wywiady / O PISANIU

„Wyjebane” jako pryzmat

Dawid Mateusz

Julek Rosiński

Rozmowa Dawida Mateusza z Julkiem Rosińskim, laureatem konkursu na „Wiersz i opowiadanie doraźne 2020”.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Dawid Mateusz: Julku, po przeczytaniu Twojego utworu, który zwyciężył w konkursie na „Wiersz i opowiadanie doraźne”, mam poważne podejrzenie, że jesteś wyznawcą groźnej ideologii ekologizmu. Chciałem zapytać, jakie są wasze cele? Co chcecie osiągnąć? Czy nie może być jak było?

Julek Rosiński: Ekologizm… czuć te ciary, nie? Hmm… chciałem od samego początku pozbyć się jakże kłującego w tej kwestii podmiotu „My”, bo też nie czuję się upoważniony do przemawiania w imieniu jakiejkolwiek z grup, które przychodzą mi do głowy, a z którymi mogę być mylnie identyfikowany. Bo Dawidzie, ja mogę tu pięknie wyrecytować postulaty MSK, extinction rebellion czy innych tego typu organizacji, które to arcybiskup Jędraszewski postanowił namaścić mianem wyznawców ekologizmu, to znaczy tych, którzy w erze jednego olbrzymiego pata ekonomiczno-społeczno-kulturalnego postanowili zejść z szachownicy, wyjść na ulicę, a co jeszcze „gorsze” ‒ postanowili pojąć swoją walkę jako część większej walki, połączyć kropki, zestawić kwestię ekologii z feminizmem czy dążeniem ku równouprawnieniu mniejszości seksualnych, zauważając zależności między nimi, że jedynie nowoczesne, w pełni równe społeczeństwo może być społeczeństwem odpowiedzialnym, także ekologicznie. To wszystko mogę ci pięknie wyśpiewać, ale niestety zakładam, że minęłoby się to z myślą przewodnią pytania.

W porządku, w takim razie, czy ekologizm jest nowym językiem poezji? Na Stacji Literatura 25 odbyła się burzliwa dyskusja na ten temat, dyskusja, która później przeniosła się na balkony, do pokoi i autobusów. Jak Ci się podobała?

Jeżeli temat ekologii na dobre rozsiadł się w dyskusji społecznej, to oczywiste jest także to, że stał się obiektem nie do obejścia również dla szeroko pojętej sztuki, która skorupkę dialogu nosi od zawsze i gdy trzeba, to z niej łypie. Nie zgodziłbym się jednak z tym, że jest to język znowu taki nowy, bo gdybyśmy mieli wymienić polskich ekopoetów, to raczej są to ludzie, którzy to, co robią, robią już od kilku, kilkunastu lat (Góra, Fiedorczuk, Lebda, Kapela etc.). Moim zdaniem znajdujemy się w momencie przełomowym dla całej poezji zaangażowanej, która podobnie jak inne formy protestu zaczyna powątpiewać w swoją ‒ hmm… nie wiem, czy kiedykolwiek można było tego słowa używać ‒ skuteczność. Może czas na scenę performatywną, może trzeba dodać gazu, a może w ogóle z innej strony… nie wiem.

Co do dyskusji, to muszę się przyznać, że nie wysłuchałem jej całej, bo w pewnym momencie byłem zajęty makaronem z grzybami Konrada Góry, więc nie wiem, czy chciałbym ryzykować jakimś soczystym podsumowaniem. Fajnie było, grzyby okazały się jadalne.

Czyli tym razem się udało, cieszę się. Urodziłeś się w roku 2001. Nie będę Cię tu podpuszczał do wynurzeń generacyjnych, mówisz tylko w swoim imieniu. Jednak ta zmiana pokoleniowa wymusza na mnie samym pewne pytania: jakie języki, jakie dykcje są dla Ciebie ważne? Czy naprawdę klasykami są dla Ciebie już obecni czterdziestolatkowie? Które linki bierzesz jako swoje, uznajesz za żywe i warte rozwoju? Co natomiast z tego, co było w poezji omawiane przez ostatnie kilka lat, odczuwasz jako zupełnie przebrzmiałe?

