recenzje / KOMENTARZE

Historia jednego wiersza, czyli pamięć wielu rzeczy

Kacper Bartczak

Autorski komentarz Kacpra Bartczaka do książki Pokarm suweren, wydanej w Biurze Literackim 12 czerwca 2017 roku.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Jestem kremem

kto by pomyślał jakie powietrze
jakie balsamy mienie nieskalkulowane
kiedy rekwizyty sztuczne
aktywują środki stają w strugach tego
sztucznego powietrza

nie samym chlebem człowiek
nie samym kremem chciałoby się
jeszcze cieleśnieniem maścią
zgięciem wykonanym z pamięci
to zgięcie jest całym ciałem
namaszczeniem całym

majątkiem pąkiem także
rzutkim okablowaniem
nie samym chlebem bo jeszcze
dajcie niech jak promień będzie
niech opromieniony człowiek idzie
emanując wsiąka w strugę mówi

przemieszczony w dziale glonu
idę taflą statystycznej strugi
w sobie tworzę nasiąkanie obrócony
w stronę mocodawcy cenię sobie
kaligrafię kosmetykę chleba
jestem przemieszczeniem


A zatem historia wiersza, jednego wiersza z tomu. Ale cóż to jest – ten jeden wiersz? I co to jest – jego historia? Bo czy nie jest tak, że żaden wiersz nie jest jeden, że jest tylko chwilowo symulowaną propozycją ujęcia jakiejś wielości? I czy nie jest tak, że historią wiersza jest on sam, a właściwie jego wyłanianie się, nabieranie konturu, jego sposób przeczuwania łączeń z przynależnym mu środowiskiem, które ten wiersz stara się, jak tylko może, przerobić na łączenia własne, na jakieś wnętrze, żeby mieć jakieś ciało, coś czuć, powiedzieć coś o sobie?

Ale nawet tu jest kłopot, bo cóż jest tym środowiskiem? Otóż dla utworu zatytułowanego „Jestem kremem” tym środowiskiem jest przestrzeń – językowa, psychiczna, psycho-polityczna, oniryczna, krajowa, ale też pisarska, estetyczna – w której znalazłem się w ostatnich tygodniach pracy nad tomem. Być może należałoby więc po prostu powiedzieć, że środowiskiem, w którym odnajduje się ten wiersz jest zbiór wierszy. Albo tym środowiskiem jest pewna część tzw. „ja”, jakieś moje sztuczne „ja”, które wyłoniło się w związku z tomem, w relacji z nim, jakieś nowe miejsce we mnie. Tamte wiersze znalazły już swoje miejsce, a „Jestem kremem” nie miał jeszcze żadnego, był przeczuciem tego braku.

Nie mam pojęcia o czym jest ten wiersz. Powiedzmy, że jest fantazją substancji, która przesiąkła, jak krem, przez skórę organizmu, organizmu wyłaniającego się ze scen tomu jako pewnej całości, a przesiąkając przez niego, nim nasiąkła, po części nim się stała, uzyskała głos, ale zbyt jest oniemiała, by rozumieć co mówi, nie posiada wglądu, nie posiada się ze zdumienia. Powiedzmy więc, że „Jestem kremem” jest rodzajem zapisu z przesiąkania, że niesie w sobie sygnał pochodzący z innych wierszy w tomie, a zatem również, w kolejnym stopniu oddalenia, sygnał pochodzący ze środowisk, w których odnajdywały się tamte wiersze.

A zatem, na przykład, chociaż „Jestem kremem” przemawia tonem łagodnym, to gdzieś w nim przechowuje się wspomnienie widoku sunącego Piotrkowską tłumu ubranych na czarno, rozwścieczonych mężczyzn, wykrzykujących dziwne, fantastyczne treści: „Raz sierpem, raz młotem…”, „Nie dla islamizacji Polski”, „Zakaz pedałowania” itp., itd., etc., etc. Było to smutne, późnojesienne, niedzielne popołudnie, ulica szara i opustoszała, wokół nie ma prawie żywego ducha, stoi kilkoro bladych przechodniów, bardzo bladych i bardzo białych, a jej środkiem płynie ta fantastyczna czarna falanga. Fantastyczna, bo choć ich głosy, ich ciała, bijąca od nich jak od jakiś urządzeń energia gniewu i agresji były namacalne, to jednak to, co nimi powodowało, co poruszało ich kończynami i głowami, znajdowało się w o wiele mniej wymiernej przestrzeni. Ta przestrzeń miała coś wspólnego z układami nerwowymi, z kablami, odległymi serwerami. Tłum był próbą, symulacją działania jakiejś mechaniki, techniki. Byli jak wyindukowana energetyczna wielkość, efekt ilościowy, skalkulowany i wygenerowany stanem przewodzenia nerwowego. Byli wyrzutem przenikalności zdań, statystyk i neuronów, agregatami unerwionych statystyk.

