wywiady / O PISANIU

Wąskie gardło klepsydry

Jerzy Jarniewicz

Mark Ford

Piotr Sommer

Rozmowa Jerzego Jarniewicza i Piotra Sommera z Markiem Fordem opublikowana w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

Jerzy Jarniewicz i Piotr Sommer: Wnosząc po głosach krytyki, to poezja amerykańska jest dla twojej twóczości głównym punktem odniesienia. Różnisz się pod tym względem od większości swoich brytyjskich rówieśników. Dlaczego w poszukiwaniu modeli literackich sięgnąłeś poza poezję brytyjską? Czy uważasz, że współczesna poezja brytyjska jest zbyt konserwatywna, i zbytnio lęka się ryzyka? Co sądzisz o tych, którzy jak Larkin uważają, że literatura amerykańska i literatura brytyjska należą do dwóch odmiennych tradycji, dlatego nie są i nie powinny być dla siebie przykładami?

Mark Ford: To bardzo złożony problem, i można do niego podejść z różnych stron. Ostatnio ukazał się pod moją współredakcją wybór szkiców poświęconych anglo-amerykańskim stosunkom poetyckim, poczynając od lat trzydziestych – są w nim teksty takich autorów jak Edna Longley, Helen Vendler, Barbara Everett, Bonnie Costello. Mógłbym więc godzinami rozmawiać na temat współczesnych stanowisk w tej kwestii. W ostatnich latach mam silniejszą świadomość charakteru i konsekwencji mojego zainteresowania poezją amerykańską, które zaczęło się, kiedy miałem dwadzieścia kilka lat. Nie ulega wątpliwości, że gospodarcza i kulturowa penetracja rynków europejskich dokonywana przez Amerykę to jedna z najistotniejszych narracji historycznych dwudziestego wieku, zwłaszcza okresu powojennego. Kolejne pokolenia młodych ludzi dawały się zauroczyć amerykańskiej muzyce, filmom, malarstwu, prozie i poezji. Ja sam nie byłem pod tym względem inny… Kupiłem album Boba Dylana, Desire, czyli “pożądanie”, zaraz po jego premierze w 1976 roku, a miałem wtedy 14 lat. Od tego czasu widziałem w Ameryce najrozmaitsze przedmioty pożądania. W sposób chyba dość typowy mam mieszane uczucia, jeśli chodzi o produkty kultury amerykańskiej: z jednej strony szlag mnie trafia, kiedy widzę, że każde komercyjne kino w Londynie wyświetla filmy z Hollywood. Z drugiej strony to, co najlepsze w kulturze amerykańskiej jest rzeczywiście znakomite i oryginalne, wytycza nowe kierunki w życiu i twórczości, kierunki, które my w Europie, a zwłaszcza w hołdującej izolacjonizmowi Anglii, musimy po prostu poznawać – gdybyśmy tego nie robili, stracilibyśmy wiele z tego, co najlepsze w każdej dziedzinie sztuki.

Czy fakt, że uważam Boba Dylana za lepszego artystę od Beatlesów lub od Elvisa Costello, znaczy, że jestem ofiarą kulturowego imperializmu? Nawet Philip Larkin, który pod wieloma względami był zdecydowanie antyamerykański, najwięcej przyjemności czerpał z tej typowo amerykańskiej dziedziny sztuki, jaką jest jazz. Potwornym błędem byłoby oczywiście zakładać, że wszystko, co pochodzi z Ameryki, jest wspaniałe, tak jak sądzi większość moich studentów. Nie możemy zapominać, że Ameryka jest imperium z własną ideologią, która wyjątkowo skutecznie potrafi się maskować, przystosowywać i sprzedawać; nawet jej najwspanialsi artyści pracują w ramach tej właśnie ideologii. To ideologia, która doskonale wchłania wszystkich próbujących ją kwestionować buntowników: od Jamesa Browna po Jamesa Deana i Mohammeda Ali – paradoksalnie, typowym bohaterem amerykańskim jest ktoś, kto w sposób wyjątkowo przemyślny atakuje instytucje amerykańskie. Kiedy tylko słyszę, jak ktoś bez cienia ironii mówi o “amerykańskim marzeniu”, chce mi się wyć. Być może dlatego, że nasza współczesność jest tak bardzo ukształtowana przez rzeczywistość amerykańską – filmy z Hollywood pokazywane są przecież nie tylko w Europie – należałoby nauczyć się żyć z amerykańskimi osiągnięciami w kulturze, tej najbardziej populistycznej i tej elitarnej, tak by móc je sobie przyswoić i wykorzystać, a przynajmniej zrozumieć, jak powstaje ta rzeczywistość. Uważam, że każda dziedzina sztuki lub każdy obszar kultury, od początków cywilizacji, rozwija się przez wzajemne krzyżowanie się, przez hybrydyzację, przez otwarcie się na inne kultury lub łączenie się z nimi.