Gdy pierwszy raz pojechałem do Krakowa na premierę „Stonera” i zobaczyłem Patryka Kosendę (jeszcze wtedy bez książki), a tuż obok Roberta Rybickiego, to mnie wryło w parkiet ‒ to tak à propos czterdziestoletnich klasyków. Swoją przygodę z najnowszą poezją zacząłem na kółku o tej samej nazwie, a zaczęło się ono od Piotra Janickiego i Justyny Bargielskiej, w takiej poezji mnie „wychowano” [śmiech], jeszcze potem doszedł Wawrzyńczyk, Jaworski, Kaczanowski, Salamun itd. (oberwałem też Pułką).

Przebrzmiałe ‒ nie wiem, serio, chciałbym tu naprawdę czymś zarzucić, zaryzykować, ponieść konsekwencje, ale zwyczajnie nic mi do głowy nie przychodzi. Świeże ‒ czytajcie, ludzie, Michała Mytnika!

Zaklepane! Czego brakuje we współczesnej liryce polskiej? Czy istnieją dykcje, które znajdują się w cieniu i zasługują na większe docenienie?

 Znów nie czuję się adekwatną osobą do udzielania odpowiedzi, a to zwyczajnie przez to, że śledzę scenę poetycką dopiero od dwóch lat i trudno jest mi zabierać głos, zaczynając inaczej niż: „ja tam nie wiem”, ewentualnie „moim zdaniem”.  Ale niech się stanie. Moim zdaniem, jeżeli czegoś współczesnej polskiej liryce brakuje, to odwagi, tym wyżej. Brakuje przysłowiowych cojones, np. w przyznawaniu nagród, a potem traci na tym nie tylko odrzucony twórca, ale też poezja, która w pewien sposób traci twórcę. Z ostatnich przykładów to na pewno Robodramy w Zieleniakach, które gdzieś kompletnie zaginęły, a zaginąć nie powinny!

Ależ ja właśnie dlatego zadaję Ci to pytanie, gdybyś czuł się uprawniony do udzielania adekwatnych odpowiedzi, mogłoby to świadczyć, że pojawia się jakiś problem. Pełna zgoda w sprawie Robodramów w Zieleniakach i nagród poetyckich.  A jeszcze takie pytanie: ile Was jest? Tych po 2000? Do matury przystąpiło w tym roku 240 tysięcy Polek i Polaków. Wiemy o Was tyle, że jaracie amsterdam na piętnastkach i dwudziestkach, nosicie Supreme, jeździcie Mercedesami, a Ukry sprzątają Wasz penthouse. Moje pytanie brzmi: a ile z Was pisze wiersze? Ty, Zuzanna Strehl, Nina Wojtala, ktoś jeszcze? Macie jakieś swoje kluby? Kółka zainteresowań? Świetlicę? Wybraliście już przewodniczącego albo przewodniczącą?

My to, my to… ponoć matura poszła średnio… nie ważne.

Nie mam pojęcia, jak ma się sprawa z pisaniem, bo to, że pisze każdy, to wiemy, a ile osób pisze w sposób warty uwagi, interesuje się i tak dalej ‒ nie wiem. W sensie [śmiech] jest jeszcze świeższy towar, który maturę będzie pisał dopiero za dwa lata, a już nieźle rozrabia; mówię tutaj o Szymonie Kowalskim, który swój debiut zaliczył ostatnio na łamach wydawnictwa j, debiut naprawdę ciekawy! Pewnie z mojego rocznika ludzie zaczną wypływać już niedługo, bo się, ten, no, studia zaczynają, a brać akademicka ma ponoć nielichy wpływ na te sprawy (wykwitów).

Przewodniczący, przewodnicząca? Akurat do roli przewodniczącej z automatu zgłosiłbym Zuzę, przewodnicząca to nie przelewki (raz byłem vice, wycofałem się), tam trzeba rzeczy ogarniać i w ogóle. A teraz tak na serio, Zuza ma taki vibe przewodniczącej klasowej ‒ oczywiście z całą miłością dla Zuzy!

Pytanie z poziom rozszerzonego: wszyscy macie „połowicznie wyjebane”? Omów i scharakteryzuj swoją wizję poety współczesnego. Dlaczego nie warto się napinać? A może warto?

