wywiady / O KSIĄŻCE

Przyziemna metafizyka

Adam Poprawa

Jerzy Jarniewicz

Rozmowa Jerzego Jarniewicza z Adamem Poprawą, towarzysząca premierze książki Epifanie Jamesa Joyce’a, wydanej w Biurze Literackim 23 sierpnia 2016 roku.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Jerzy Jarniewicz: Zacznijmy od tytułu, bo nazwisko autora nie wymaga naszych komentarzy. Epifania to nagłe objawienie, iluminacja, a w sensie bardziej literackim: scena lub obraz, pozornie banalne, które dzięki szczególnej kondensacji sensów komunikują więcej niż by się zdawało, otwierając się na jakąś inną, znaczeniotwórczą przestrzeń. Termin teologiczny, który Joyce, jeszcze jako nastolatek, zaadaptował do swoich celów. Trudno go zdefiniować, ale możemy wiązać go z wieloma podobnymi pomysłami w historii literatury takimi na przykład jak „chwila wieczna” Czesława Miłosza, czy „spots of time” Williama Wordswortha, może nawet „błyski” Julii Hartwig. A może epifanie Joyce’a są jednak czymś zdecydowanie odmiennym? Czy koncept obrazu poetyckiego, w którym objawia się jakaś ukryta, niektórzy mówią: „duchowa” treść, nie strywializował się, nie brzmi aby anachronicznie?

Adam Poprawa: Tak do końca chyba nikt nie wie, czym jest epifania, również ta w sensie Joyce’owskim. Jej twórca pozacierał ślady; wyjaśniając natomiast w Stefanie bohaterze zasadę epifanii, mówił z jednej strony o – jak to ładnie oddał tłumacz powieści – „pospolitości mowy i gestu”, z drugiej natomiast wyprowadzał ten termin z wcale złożonej teorii piękna pozostawionej przez Tomasza z Akwinu. Trochę to trudno pogodzić, prawda? Epifania byłaby więc między czymś banalnym a pogłębionym sensem, powiedzmy najogólniej, filozoficznym. Koncepcje pisarzy, które wskazałeś, dość łatwo wpisać, dość łatwo im przypisać sensy filozoficzne. W polskiej tradycji literackiej jeszcze do niedawna epifanie bardziej się chyba zresztą kojarzyły z Miłoszem niż z Joyce’em, a to za sprawą świetnego skądinąd eseju Błońskiego Epifanie Miłosza, w którym Irlandczyk nie został przywołany ani razu. Trafił nam się na szczęście w literaturoznawstwie epifanik pełną gębą: Ryszard Nycz, który akcentuje świeckość epifanii i przekonująco pokazuje, jak po Joyce’owsku epifaniczny jest Białoszewski.

Nie ja jeden zastanawiam się, czy to w ogóle termin, który powinniśmy wiązać z metafizyką, z przekraczaniem zjawiskowego świata. Może jest to jednak coś bardziej przyziemnego, a tym samym ważniejszego: pewna koncepcja komponowania obrazu poetyckiego. Bliższa może, tak sobie głośno myślę, żeby już nie wracać do Miłosza czy romantyków, temu, co Cartier-Bresson, geniusz fotografii, nazwał „decydującą chwilą”. A więc jakaś wskazówka techniczna, zasada formalna raczej niż metafizyczna. Cartier-Bresson tak definiował ten moment: „To uświadomienie sobie, w ułamku sekundy, istoty pewnego wydarzenia i jednocześnie dokładnej organizacji form, które nadają temu wydarzeniu właściwą ekspresję”.

Jeśli z metafizyką, to z taką zdecydowanie bardziej ziemską, bez dopowiedzeń religijnych. Profesor Gutowski na którejś konferencji zapytał: jeśli za epifanią nic się nie kryje, to po co w ogóle o niej mówić? Ano właśnie: dla niej samej. Prześwitywanie symboliczne czy symbolistyczne – wracam teraz do twojego poprzedniego pytania – to jedno, i rzeczywiście, jak nam się dziś w literaturze coś za łatwo symbolizuje, to kręcimy nosem. Ale – jak z tą konewką w słynnym Liście lorda Chandosa – gdy nagle z najzwyklejszym przedmiotem, z potoczną wypowiedzią, z przejęzyczeniem zaczyna się coś dziwnego dziać – o, to wtedy powstaje zupełnie nowa sytuacja literacka. A! Pytasz o Cartiera-Bressona. Tak! Epifania w sensie literackim jest taką właśnie decydującą chwilą, gdybyśmy sięgnęli raz jeszcze do Stefana bohatera, zobaczylibyśmy, jak ciekawie definicja Cartiera-Bressona podobna jest do Akwinaty komentowanego przez Stefana. Tak między nami jednak – ta idea wielkiego fotografa jest chyba trochę podejrzana: otóż Cartier-Bresson mocno się starał, żeby ukryć swoje stykówki. No bo jak to tak? Niby decydująca chwila, a przed nią i po niej zostało na kliszy sporo chwil zdecydowanie mniej decydujących. Z drugiej jednakże strony nie ma tu sprzeczności: jeśli decydujący ma być moment, to nie może on trwać cały czas. Alles klar.