Być może też „Jestem kremem” przywołuje – na jakimś poziomie, który byłby trudny, lecz nie niemożliwy do wykazania – widok lokalu gastronomicznego o nazwie, powiedzmy, „Swojskie Jadło”. Wokół drewnianej karczmy ciągnie się drewniane ogrodzenie. Na nim, przybite do desek, poskładane z drewnianych klocków widnieją nazwy solidnych, pożywnych krajowych potraw. Na brudnej od spalin trawie oddzielającej ogrodzenie od autostrady stoi wbity w ziemię dwumetrowy krucyfiks, z poszarzałą, umęczoną figurą Chrystusa. Krucyfiks wykonany jest z dokładnie tego samego drewna co „flaki”, „bigos”, „żeberka”, „karkówka”, „potrawy z grilla”. Dostrzeżenie tożsamości tworzywa, z jakiego zrobiona jest karczma, płot, nazwy dań oraz krucyfiks znacznie poszerza zakres naszego rozumienia takiego „obrazu”. Oczywiście na ten zakres składa się jeszcze wiele innych elementów przechwyconych w podróży. One też tworzą ten obraz. Ale zasadnicze pytanie jest takie: dlaczego nazwy potraw są z tego samego drewna co płot i krucyfiks? Co kryje się za tą tożsamością? Czy właściciel zajazdu zastanawiał się nad tym? A jego goście?

„Jadło” to coś więcej niż tylko „pokarm” – to przestrzeń napromieniowana i promieniująca, zasadniczy ośrodek przewodzenia, który umożliwia wspomniane wcześniej sprzężenie tworzonych w języku stwierdzeń, statystyk, układów nerwowych. Takim jadłem nie tylko się żywi: nim się oddycha, nasiąka, promieniuje. Bo nie samym chlebem żyje człowiek.

„Jestem kremem” jest więc też odczytem zapisów pamięci, wykonywanych przez nią „zdjęć”, chociaż to są oczywiście „zdjęcia” które żyją w czasie. Oto inny przykład takiego odczytu. Wiersz gnie się, ugina, pod stale wracającym wspomnieniem, niemożliwą do wymazania osobliwością, nazwą tak druzgocącą wszelkie konstrukcje pojęciowe i przestrzenne, że czasem zostaje z nich tylko seria powtórzeń jednej frazy: „obóz dla dzieci… obóz dla dzieci… obóz dla dzieci…”. Ten niewchodzący w związki kognitywne element wyłania się pośród ogólnego rozpadu i absurdu – takiego rozpadu i absurdu, który ostatnio coraz lepiej gości się w polskich miastach. I to coś, ten niemożliwy koncept, wraca jako element stały, samozwrotny, a jednocześnie organizujący nasz ogląd rozpadu przestrzeni.

„Jestem kremem” jest zagięciem, zakrzywieniem, które sygnalizuje powstanie przestrzeni własnej. Wiersz jest miejscem zawiązywania się pamięci pod wpływem bombardujących organizm językowy bodźców. Te zawiązki, te „zdjęcia”, dokonują przesunięć, przemieszczeń w psychicznym, nerwowym, emocjonalnym systemie organizmu ludzkiego. Takie zakrzywienia są formą samowiedzy, rozpoznaniem siebie w czasie i przestrzeni. Stają się żywym ciałem jakiegoś nowego, wyłaniającego się „ja”. Samowiedza, o której tu mowa, jej „pojedynczość”, należy do wiersza oraz do tego, kto chce w nim uczestniczyć, na przykład czytelnika, nie tylko autora.