No i przylgnęło… Czy wszyscy mamy połowicznie wyjebane? Wydaje mi się, że właśnie nie. Ludzie w moim wieku mają to do siebie, że obierają strony, często w czysto szurowski (chyba tak się to odmienia) sposób. Jest w tym siła, jest nadzieja, zwłaszcza gdy się patrzy na marsz, na kolektyw, na zbiorowość. Moje „wyjebane” oznacza właśnie ubicie w sobie ‒ na „czas” tekstu ‒ stronniczego podmiotu, wyjebane jako pryzmat, przez który mogę spojrzeć nie na marsz, ale w twarze, zupełnie zwyczajne, najedzone, paradoksalnie, zobaczyć się tam, tę drugą połowę ‒ pisanie wierszy to świetna zabawa.

I o zabawowej warstwie tej pracy wszyscy powinniśmy pamiętać, ale do tego wrócimy już innym razem. Dzięki za rozmowę i jeszcze raz gratuluję wygranej w konkursie na „Wiersz i opowiadanie doraźne 2020”!

O AUTORACH

Dawid Mateusz

Urodzony w 1986 roku. Publikował w licznych pismach zwartych i ulotnych. Podejmował wiele, mniej lub bardziej udanych inicjatyw kulturalnych. Jest autorem debiutanckiej Stacji wieży ciśnień (2016), która ukazała się nakładem Biura Literackiego. Mieszka w Krakowie.

Julek Rosiński

ur. w 2001 r. Pisze wiersze. Laureat 14. edycji „Połowu” oraz konkursu na „Wiersz i opowiadanie doraźne 2020”. Publikował w „Dwutygodniku”, „Wizjach”, „Małym Formacie”, „Wakacie”, „Kontencie”, „Stonerze Polskim”, „Rzyradorze”, na stronie wydawnictwa j oraz w antologii Biji Rojava. Mieszka w Warszawie.

powiązania

Ludzie ze Stacji

nagrania / Stacja Literatura Bogusław Kierc Dawid Mateusz Jerzy Jarniewicz Karol Maliszewski Katarzyna Szaulińska Konrad Góra Łukasz Dynowski Marta Podgórnik Robert Rybicki

Spotkanie wokół książki Ludzie ze Stacji w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Trajektoria krzyża zakłada

recenzje / KOMENTARZE Julek Rosiński

Autorski komentarz Julka Rosińskiego, laureata konkursu na Wiersz i opowiadanie doraźne 2020.

WIĘCEJ

Czterobrygadówka

recenzje / IMPRESJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Katalog ofert Jakuba Sęczyka, laureata 14. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

„Haka!” Czyli wygrażanie przed lustrem

recenzje / ESEJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Haka! Agaty Puwalskiej, laureatki 14. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Między łykiem a drewnem

recenzje / ESEJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Ogród w szkle Klaudii Pieszczoch, laureatki 14. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Waruj

nagrania / Stacja Literatura Anna Adamowicz Dawid Mateusz Joanna Łańcucka Joanna Mueller

Spotkanie wokół książki “Waruj Joanny Mueller i Joanny Łańcuckiej z udziałem Joanny Mueller, Joanny Łańcuckiej, Anny Adamowicz oraz Dawida Mateusza w ramach festiwalu Stacja Literatura 22.

WIĘCEJ

Dynamika transgresji, zimno mikrobiologii

recenzje / ESEJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Jasnozielone albo zmartwychwstanę w słonecznikach Marleny Niemiec, laureatki 14. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Rezultat spojenia oddziałujących na siebie świateł o różnych częstotliwościach

recenzje / IMPRESJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Hoodshit Michała Mytnika, laureata 14. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Teoria literatury istnieje tylko w praktyce

recenzje / ESEJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Grypsy proroków Pawła Kusiaka, laureata 14. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Sami sobie zgotowaliśmy samozatrudnienie

recenzje / IMPRESJE Dawid Mateusz

Imresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Umowa śmieciowa Natalii Kubicius, laureatki 14. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Przekłady demontażu ciemni

recenzje / IMPRESJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Zakłady montażu jaźni Pawła Harlendera, laureata 14. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Puste noce i 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego

nagrania / Stacja Literatura Dawid Mateusz Jerzy Jarniewicz Karol Maliszewski

Spotkanie wokół książek Puste noce i 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego z udziałem Jerzego Jarniewicza, Karola Maliszewskiego i Dawida Mateusza w ramach festiwalu Stacja Literatura 23.