Nie wydaje mi się, aby poezja angielska – i mam na myśli poezję angielską, a nie irlandzką, szkocką, czy walijską – przeżywała szczególnie złe, lub szczególnie dobre, chwile. Mam wrażenie, że mamy tu wielu “całkiem dobrych” poetów, kompetentnych i energicznych poetów różnego rodzaju, od Simona Armitage’a po Jeremy’ego Prynne’a, ale od czasów Larkina nie ma nikogo, o kim mógłbym z całym przekonaniem powiedzieć, że jest na tyle oryginalny, by udało mu się zdać – mówiąc słowami Harolda Blooma – “surowy egzamin czasu”.

W Wielkiej Brytanii poezja Johna Ashbery’ego wydaje się istnieć w sposób dość zdawkowy. Nawet poeci tacy jak James Fenton, którzy wyrażali się kiedyś o jego poezji z uznaniem, jako poeci nie nauczyli się od niego nic. Jak doszedłeś do poezji Ashbery’ego i w czym jest ona dla ciebie ważna? Napisałeś o nim doktorat, a wkrótce ma się ukazać książka, będąca zapisem twoich rozmów z Ashberym.

Cóż, nie jestem przekonany, czy rzeczywiście poezja Johna Ashbery’ego jest na Wyspach sprawą marginalną. Ashbery nie jest tak popularny, jak, powiedzmy, Seamus Heaney, to prawda, ale wydaje się go, i te książki dobrze się sprzedają. Na jego spotkania autorskie zawsze przychodzą tłumy, jego twórczość jest przedmiotem zajęć uniwersyteckich, powstają prace doktorskie, szkice krytyczne, książki… Z pewnością świat akademicki bardzo wysoko go ceni, jego rangę uznaje wielu ciekawych poetów, takich jak na przykład jego prawie-imiennik, John Ash. Oczywiście, Ashbery i James Fenton, który bardzo krytycznie ocenił tom wierszy wybranych Ashbery’ego w “New York Timesie” w 1985 roku, nie mają identycznych poglądów na temat poezji. Dla mnie Ashbery pokazał w sposób całkowicie przekonujący, jak można uwolnić się od empiryzmu poezji powstającej pod wpływem The Movement. Czytałem go po raz pierwszy, kiedy byłem na studiach, jakieś dwadzieścia lat temu, wydawało się, że ucieleśnia cały splendor, wyrafinowanie i wszystkie wyzwania Nowego Jorku, które to miasto bardzo chciałem odwiedzić. Tacy krytycy, jak Harold Bloom, Helen Vendler, Marjorie Perloff, pisali o jego poezji, jakby naprawdę była czymś ważnym i znaczącym – ich analizy przekonały mnie, że można dziś pisać poezję, która byłaby równie dobra, jak największe dokonania dawnych epok. To było ekscytujące odkrycie. Zdawało mi się, że gdyby udało mi się w pełni przyswoić sobie jego poezję, żyłbym “z duchem czasów”, a może sam byłbym w stanie pisać poezję znaczącą… Pamiętam, że kiedy w księgarni czytałem polecony mi przez przyjaciela wiersz “The Other Tradition” z tomu Houseboat Days, byłem pod silnym wrażeniem odrębności jego głosu. Podobało mi się to, że styl Ashbery’ego pozwalał mu zachować tajemnicę bez popadania w pompatyczność.

A inni Amerykanie mieli dla ciebie jakieś znaczenie?

Oczywiście. Wtedy właśnie zacząłem czytać wszystko, co wpadało mi w ręce, najpierw Whitmana i Dickinson, potem Williamsa, Stevensa, Moore, Frosta, Crane’a, O’Harę, Schuylera, Lowella, Merrilla, Bishop, Berrymana, Keesa i wielu innych. Czytałem ich i pisałem o nich. Nie mam wątpliwości, że twórczość poetów amerykańskich urodzonych na przestrzeni pięćdziesięciu lat, między, powiedzmy, rokiem 1874 (Frost) a 1927 (Ashbery, Merrill, itd), uosabia złoty wiek tej poezji, który pewnie szybko się nie powtórzy. Chcę przez to powiedzieć, że kiedy próbuję zrozumieć, o co chodzi pokoleniu poetów urodzonych od tego czasu, czuje się często zagubiony. Podoba mi się Simic i Kleinzahler, ale moje upodobania, jeśli chodzi o poezję amerykańską, wyrosły z lektur modernistów i z pierwszej fali poetów postmodernistycznych. Być może dlatego, że ich twórczość czytałem w okresie swojej największej chłonności.