Ponadto, chociaż istnieją elementy rzeczywistości, które nie dają się dołączyć do żadnego porządku, jak ta nazwa „obóz dla dzieci”, i kpią z naszych prób budowania przestrzeni, to przecież nieprzystawalność tych elementów też potrzebuje kontekstu, w którym będziemy mogli ją dostrzec, zdać sobie sprawę z jej oddziaływania na nas, dotrzeć do niej. Tym kontekstem jest wiersz jako próba wykonania takiego jednostkowego zakrzywienia przestrzeni, moment samowiedzy, jednostkowy, ale jednocześnie dostępny innym. Wiersz jako taki kontekst stara się więc nawiązać kontakt z tym czymś, co usilnie wymyka się wszelkim relacjom.

Ale usłyszawszy to wszystko, czy uwierzylibyście mi teraz, gdybym powiedział, że to również wiersz erotyczny, prywatny? Czy „Jestem kremem” nie jest wierszem o miłości? Czy deklaracja przesiąkania/nasiąkania, czyli przejścia będącego próbą wyobrażenia sobie jakiegoś nowego sposobu przylegania, nie jest sama w sobie, na mocy pewnej kombinacji tonu i gry konceptualnej, wyrazem afektu, związku, troski?

Jako symulacja wielości, wiersz składa się z wielu warstw, nakłada się w nim na siebie wiele planów pojmowania i pamiętania. Nie do końca wiadomo jak i kiedy wchodzą one ze sobą w relacje. Czy nie tak właśnie dzieje się z każdym dojrzałym, dorosłym, językowym organizmem ludzkim? Postrzegamy, spożywamy, łączymy, odczuwamy, doznajemy lęku, obrzydzenia, ale też przypływów odwagi, radości, zachwytu. Organizm jest zdolny do tej wielości. Przewodzimy i przemieniamy. Odmieniamy w sobie. Jakoś przez to wszystko przechodzimy, może należałoby powiedzieć – przedzieramy się. Przesiąkamy, a przesiąkając zmieniamy strukturę tego czegoś, przez co przesiąkliśmy. Troszczymy się. Czasem nawet kochamy.

O AUTORZE

Kacper Bartczak

ur. w 1972 roku. Poeta, krytyk, tłumacz poezji, amerykanista. Wydał kilka tomów poetyckich, m.in. Wiersze organiczne (2015), za które był nominowany do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius oraz Nagrody Literackiej Nike, Pokarm suweren (2017), a także zbiór Naworadiowa (2019). Autor monografii o Johnie Ashberym (2006) oraz zbioru esejów o poezji i teorii Świat nie scalony (2009), za który otrzymał Nagrodę „Literatury na Świecie”. Tłumaczył wiersze Johna Ashbery’ego, Rae Armantrout, Charlesa Bernsteina i Petera Gizziego. Stypendysta Fundacji Fulbrighta (dwukrotny) i Fundacji im. T. Kościuszki. Wykłada literaturę amerykańską na Uniwersytecie Łódzkim. Mieszka w Łodzi.

powiązania

Odsiecz 2006

dzwieki / WYDARZENIA Jacek Dehnel Kacper Bartczak Maciej Robert Marek K. E. Baczewski

Zapis całego spotkania autorskiego z udziałem Marka K.E. Baczewskiego, Kacpra Bartczaka, Jacka Dehnela i Macieja Roberta podczas Portu Wrocław 2006.

WIĘCEJ

Historia jednego (lub więcej) wiersza, z trzema dygresjami i kodą

recenzje / KOMENTARZE Kacper Bartczak

Autorski komentarz Kacpra Bartczaka w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Widoki wymazy, wydanej w Biurze Literackim 19 kwietnia 2021 roku.

WIĘCEJ

Z niedanych jestem

wywiady / O KSIĄŻCE Kacper Bartczak Krzysztof Siwczyk

Rozmowa Krzysztofa Siwczyka z Kacprem Bartczakiem, towarzysząca premierze książki Widoki wymazy, wydanej w Biurze Literackim 19 kwietnia 2021 roku.