WIĘCEJ

Po szkodzie

nagrania / Stacja Literatura Bohdan Zadura Dawid Mateusz Karol Maliszewski

Spotkanie autorskie wokół książki Po szkodzie z udziałem Bohdana Zadury, Karola Maliszewskiego i Dawida Mateusza w ramach festiwalu Stacja Literatura 23.

WIĘCEJ

Dalszy ciąg

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Jakub Skurtys

Rozmowa Jakuba Skurtysa z Dawidem Mateuszem, towarzysząca wydaniu almanachu Połów. Poetyckie debiuty 2018, który ukazał się nakładem Biura Literackiego 3 czerwca 2019 roku.

WIĘCEJ

Wiersze do spławiania drewna

recenzje / ESEJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Parkingi podziemne jako miasta spotkań Aleksandra Trojanowskiego, laureata 13. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Jeszcze starszy testament

recenzje / IMPRESJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Gminne Antoniny M. Tosiek, laureatki 13. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Tweet w horyzont zdarzeń

recenzje / IMPRESJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Nic cięższe niż coś Katarzyny Szaulińskiej, laureatki 13. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

W poszukiwaniu innej gramatyki

recenzje / IMPRESJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Trzysta cytryn do trzeciej potęgi tygrysa Marcina Podlaskiego, laureata 13. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Conscious Rap

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Adamowicz Dawid Mateusz

Rozmowa Dawida Mateusza z Anną Adamowicz, towarzysząca wydaniu książki Animalia, która ukazała się w Biurze Literackim 28 stycznia 2019 roku.

WIĘCEJ

Nouvelles impressions de Białogard?

recenzje / IMPRESJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy Le voyage ivre Marcina Piechrzlińskiego, laureata 13. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

Kto za tym stoi

nagrania / Stacja Literatura Aleksandra Grzemska Aleksandra Olszewska Artur Burszta Dawid Mateusz Joanna Mueller Juliusz Pielichowski

Spotkanie z organizatorami festiwalu Stacja Literatura 23, w którym udział wzięli Damian Banasz, Artur Burszta, Mateusz Grzegorzewski, Aleksandra Grzemska, Polina Justowa, Dawid Mateusz, Mina, Joanna Mueller, Aleksandra Olszewska, Tomasz Piechnik, Juliusz Pielichowski, Magdalena Rigamonti i Maksymilian Rigamonti.

WIĘCEJ

Thriller, dokumentalny

recenzje / IMPRESJE Dawid Mateusz

Impresja Dawida Mateusza na temat zestawu wierszy zero waste Marii Halber, laureatki 13. edycji „Połowu”.

WIĘCEJ

O tym, jak „zadziała się” wspólnota

wywiady / O PISANIU Aleksandra Grzemska Aleksandra Olszewska Artur Burszta Dawid Mateusz Joanna Mueller Juliusz Pielichowski

Dyskusja redakcji Biura Literackiego z udziałem: Aleksandry Grzemskiej, Dawida Mateusza, Joanny Mueller, Aleksandry Olszewskiej, Juliusza Pielichowskiego i Artura Burszty na temat festiwalu Stacja Literatura 23.

WIĘCEJ

Nieśmiertelność

nagrania / Stacja Literatura Dawid Mateusz Karolina Felberg-Sendecka Magdalena Pułka Radosław Jurczak

Spotkanie autorskie w ramach festiwalu Stacja Literatura 22, w którym udział wzięli Radosław Jurczak, Dawid Mateusz, Magdalena Pułka i Karolina Felberg-Sendecka.

WIĘCEJ

Tribute to John Ashbery

nagrania / Stacja Literatura Asja Bakić Bagio Guerra Bogusław Kierc Dawid Mateusz Joanna Mueller John Ashbery Kacper Bartczak Llŷr Gwyn Lewis Lynn Suh Marcin Sendecki Radosław Jurczak Roman Honet Ryan van Winkle Szymon Słomczyński Tomasz Bąk

Spotkanie autorskie “Tribute to John Ashbery” w ramach festiwalu Stacja Literatura 22.