Krytycy, szukając odpowiedniego kontekstu dla twoich wierszy, często wymieniają nie tylko nazwisko Ashbery’ego, ale także Philipa Larkina. Ashbery i Larkin wydają się przebywać na przeciwległych biegunach, różni ich radykalnie odmienna koncepcja literatury i języka poetyckiego. Jak czujesz się między tymi dwoma biegunami? Powiedziałbyś, że twoja poezja tworzy swego rodzaju pomost między nimi?

Cóż, Larkin był pierwszym współczesnym poetą, którego czytałem jeszcze w szkole, a jego wiersze z każdym rokiem wydają mi się coraz wspanialsze. Z pewnością on i Ashbery nie brzmią podobnie, ale obu interesuje temat codzienności, przemijanie, obaj unikają pułapek idealizmu czy złudzeń – to znaczy, pokazują, jak można być “mniej oszukanym” [tytuł pierwszego tomu wierszy Larkina – przyp. J.J.], nie tracąc przy tym nic z intensywności swojej liryki.

Tylko raz natrafiłem na opinię jednego z tych poetów o drugim. Było to, jak sądzę, w rozmowie Piotra z Ashberym, ale może się mylę. Ashbery powiedział w nim, że wiersze Larkina mają zadki! [chyba w wywiadzie z kims innym – przyp. J.J.] Co oczywiście jest prawdą – z kolei Larkin stwierdził w jakimś wywiadzie, że nie może jechać do Ameryki, gdyż jest przygłuchy i na pytanie “Do you like Ashbery?” [“Czy lubi pan poezję Ashbery’ego?”], mógłby odpowiedzieć “I’d prefer strawberry!” [“Wolę truskawki!”]. Wydaje mi się, że w pewnym sensie próbuję połączyć dryfującą swobodnie Ashberiańską świadomość z “zadkiem” Larkinowskiego dobrze skrojonego wiersza – ale w moich wierszach częściej niż u nich obu pojawiają się narratorzy, choć nikt jakoś tego do tej pory nie zauważył.

Czy awangarda jest we współczesnej poezji brytyjskiej pojęciem żywym? Dla ciebie ma ono jakieś znaczenie?

Raczej nie, przynajmniej dla mnie osobiście. Istnieją brytyjskie odmiany amerykańskiego nurtu Language Poets, mamy tzw. szkołę z Cambridge, która tworzy całkiem zamkniętą elitę, i niemal wcale nie jest zainteresowana zapraszaniem kogokolwiek spoza tej koterii na spotkanie poetyckie. Jest też szkoła londyńska, która z wielu powodów nie trawi poetów ze szkoły z Cambridge. Czytałem wiersze jednych i drugich, niektóre całkiem mi się podobały, ale mam wrażenie, że wiele spośród tych tekstów to blada imitacja amerykańskiej poezji eksperymentalnej, raczej derriere-garde niż awangarda… No i nie ma tu oczywiście nikogo, kto byłby odpowiednikiem Pounda czy Bretona, próbujących epatować mieszczucha, ani nikogo, kto miałby porównywalny z nimi talent pozyskiwania rozgłosu. Wydaje mi się, że dziś poezja nie przyciąga mediów. To jeden z powodów, dla których ją lubię, choć w konsekwencji poeci są dziś dość potulni, okazują żałosną wprost wdzięczność za jakąkolwiek uwagę, jaką się im poświęca. Nie ma żadnych podżegaczy.

Warto porównać to z sytuacją w sztukach plastycznych, na przykład z młodymi brytyjskimi artystami, których prace pokazano na wystawie “Sensation” – z Damienem Hirstem, Markiem Quinnem, Tracym Eminem i spółką. Oni są bardzo “luzaccy”, wiedzą, jak wykorzystywać media, świadomie i inteligentnie umieją sprzedać swoją odmianę awangardy, zawiązują cudaczne i nieświęte przymierze z prasą brukową, która uwielbia rozpisywać się o rzekomych niedorzecznościach, takich jak znakomita praca Marca Quinna, “Bloodhead”: jest to rzeźba przedstawiająca głowę artysty, wykonana z jego własnej zamrożonej krwi. To gra, w której wszyscy wygrali, brukowce i artyści, wspomagając się nawzajem, zgarnęli grubą forsę. Coś takiego nie może się wydarzyć w poezji (może na szczęście).