WIĘCEJ

Świat w ogniu

nagrania / Stacja Literatura Charles Bernstein Jerzy Jarniewicz Joanna Roszak Kacper Bartczak

Spotkanie wokół książki Świat w ogniu Charlesa Bernsteina z udziałem Charlesa Bernsteina, Kacpra Bartczaka, Jerzego Jarniewicza i Joanny Roszak w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Widoki wymazy

utwory / zapowiedzi książek Kacper Bartczak

Fragment zapowiadający książkę Kacpra BartczakaWidoki wymazy, która ukaże się w Biurze Literackim 19 kwietnia 2021 roku.

WIĘCEJ

„Ulotne momenty performatywnego zatracenia”, czyli formy życia politycznego

wywiady / O KSIĄŻCE Charles Bernstein Kacper Bartczak

Rozmowa Kacpra Bartczaka z Charlesem Bernsteinem, towarzysząca wydaniu książki Charlesa Bernsteina Świat w ogniu: wiersze i przemowy, w tłumaczeniu Kacpra Bartczaka, która ukazała się w Biurze Literackim 7 września 2020 roku.

WIĘCEJ

Żywiczne wtrącenia, czyli „badania zakrzywione” Charlesa Bernsteina

recenzje / ESEJE Kacper Bartczak

Szkic Kacpra Bartczaka, towarzyszący wydaniu książki Charlesa Bernsteina Świat w ogniu: wiersze i przemowy, w tłumaczeniu Kacpra Bartczaka, która ukazała się w Biurze Literackim 7 września 2020 roku.

WIĘCEJ

Świat w ogniu: wiersze i przemowy (2)

utwory / zapowiedzi książek Charles Bernstein Kacper Bartczak

Fragment zapowiadający książkę Charlesa Bernsteina Świat w ogniu: wiersze i przemowy, w tłumaczeniu Kacpra Bartczaka, która ukaże się w Biurze Literackim 7 września 2020 roku.

WIĘCEJ

Świat w ogniu: wiersze i przemowy

utwory / zapowiedzi książek Charles Bernstein Kacper Bartczak

Fragment zapowiadający książkę Charlesa Bernsteina Świat w ogniu: wiersze i przemowy, w tłumaczeniu Kacpra Bartczaka, która ukaże się w Biurze Literackim 7 września 2020 roku.

WIĘCEJ

Listy z wewnątrz

nagrania / Stacja Literatura Fadi Dżomar Kacper Bartczak Natalia Malek Rami al-Aszek

Spotkanie z udziałem Ramiego Al-Aszeka, Fadiego Dżomara, Kacpra Bartczaka i Natalii Malek w ramach festiwalu Stacja Literatura 24.

WIĘCEJ

Ciemna materia

nagrania / Stacja Literatura Kacper Bartczak Rae Armantrout

Spotkanie wokół książki Ciemna materia z udziałem Rae Armantrout, Kacpra Bartczaka i Bartosza Krajki w ramach festiwalu Stacja Literatura 23.

WIĘCEJ

Substancja nie esencja

wywiady / O KSIĄŻCE Kacper Bartczak Zuzanna Sala

Rozmowa Zuzanny Sali z Kacprem Bartczakiem towarzysząca wydaniu książki Naworadiowa Kacpra Bartczaka, wydanej w Biurze Literackim 26 sierpnia 2019 roku.

WIĘCEJ

Historia jednego wiersza

recenzje / KOMENTARZE Kacper Bartczak

Autorski komentarz Kacpra Bartczaka, towarzyszący wydaniu książki Naworadiowa, która ukazała się w Biurze Literackim 26 sierpnia 2019 roku.

WIĘCEJ

Naworadiowa

utwory / zapowiedzi książek Kacper Bartczak

Fragment zapowiadający książkę Naworadiowa Kacpra Bartczaka, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 26 sierpnia 2019 roku.

WIĘCEJ

Poza granicą czasu i przestrzeni

wywiady / O KSIĄŻCE Kacper Bartczak Rae Armantrout

Rozmowa z Rae Armantrout, towarzysząca premierze książki Ciemna materia Rae Armantrout w tłumaczeniu Kacpra Bartczaka, wydanej w Biurze Literackim 3 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Ciemna materia i błona wiersza

recenzje / ESEJE Kacper Bartczak

Esej Kacpra Bartczaka dotyczący książki Ciemna materia Rae Armantrout, wydanej w Biurze Literackim 3 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Intymność w wierszu

nagrania / Stacja Literatura Asja Bakić Charlotte Van den Broeck Kacper Bartczak Llŷr Gwyn Lewis

Spotkanie autorskie w ramach festiwalu Stacja Literatura 22, w którym udział wzięli Asja Bakić, Charlotte Van den Broeck, Llŷr Gwyn Lewis i Kacper Bartczak.