WIĘCEJ

Pozostaje tylko miłosierdzie

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Konrad Góra Robert Rybicki

Rozmowa Konrada Góry i Dawida Mateusza z Robertem Rybickim, towarzysząca premierze książki Podręcznik naukowy dla onironautów (1998-2018), wydanej nakładem Biura Literackiego 19 marca 2018 roku.

WIĘCEJ

Kraj nieograniczonych możliwości

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Dawid Mateusz

Rozmowa Dawida Mateusza z Bohdanem Zadurą, towarzysząca premierze książki Po szkodzie, wydanej nakładem Biura Literackiego 26 lutego 2018 roku.

WIĘCEJ

Polarną nocą i po drugiej stronie lustra

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Filip Łobodziński

Rozmowa Dawida Mateusza z Filipem Łobodzińskim, towarzysząca premierze książki Tarantula Boba Dylana w przekładzie Filipa Łobodzińskiego, wydanej nakładem Biura Literackiego 15 stycznia 2018 roku.

WIĘCEJ

Nie będzie naród pluł nam w twarz

nagrania / Stacja Literatura Dawid Mateusz Jakobe Mansztajn Paweł Kaczmarski Piotr Przybyła

Spotkanie autorskie “Nie będzie naród pluł nam w twarz” z udziałem Pawła Kaczmarskiego, Jakobe Mansztajna, Dawida Mateusza i Piotra Przybyły w ramach festiwalu Stacja Literatura 21.

WIĘCEJ

Najpierw weźmiemy Manhattan

wywiady / O KSIĄŻCE Agata Jabłońska Dawid Mateusz

Rozmowa Dawida Mateusza z Agatą Jabłońską, towarzysząca premierze książki Raport wojenny, wydanej nakładem Biura Literackiego 20 listopada 2017 roku.

WIĘCEJ

Historia jednego wiersza: “Paralaksa w weekend”

recenzje / KOMENTARZE Dawid Mateusz

Autorski komentarz Dawida Mateusza w ramach cyklu “Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Wybieganie z raju (2006–2012) Tomasza Pułki, wydanej w Biurze Literackim 10 lipca 2017 roku.

WIĘCEJ

Jutro będzie piękna pogoda!

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Robert Rybicki

Rozmowa Dawida Mateusza z Robertem Rybickim, towarzysząca premierze książki Dar Meneli, wydanej w Biurze Literackim 17 kwietnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Jeszcze nikt nie oślepł od odwracania wzroku*

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Konrad Góra

Rozmowa Dawida Mateusza z Konradem Górą, towarzysząca premierze książki Nie, wydanej w Biurze Literackim 15 listopada 2016 roku.

WIĘCEJ

Kilka wolt

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Krzysztof Sztafa

Rozmowa Krzysztofa Sztafy z Dawidem Mateuszem, towarzysząca premierze książki Stacja wieży ciśnień, wydanej w Biurze Literackim 26 lipca 2016 roku.

WIĘCEJ

Brugata

recenzje / KOMENTARZE Dawid Mateusz

Komentarz Dawida Mateusza w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Stacja wieży ciśnień, wydanej w Biurze Literackim 26 lipca 2016 roku.

WIĘCEJ

Kąt zaangażowania

wywiady / O PISANIU Dawid Mateusz Jakub Skurtys

Rozmowa Jakuba Skurtysa z Dawidem Mateuszem. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Livestream

utwory / premiery w sieci Dawid Mateusz

Premierowy zestaw wierszy Dawida Mateusza. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Wykształcenie

recenzje / KOMENTARZE Dawid Mateusz

Autorski komentarz Dawida Mateusza w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Posłowie: O nadziei

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Szkic Jakuba Skurtysa, towarzyszący wydaniu almanachu Wiersze i opowiadania doraźne 2020, który ukazał się w Biurze Literackim 8 października 2020 roku.

WIĘCEJ

Trajektoria krzyża zakłada

recenzje / KOMENTARZE Julek Rosiński

Autorski komentarz Julka Rosińskiego, laureata konkursu na Wiersz i opowiadanie doraźne 2020.

WIĘCEJ

Taka prawda posiadania

recenzje / ESEJE Dawid Kujawa Maja Staśko

Szkic Mai Staśko i Dawida Kujawy o poezji Dawida Mateusza z tomu Stacja wieży ciśnień. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