Nie wydaje mi się, by poezja mogła być luzacka, choć jest paru niezłych luzackich poetów. Nie znoszę tych prób sprzedawania poezji jako nowego rock and rolla, to tylko ośmiesza poezję. Żeby przetrwać, awangarda potrzebuje zarówno mecenasów, jak i reklamy – jeśli chodzi o tych młodych artystów brytyjskich, mecenasem jest Saatchi, a w przypadku poetów lingwistycznych, rolę tę pełni amerykański system uniwersytecki. W brytyjskiej poezji nie ma dużych pieniędzy, nie ma sensacyjnych historii, którymi zainteresowałyby się brukowce, nie ma tu niczego, co po latach mogłoby przynieść zysk. Nikt, lub prawie nikt, w Wielkiej Brytanii nie dostanie stałej pracy na uniwersytecie po opublikowaniu jednego cienkiego tomiku. W Wielkiej Brytanii nie ma poetyckiej awangardy, która zagroziłaby głównemu nurtowi poezji, tak jak to się po części udało poetom z kręgu Language Poets. Istnieje tylko kilka wpatrzonych w siebie, eksperymentalnych, choć czasami bardzo interesujących koterii, zgrupowanych wokół małych wydawnictw.

Publikujesz także przekłady. Co zyskujesz na swoim doświadczeniu translatorskim? A może poetyckiego fachu można nauczyć się tylko, czytając wiersze poetów własnego języka?

Myślę, że to ważne, by czytać poezję innych języków. Sam nie tłumaczyłem zbyt wiele – jakieś cytaty w książce o Raymondzie Rousselu, kilka bardzo krótkich wierszy Karola Orleańskiego i trochę Apulejusza. Teksty te wiązały się z tematami, które podejmowałem w innych utworach z tomu Soft Sift – dzięki nim doszło kilka stron książki, urozmaiciły tomik. Chciałem mieć w nim kilka przekładów, które byłyby ilustracją tematu z tytułu tomiku – “soft sift”, czyli przejście z jednej do drugiej połowy klepsydry przez jej wąskie szklane gardło. Sam proces przekładu jest ilustracją tego przejścia, łączy w sobie zmianę (z jednego języka na drugi) i zachowanie określonej formy, w przypadku wierszy Karola Orleańskiego było to rondo. A przekład Apulejusza domagał się zamiany poezji na prozę – to idea, którą omawiam szczegółowo w mojej książce o Rousselu w związku z jego szczególnymi procedurami. Ale rozwinięcie tego tematu zabrałoby nam całą noc!

Przełożył Jerzy Jarniewicz

O AUTORACH

Jerzy Jarniewicz

Urodzony 4 maja 1958 roku w Łowiczu. Poeta, tłumacz, krytyk. W 1982 r. ukończył anglistykę na Uniwersytecie Łódzkim, w 1984 r. filozofię. Autor między innymi tomów poetyckich Dowód z tożsamości (2003), Oranżada (2005), Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną (2012) czy Woda na Marsie (2015), licznych przekładów literatury zagranicznej oraz książek krytycznoliterackich. Od 1994 r. redaktor "Literatury na Świecie". Współpracuje z "Gazetą Wyborczą", "Tygodnikiem Powszechnym" i "Tyglem Kultury". Mieszka w Łodzi.

Mark Ford

Urodzony w 1962 roku w Nairobi (Kenia). Angielski poeta. Studiował w Oksfordzie i na Uniwersytecie Harvarda. Wykładał na Uniwersytecie w Kyoto od 1991 do 1993. Wykłada Literaturę angielską na Uniwersytecie Londyńskim w katedrze języka angielskiego. Współpracuje z „New York Review of Books”, „Times Literary Supplement” i „London Review of Books”.

Piotr Sommer

Urodzony 13 kwietnia 1948 roku w Wałbrzychu. Poeta, redaktor, tłumacz. Autor kilkunastu książek własnych i kilkunastu przekładowych. Tłumaczył poetów amerykańskich, angielskich, irlandzkich, szkockich i polskich. Od 1976 roku pracuje w redakcji „Literatury na Świecie”. Mieszka pod Warszawą.

powiązania

Amerykańska Szkoła Pisania

nagrania / Stacja Literatura Elizabeth Bishop Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller Juliusz Pielichowski Marcin Szuster

Spotkanie wokół książki Amerykańska Szkoła Pisania Elizabeth Bishop z udziałem Juliusza Pielichowskiego, Marcina Szustra, Jerzego Jarniewicz i Joanny Mueller w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Drobiazgowa explozja

dzwieki / WYDARZENIA Agnieszka Wolny-Hamkało Bartłomiej Majzel Jerzy Jarniewicz Marcin Sendecki Marta Podgórnik

Zapis całego spotkania autorskiego z udziałem Jerzego Jarniewicza, Bartłomieja Majzla, Marty Podgórnik, Marcina Sendeckiego i Agnieszki Wolny-Hamkało podczas Portu Wrocław 2006.