WIĘCEJ

Symulacja świata

nagrania / Stacja Literatura Kacper Bartczak Maciej Jakubowiak Martyna Buliżańska Roman Honet Szymon Słomczyński

Spotkanie autorskie w ramach festiwalu Stacja Literatura 22, w którym udział wzięli Kacper Bartczak, Martyna Buliżańska, Roman Honet, Szymon Słomczyński i Maciej Jakubowiak.

WIĘCEJ

Tribute to John Ashbery

nagrania / Stacja Literatura Asja Bakić Bagio Guerra Bogusław Kierc Dawid Mateusz Joanna Mueller John Ashbery Kacper Bartczak Llŷr Gwyn Lewis Lynn Suh Marcin Sendecki Radosław Jurczak Roman Honet Ryan van Winkle Szymon Słomczyński Tomasz Bąk

Spotkanie autorskie “Tribute to John Ashbery” w ramach festiwalu Stacja Literatura 22.

WIĘCEJ

Nowe głosy z Europy: Llŷr Gwyn LEWIS

wywiady / O PISANIU Kacper Bartczak Llŷr Gwyn Lewis

Rozmowa Kacpra Bartczaka z Llŷr Gwyn Lewis. Prezentacja w ramach cyklu „Nowe głosy z Europy”.

WIĘCEJ

Nowe głosy z Europy: Charlotte VAN DEN BROECK

wywiady / O PISANIU Charlotte Van den Broeck Kacper Bartczak

Rozmowa Kacpra Bartczaka z Charlotte Van den Broeck. Prezentacja w ramach cyklu „Nowe głosy z Europy”.

WIĘCEJ

Nowe głosy z Europy: Asja BAKIĆ

wywiady / O PISANIU Asja Bakić Kacper Bartczak

Rozmowa Kacpra Bartczaka z Asją Bakić. Prezentacja w ramach cyklu Nowe głosy z Europy.

WIĘCEJ

Echo-sfera wiersza

wywiady / O KSIĄŻCE Kacper Bartczak Paweł Kaczmarski

Rozmowa Pawła Kaczmarskiego z Kacprem Bartczakiem, towarzysząca premierze książki Pokarm suweren, wydanej w Biurze Literackim 12 czerwca 2017 roku.

WIĘCEJ

Nieistniejąca pocztówka

dzwieki / RECYTACJE Kacper Bartczak

Wiersz zarejestrowany podczas spotkania “Odsiecz” z festiwalu Port Wrocław 2006.

WIĘCEJ

Pokarm suweren (2)

utwory / zapowiedzi książek Kacper Bartczak

Fragment książki Pokarm suweren Kacpra Bartczaka, która ukaże się w Biurze Literackim 12 czerwca 2017 roku.

WIĘCEJ

Pokarm suweren (1)

utwory / zapowiedzi książek Kacper Bartczak

Fragment książki Pokarm suweren Kacpra Bartczaka, która ukaże się w Biurze Literackim 12 czerwca 2017 roku.

WIĘCEJ

Nowe głosy z Europy 2016: Poezja

nagrania / Stacja Literatura Anja Golob Árpád Kollár Juana Adcock Kacper Bartczak

Zapis ze spotkania autorskiego „Nowe głosy z Europy 2016: Poezja i Proza”, w którym udział wzięli Kacper Bartczak, Anja Golob, Juana Adcock oraz Árpád Kollár. Spotkanie odbyło się w ramach festiwalu literackiego Stacja Literatura 21.

