widzenia

recenzje / IMPRESJE Anna Cieplak

Impresja Anny Cieplak na temat prozy Edyty Ołdak, laureatki projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Neuroprzekaźnik musów. O “Umalmu” Łukasza Woźniaka

recenzje / IMPRESJE Joanna Mueller

Impresja Joanny Mueller na temat poezji Łukasza Woźniaka, laureata 18. edycji Połowu poetyckiego.

WIĘCEJ

gatunki anadromiczne

utwory / premiera w sieci z Połowu Karol Brzozowski

Premierowy zestaw wierszy Karola Brzozowskiego z tomu gatunki anadromiczne. Prezentacja w ramach projektu „Połów. Poetyckie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Metamorfozy i wyobraźnia przeciwko poczuciu braku

recenzje / ESEJE Anna Cieplak

Impresja Anny Cieplak na temat prozy Magdaleny Genow, laureatki projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Pod prąd, w nieważkość. O “gatunkach anadromicznych” Karola Brzozowskiego

recenzje / ESEJE Joanna Mueller

Impresja Joanny Mueller na temat poezji Karola Brzozowskiego, laureata projektu „Połów. Poetyckie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Kiedy patrzę na kogoś zastanawiam się, jakim był dzieckiem

wywiady / O PISANIU Maciej Wnuk Magdalena Genow

Rozmowa Macieja Wnuka z Magdaleną Genow, laureatką projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Milczenie w tle

wywiady / O PISANIU Karol Brzozowski Łukasz Woźniak

Rozmowa Łukasza Woźniaka z Karolem Brzozowskim, laureatem projektu „Połów. Poetyckie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Krainy wyobrażone i sieci

recenzje / ESEJE Anna Cieplak

Impresja Anny Cieplak na temat prozy Macieja Wnuka, laureata projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Zaglądać ciągle w inne światy

wywiady / O PISANIU Aleksandra Kasprzak Maciej Wnuk

Rozmowa Oli Kasprzak z Maciejem Wnukiem, laureatem projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Blade Runner 2023. O „państwach miastach i okolicach” Kamila Plicha

recenzje / ESEJE Joanna Mueller

Impresja Joanny Mueller na temat poezji Kamila Plicha, laureata 18. edycji Połowu poetyckiego.

WIĘCEJ

Fantazje są nieskończone

wywiady / O PISANIU Magdalena Genow Małgorzata Kośla

Rozmowa Magdaleny Genow z Małgorzatą Koślą, laureatką projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Poezja rzutu kijem

wywiady / O PISANIU Julia Jankowska Kamil Plich

Rozmowa Julii Jankowskiej z Kamilem Plichem, laureatem projektu „Połów. Poetyckie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

państwa miasta i okolice

utwory / premiera w sieci z Połowu Kamil Plich

Premierowy zestaw wierszy Kamila Plicha państwa miasta i okolice. Prezentacja w ramach projektu „Połów. Poetyckie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Moja reakcja na. O “bezoarach” Julii Jankowskiej

recenzje / ESEJE Joanna Mueller

Impresja Joanny Mueller na temat poezji Julii Jankowskiej, laureatki 18. edycji Połowu poetyckiego.

WIĘCEJ

Skutkiem ubocznym jest generowanie głębi

wywiady / O PISANIU Aleksandra Górecka Julia Jankowska

Rozmowa Aleksandry Góreckiej z Julią Jankowską, laureatką projektu „Połów. Poetyckie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Życie w Polsce to niezły content

wywiady / O PISANIU Aleksandra Kasprzak Edyta Ołdak

Rozmowa Edyty Ołdak z Aleksandrą Kasprzak, laureatką projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Wydrąż mi rodzinę w serze (fragmenty)

utwory / premiery w sieci Aleksandra Kasprzak

Premierowa proza Aleksandry Kasprzak Wydrąż mi rodzinę w serze. Prezentacja w ramach projektu „Połów. Prozatorskie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

Turbuj te kółka, turlaj! O “Regule trzech” Aleksandry Góreckiej

recenzje / ESEJE Joanna Mueller

Impresja Joanny Mueller na temat poezji Aleksandry Góreckiej, laureatki 18. edycji Połowu poetyckiego.

WIĘCEJ

Zbieranie, mierzenie, poruszanie ziemią

utwory / premiera w sieci z Połowu Aleksandra Górecka

Premierowy zestaw wierszy Aleksandry Góreckiej Zbieranie, mierzenie, poruszanie ziemią. Prezentacja w ramach projektu „Połów. Poetyckie debiuty 2023”.

WIĘCEJ

W tym escape roomie można się rozgościć

wywiady / O PISANIU Aleksandra Górecka Karol Brzozowski

Rozmowa Karola Brzozowskiego z Aleksandrą Górecką, laureatką projektu „Połów. Poetyckie debiuty 2023”.

WIĘCEJ