WIĘCEJ

Głaszczki o kształcie toporków

recenzje / KOMENTARZE Jerzy Jarniewicz

Autorski komentarz Jerzego Jarniewicza w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Mondo cane, która ukazała się w Biurze Literackim 28 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Dywersja, schizma, herezja

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Zuzanna Sala

Rozmowa Zuzanny Sali z Jerzym Jarniewiczem, towarzysząca premierze książki Mondo cane, która ukazała się w Biurze Literackim 28 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Moi Moskale

dzwieki / WYDARZENIA Andrzej Sosnowski Anna Podczaszy Bogusław Kierc Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Jerzy Jarniewicz Julia Fiedorczuk Krzysztof Siwczyk Natalia Gorbaniewska Natalia Woroszylska Tadeusz Pióro Wiktor Woroszylski

Zapis całego spotkania autorskiego wokół antologii Moi Moskale podczas Portu Wrocław 2006.

WIĘCEJ

Mondo cane

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający książkę Mondo cane Jerzego Jarniewicza, która ukaże się w Biurze Literackim 12 lipca 2021 roku.

WIĘCEJ

Świat w ogniu

nagrania / Stacja Literatura Charles Bernstein Jerzy Jarniewicz Joanna Roszak Kacper Bartczak

Spotkanie wokół książki Świat w ogniu Charlesa Bernsteina z udziałem Charlesa Bernsteina, Kacpra Bartczaka, Jerzego Jarniewicza i Joanny Roszak w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Rafał Wojaczek, który jest

dzwieki / WYDARZENIA Agnieszka Wolny-Hamkało Andrzej Sosnowski Bogusław Kierc Bohdan Zadura Darek Foks Dariusz Sośnicki Edward Pasewicz Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Jerzy Jarniewicz Jurij Andruchowycz Krzysztof Siwczyk Maciej Malicki Maciej Melecki Marcin Sendecki Mariusz Grzebalski Marta Podgórnik Tadeusz Pióro Tomasz Majeran Tomasz Różycki Wojciech Bonowicz Zbigniew Machej

Zapis całego spotkania autorskiego poświęconego twórczości Rafała Wojaczka podczas Portu Legnica 2004.

WIĘCEJ

Poetki z Wysp

dzwieki / WYDARZENIA Carol Rumens Jerzy Jarniewicz Julia Fiedorczuk Lavinia Greenlaw Marta Podgórnik

Zapis całego spotkania autorskiego Lavinii Greenlaw, Carol Rumens, Julii Fiedorczuk, Marty Podgórnik oraz Jerzego Jarniewicza podczas Portu Legnica 2004.

WIĘCEJ

Ludzie ze Stacji

nagrania / Stacja Literatura Bogusław Kierc Dawid Mateusz Jerzy Jarniewicz Karol Maliszewski Katarzyna Szaulińska Konrad Góra Łukasz Dynowski Marta Podgórnik Robert Rybicki

Spotkanie wokół książki Ludzie ze Stacji w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Tribute to D. J. Enright

dzwieki / WYDARZENIA D.J. Enright Piotr Sommer

Zapis spotkania autorskiego poświęconego pamięci D.J. Enrighta podczas Portu Legnica 2003.

WIĘCEJ

Dowód z tożsamości i Zdania z treścią

dzwieki / WYDARZENIA Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk

Zapis całego spotkania autorskiego Jerzego Jarniewicza i Krzysztofa Siwczyka podczas Portu Legnica 2003.

WIĘCEJ

Nocna zmiana

dzwieki / WYDARZENIA Glyn Maxwell Jacek Gutorow Jerzy Jarniewicz Paweł Marcinkiewicz Simon Armitage

Zapis całego spotkania autorskiego Simona Armitage’a, Glyna Maxwella, Jacka Gutorowa, Jerzego Jarniewicza i Pawła Marcinkiewicza w trakcie festiwalu Port Legnica 2003.

WIĘCEJ

Puste noce i 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego

nagrania / Stacja Literatura Dawid Mateusz Jerzy Jarniewicz Karol Maliszewski

Spotkanie wokół książek Puste noce i 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego z udziałem Jerzego Jarniewicza, Karola Maliszewskiego i Dawida Mateusza w ramach festiwalu Stacja Literatura 23.

WIĘCEJ

Makijaż zaczyna się od demakijażu

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Joanna Orska

Rozmowa Joanny Orskiej z Jerzym Jarniewiczem, opublikowana w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

WIĘCEJ

Cztery krótkie wiersze dla Doroty Nieznalskiej

recenzje / KOMENTARZE Jerzy Jarniewicz

Komentarz Jerzego Jarniewicza opublikowany w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

WIĘCEJ

Poeci z Wysp 2002

dzwieki / WYDARZENIA Andrzej Sosnowski Jerzy Jarniewicz Mark Ford Stephen Romer

Zapis całego spotkania Marka Forda, Stephena Romera, Jerzego Jarniewicza i Andrzeja Sosnowskiego podczas festiwalu Port Legnica 2002.