WIĘCEJ

Dom wad

recenzje / ESEJE Kacper Bartczak

Komentarz Kacpra Bartczaka do zestawu wierszy Julii Miki „Wiersze czyszczące”. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających almanach Połów. Poetyckie debiuty 2016, który ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Wiersz na święta: Konsubstancje

utwory / zapowiedzi książek Kacper Bartczak

Wiersz pochodzi z książki Pokarm suweren Kacpra Bartczaka, która ukaże się w przyszłym roku w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Przekład wewnętrzny – uwaga wstępna do wierszy Kuby Pszoniaka

recenzje / ESEJE Kacper Bartczak

Komentarz Kacpra Bartczaka do zestawu wierszy Kuby Pszoniaka „Chyba na pewno”. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających almanach Połów. Poetyckie debiuty 2016, który ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Bartek Zdunek i jego melodyjne geodezje

recenzje / ESEJE Kacper Bartczak

Komentarz Kacpra Bartczaka do zestawu wierszy Bartka Zdunka „Sól z ziemi”. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających almanach Połów. Poetyckie debiuty 2016, który ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Sprawa szerszego programu

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Kałuża Kacper Bartczak

Z Anną Kałużą o książce Bumerang rozmawia Kacper Bartczak.

WIĘCEJ

Poezja nie jest już liryką

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Skurtys Kacper Bartczak Paweł Kaczmarski

Z Kacprem Bartczakiem o książce Świat nie scalony. Estetyka, poetyka, pragmatyzm rozmawiają Paweł Kaczmarski i Jakub Skurtys.

WIĘCEJ

O Raju w obrazkach

recenzje / NOTKI I OPINIE Aneta Kamińska Kacper Bartczak Kamil Zając Rafał Wawrzyńczyk

Komentarze Kacpra Bartczaka, Anety Kamińskiej, Kamila Zająca i Rafała Wawrzyńczyka o książce Raj w obrazkach D.J. Enrighta.

WIĘCEJ

Wymknąć się każdemu bogu

recenzje / IMPRESJE Kacper Bartczak

Recenzja Kacpra Bartczaka z książki Dowód z tożsamości Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ

Echo-sfera wiersza

wywiady / O KSIĄŻCE Kacper Bartczak Paweł Kaczmarski

Rozmowa Pawła Kaczmarskiego z Kacprem Bartczakiem, towarzysząca premierze książki Pokarm suweren, wydanej w Biurze Literackim 12 czerwca 2017 roku.

WIĘCEJ

Praca wiersza

recenzje / ESEJE Marta Koronkiewicz

Recenzja Marty Koronkiewicz z książki Pokarm suweren Kacpra Bartczaka, wydanej w Biurze Literackim 12 czerwca 2017 roku.

WIĘCEJ

Nieistniejąca pocztówka

dzwieki / RECYTACJE Kacper Bartczak

Wiersz zarejestrowany podczas spotkania “Odsiecz” z festiwalu Port Wrocław 2006.

WIĘCEJ

Pokarm suweren (2)

utwory / zapowiedzi książek Kacper Bartczak

Fragment książki Pokarm suweren Kacpra Bartczaka, która ukaże się w Biurze Literackim 12 czerwca 2017 roku.

WIĘCEJ

Pokarm suweren (1)

utwory / zapowiedzi książek Kacper Bartczak

Fragment książki Pokarm suweren Kacpra Bartczaka, która ukaże się w Biurze Literackim 12 czerwca 2017 roku.

WIĘCEJ

Wiersz na święta: Konsubstancje

utwory / zapowiedzi książek Kacper Bartczak

Wiersz pochodzi z książki Pokarm suweren Kacpra Bartczaka, która ukaże się w przyszłym roku w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

…jak aksjomat na granicy kilku geometrii (o poezji Kacpra Bartczaka)

recenzje / NOTKI I OPINIE Krzysztof Siwczyk

Krzysztof Siwczyk o poezji Kacpra Bartczaka.

WIĘCEJ

Prędkości obrazów i znaków. O Widokach wymazach Kacpra Bartczaka

recenzje / ESEJE Anna Kałuża

Recenzja Anny Kałuży towarzysząca premierze książki Widoki wymazy Kacpra Bartczaka, wydanej w Biurze Literackim 19 kwietnia 2021 roku.

WIĘCEJ

Przeciw scaleniu. Krytyczne tropy

recenzje / ESEJE Paweł Kaczmarski

Recenzja Pawła Kaczmarskiego z książki Świat nie scalony Kacpra Bartczaka.

WIĘCEJ

"I to jest jakieś otwarcie na przyszłość" – Kacpra Bartczaka wstęp do poetyki pragmatystycznej

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa z książki Świat nie scalony Kacpra Bartczaka.

WIĘCEJ