WIĘCEJ

Pieśń torby na pawia i Tarantula

nagrania / Stacja Literatura Bob Dylan Filip Łobodziński Jerzy Jarniewicz Nick Cave Tadeusz Sławek

Spotkanie autorskie wokół książek Tarantula Boba Dylana oraz Pieśń torby na pawia Nicka Cave’a z udziałem tłumaczy Filipa Łobodzińskiego i Tadeusza Sławka w ramach festiwalu Stacja Literatura 23. Prowadzenie Jerzy Jarniewicz.

WIĘCEJ

Niepoznaki i Przewodnik dla bezdomnych niezależnie od miejsca zamieszkania

dzwieki / WYDARZENIA Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Jerzy Jarniewicz

Zapis całego spotkania Jerzego Jarniewicza i Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego podczas Portu Legnica 2000.

WIĘCEJ

Na trzech calach kwadratowych

wywiady / O PISANIU Craig Raine Jerzy Jarniewicz

Rozmowa Jerzego Jarniewicza z Craigem Rainem, towarzysząca wydaniu antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Wiersze młodsze od bomb

recenzje / ESEJE Jerzy Jarniewicz

Szkic Jerzego Jarniewicza towarzyszący wydaniu antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Wrażliwość wiersza

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Juliusz Pielichowski

Rozmowa Juliusza Pielichowskiego z Jerzym Jarniewiczem na temat antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Poezja i sztuka rozpruwania ubrań

wywiady / O PISANIU Jerzy Jarniewicz Seamus Heaney

Rozmowa Jerzego Jarniewicza z Seamus Heaney, towarzysząca wydaniu antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Testowanie Heaneya

recenzje / IMPRESJE Jerzy Jarniewicz

Esej Jerzego Jarniewicza na temat poezji Seamusa Heaneya, towarzyszący wydaniu antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Inspiracje dla wierszy

nagrania / Między wierszami Andrzej Sosnowski Jerzy Jarniewicz

Jerzy Jarniewicz i Andrzej Sosnowski zdradzają, z której strony nadchodzi inspiracja dla wiersza.

WIĘCEJ

Mińsk, czyli Casablanca

wywiady / O PISANIU Jerzy Jarniewicz Lavinia Greenlaw

Rozmowa Jerzego Jarniewicza z Lavinią Greenlaw, towarzysząca wydaniu antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Poezja z nagrodami: Puste noce

recenzje / KOMENTARZE Jerzy Jarniewicz

Jerzy Jarniewicz odpowiada na pytania w ankiecie dotyczącej książki Puste noce, wydanej w wersji elektronicznej w Biurze Literackim 12 września 2018 roku. Książka ukazuje się w ramach akcji „Poezja z nagrodami”.

WIĘCEJ

Pogotowie literackie 2012: Jerzy Jarniewicz

nagrania / Ukryta kamera Jerzy Jarniewicz

Zapis zajęć warsztatowych Jerzego Jarniewicza z 4 października 2012 roku. Autor omawia swój własny wiersz “Nike w kawałkach”.

WIĘCEJ

100 wierszy wypisanych z języka angielskiego (3)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający antologię 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 15 października 2018 roku.

WIĘCEJ

100 wierszy wypisanych z języka angielskiego (2)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający antologię 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 15 października 2018 roku.

WIĘCEJ

100 wierszy wypisanych z języka angielskiego (1)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający antologię 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 15 października 2018 roku.

WIĘCEJ

Sankcje (2)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający książkę Sankcje Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 21 maja 2018 roku.

WIĘCEJ

Sankcje (1)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający książkę Sankcje Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 21 maja 2018 roku.

WIĘCEJ

Wiersz jest synonimem czasu

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Adamowicz Jerzy Jarniewicz

Rozmowa Anny Adamowicz z Jerzym Jarniewiczem, towarzysząca premierze książki Puste noce, wydanej nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Bieżnia

dzwieki / RECYTACJE Jerzy Jarniewicz

Wiersz z tomu Makijaż, zarejestrowany podczas spotkania “Hotel, makijaż, piosenki” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ

Skądinąd

nagrania / Z Fortu do Portu Jerzy Jarniewicz

Wiersze z książki Skądinąd (1977-2007), gromadzącej dotychczasowy dorobek poetycki autora. Spotkanie w ramach festiwalu Port Wrocław 2008.

WIĘCEJ

Puste noce (2)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający książkę Puste noce Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Puste noce (1)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający książkę Puste noce Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Makijaż

dzwieki / AUDYCJE Jerzy Jarniewicz

Audycja poświęcona premierze książki Makijaż Jerzego Jarniewicza z udziałem autora.

WIĘCEJ

Debiuty dawniej

nagrania / Stacja Literatura Adam Lipszyc Anna Wasilewska Hanna Igalson-Tygielska James JOYCE Jerzy Jarniewicz Nathalie Sarraute Raymond Queneau Szymon Żuchowski Tommaso Landolfi

Spotkanie autorskie z udziałem Hanny Igalson-Tygielskiej, Jerzego Jarniewicza, Anny Wasilewskiej, Szymona Żuchowskiego i Adama Lipszyca w ramach festiwalu Stacja Literatura 21.

WIĘCEJ

Pływak woli mierzyć się z kanałem La Manche niż z górnym biegiem Wkry

wywiady / O KSIĄŻCE Filip Łobodziński Jerzy Jarniewicz

Rozmowa Jerzego Jarniewicza z Filipem Łobodzińskim, towarzysząca premierze książki Duszny kraj Boba Dylana, wydanej w Biurze Literackim 20 lutego 2017 roku.

WIĘCEJ

Nowe Głosy z Europy 2016: Proza

nagrania / Stacja Literatura Ciwanmerd Kulek Erika Fatland Jerzy Jarniewicz Rumena Bužarovska Zoran Pilić

Zapis spotkania autorskiego “Nowe głosy z Europy 2016: Proza”, w którym udział wzięli Jerzy Jarniewicz, Rumena Bužarovska, Erika Fatland, Ciwanmerd Kulek i Zoran Pilić. Spotkanie odbyło się w ramach festiwalu literackiego Stacja Literatura 21.

WIĘCEJ

Przyziemna metafizyka

wywiady / O KSIĄŻCE Adam Poprawa Jerzy Jarniewicz

Rozmowa Jerzego Jarniewicza z Adamem Poprawą, towarzysząca premierze książki Epifanie Jamesa Joyce’a, wydanej w Biurze Literackim 23 sierpnia 2016 roku.

WIĘCEJ

Dyskusja “Czy poezja może zmienić świat?”

nagrania / Między wierszami Anna Podczaszy Bohdan Zadura Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk Tomasz Broda Zbigniew Machej

Krzysztof Siwczyk, Anna Podczaszy, Bohdan Zadura, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Machej oraz Tomasz Broda o tym, czy poezja to próba “dania w pysk światu”, czy może jego zmiany?

WIĘCEJ

Trzy fundamentalne pytania o Joyce’a

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Przemysław Rojek

Rozmowa Przemysława Rojka z Jerzym Jarniewiczem, towarzysząca premierze książki Portret artysty w wieku młodzieńczym, wydanej w Biurze Literackim 30 maja 2016 roku.

WIĘCEJ

Język sportretowany

recenzje / KOMENTARZE Jerzy Jarniewicz

Komentarz Jerzego Jarniewicza w ramach cyklu „Historia jednego tłumaczenia”, towarzyszący premierze książki Portret artysty w wieku młodzieńczym, wydanej w Biurze Literackim 30 maja 2016 roku.

WIĘCEJ

Mokry parkiet

dzwieki / RECYTACJE Jerzy Jarniewicz

Wiersz z tomu Makijaż, zarejestrowany podczas spotkania “Hotel, makijaż, piosenki” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ

Rozmowa o książce Sposoby na zaśnięcie

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Podczaszy Bohdan Zadura Filip Zawada Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller Marianna Sztyma Tomasz Broda Zbigniew Machej

Dzieci zadają pytania autorom i autorkom książki Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 13 lipca 2015 roku.

WIĘCEJ

Marsjańska gościnność

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller

Rozmowa Joanny Mueller z Jerzym Jarniewiczem towarzysząca premierze książki Woda na Marsie, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 25 maja 2015 roku.

WIĘCEJ

Długie powroty D. J. Enrighta. Fragmenty posłowia Piotra Sommera

recenzje / KOMENTARZE Piotr Sommer

Fragment posłowia Piotra Sommera do książki Raj w obrazkach D.J. Enrighta, która ukazała się nakładem Biura Literackiego w 2008 roku.

WIĘCEJ

Przed słowem: Kamienie w strumieniu, pismo na piasku

recenzje / IMPRESJE Jerzy Jarniewicz

Esej Jerzego Jarniewicza towarzyszący premierze książki Kolejowe dzieci Seamusa Heaney’a.

WIĘCEJ

Otwieranie klatki Cage’a, czyli nic w obszarze wolności

recenzje / IMPRESJE Jerzy Jarniewicz

Esej Jerzego Jarniewicza towarzyszący premierze książki Przeludnienie i sztuka Johna Cage’a.

WIĘCEJ

Studium temperamentu

recenzje / ESEJE Jerzy Jarniewicz

Recenzja Jerzego Jarniewicza z książki Studium temperamentu Ronalda Firbanka.

WIĘCEJ

Elegia do lodziarza

recenzje / IMPRESJE Jerzy Jarniewicz

Esej Jerzego Jarniewicza towarzyszący premierze książki Od kwietnia do kwietnia Michael Longley’a.

WIĘCEJ

Co ciekawiło mnie u Seamusa Heaneya, kiedy zaczynałem go tłumaczyć?

recenzje / IMPRESJE Piotr Sommer

 Fragment posłowia do książki Seamusa Heaneya Kolejowe dzieci.

WIĘCEJ

Plusk, czyli "być" w jednym wierszu Williama Carlosa Williamsa

recenzje / IMPRESJE Jerzy Jarniewicz

Esej Jerzego Jarniewicza o wierszach Williama Carlosa Williamsa.

WIĘCEJ

Cały ten świat oranżady

wywiady / O KSIĄŻCE Artur Burszta Jerzy Jarniewicz

Rozmowa Artura Burszty z Jerzym Jarniewiczem, towarzysząca premierze książki Oranżada, wydanej w Biurze Literackim 28 września 2005 roku.

WIĘCEJ

O tym, co mogło zajść, gdyby zajść miało, tej nocy

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa towarzysząca premierze książki Mondo cane Jerzego Jarniewicza, która ukazała się w Biurze Literackim 28 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Dywersja, schizma, herezja

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Zuzanna Sala

Rozmowa Zuzanny Sali z Jerzym Jarniewiczem, towarzysząca premierze książki Mondo cane, która ukazała się w Biurze Literackim 28 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Wysokie morza

recenzje / ESEJE Adam Poprawa

Recenzja Adama Poprawy książki Puste noce Jerzego Jarniewicza, wydanej nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Zbiegi okoliczności

recenzje / ESEJE Zuzanna Sala

Recenzja Zuzanny Sali książki Puste noce Jerzego Jarniewicza, wydanej nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Zmienne kadry

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Jerzego Jarniewicza Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną, która ukazała się na stronie marcinorlinski.pl.

WIĘCEJ

"Szturm na Pałac Zimowy"

recenzje / ESEJE Anna Kałuża

Recenzja Anny Kałuży z książki Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ

Lęk przed sztucznością

recenzje / ESEJE Michał Larek

Recenzja Michała Larka z książki Makijaż Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ

Irlandzki mit odzyskany

recenzje / ESEJE Magdalena Stępień

Recenzja Magdaleny Stępień z książki Sześć poetek irlandzkich Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ

Żarłoczna panna P.

recenzje / ESEJE Agnieszka Wolny-Hamkało

Recenzja Agnieszki Wolny-Hamkało z książki Zapisy rozmów. Wywiady z poetami brytyjskimi Piotra Sommera.

WIĘCEJ

Sytuacje paradoksalne

recenzje / ESEJE Anna Kałuża

Recenzja Anny Kałuży z książki Skądinąd (1977-2007) Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ

Dzieci dorosły

recenzje / ESEJE Tomasz Cieślak-Sokołowski

Recenzja Tomasza Cieślaka-Sokołowskiego z książki Od pieśni do skowytu. Szkice o poetach amerykańskich Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ

Gdzie indziej jest teraz

recenzje / ESEJE Adam Poprawa

Recenzja Adama Poprawy z książki Zapisy rozmów Piotra Sommera.

WIĘCEJ

Raz jeszcze, po słowie, w otwartych drzwiach (fragment)

recenzje / ESEJE Jacek Gutorow

Recenzja Jacka Gutorowa z książki Makijaż Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ

Co zgrzyta w języku miłości?

recenzje / ESEJE Jakub Winiarski

Recenzja Jakuba Winiarskiego z książki Makijaż Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ

U boku dni

recenzje / ESEJE Grzegorz Jankowicz

Recenzja Grzegorza Jankowicza z książki Dni i noce Piotra Sommera.

WIĘCEJ

Czas przeszły, czas teraźniejszy

recenzje / ESEJE Mateusz Kotwica

Recenzja Mateusza Kotwicy z książki Dni i noce Piotra Sommera.

WIĘCEJ

Wyrazy, co mają wciąż wyrażać trwanie

recenzje / ESEJE Jakub Ekier

Recenzja Jakuba Ekiera z książki Dni i noce Piotra Sommera.

WIĘCEJ

Okienne lustra Piotra Sommera

recenzje / ESEJE Adam Poprawa

Recenzja Adama Poprawy z książki O krok od nich Piotra Sommera.

WIĘCEJ

Amerykanie według Sommera

recenzje / ESEJE Jacek Gutorow

Recenzja Jacka Gutorowa z książki O krok od nich Piotra Sommera.

WIĘCEJ

Wymknąć się każdemu bogu

recenzje / IMPRESJE Kacper Bartczak

Recenzja Kacpra Bartczaka z książki Dowód z tożsamości Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