Opowiadając o literaturze epifanicznej, przywołałeś, jak najsłuszniej, Białoszewskiego, o którym zresztą piszesz w swoim eseju i który musi ci być nie od dzisiaj bliski. Przypomnę tylko czytelnikom, że niedawno zredagowałeś poszerzoną, krytyczną edycję Pamiętnika z powstania warszawskiego. Nie mogę też pominąć tu twojej własnej twórczości, choćby nominowanych do Nike Walców wolnych, walców szybkich, które też niejedno, w moim mniemaniu, Joyce’owskim epifaniom zawdzięczają. Przyznałbyś się do takiej inspiracji?

Pierwsze słyszę… [śmiech] Zareagowałem unikiem, bo trudno sobie wyobrazić inspiracje doskonalsze, więc i przyznawanie się jest, może być cokolwiek dwuznaczne. Ale tak, Joyce wziął mnie dawno temu Portretem artysty, jeszcze w poprzednim przekładzie, i im więcej lat upływało, tym bardziej się przekonywałem, jak mocno ta książka we mnie siedzi. Białoszewski też od dawna… Pamiętasz? Nasze pokolenie miało w liceum tę żółtą antologię Matuszewskiego, z okiem na okładce. I myślę teraz – a naprawdę nie na użytek tej rozmowy, jak Bacha kocham – że ze wszystkich wierszy tam zawartych najbardziej mnie wtedy ruszała Karuzela z madonnami: intrygowała, pociągała jakąś dziwnością, kapitalnie przestawioną i domkniętą konstrukcją… Oczywiście, wtedy tak bym tego nie nazywał, nie myślałem zresztą jeszcze nawet przed maturą, że będę kiedyś na polonistyce, zacząłem gdzie indziej. A po latach Konstancin, ta zdumiewająca proza: chodzę tu, idę tam, tu jest to, a tu tamto… Później byłem kiedyś w Konstancinie, i jeszcze większy podziw: z takiego niczego specjalnego zrobić taaaką prozę! Najkrócej: obaj, Joyce i Białoszewski, uczą uwagi na język, uwagi języka.

Epifanie Joyce’a stanowią zasadę konstrukcyjną jego opowiadań w tomie Dublińczycy, pojawiają się także w Portrecie artysty w wieku młodzieńczym i w Ulissesie. Niektóre epifanie przełożone przez ciebie trafiły do prozy Joyce’a niemal bez zmian, gdzie nabrały nowego znaczenia, dookreśliły się. Uważasz, że epifanie można czytać w oderwaniu, poza kontekstami, które zbudował dla nich w opowiadaniach i powieściach Joyce, albo które miał w świadomości, kiedy te scenki zapisywał, a których my nie znamy? Innymi słowy, czy nie są one językiem prywatnym pisarza? Czy dają się czytać jako samodzielne, pełnoprawne utwory?

Tak, bo wszystko się od tych pojedynczych zapisów zaczyna. Szczególnie przekonujący jest dla mnie ten pierwszy przykład epifanii ze Stefana bohatera: fragment dialogu, ani (najprawdopodobniej, zaryzykujmy biografizm) Joyce nie słyszał całej rozmowy, ani czytelnikowi nie jest to potrzebne. Kobieta mówi do mężczyzny, że straszna z niego szelma, przeciąga przy tym wyrazy, wychodzi z tego całość (epifania właśnie) osobliwa, zabawna i fascynująca. Idziesz ulicą, wchodzisz we fragment jakiejś rozmowy, albo słyszysz taki urywek zza okna, bo jacyś ludzie akurat przechodzą – to wszystko zdarzyło się każdemu. Ale zrobić z tego literaturę – a, tu już trzeba Joyce’a. Albo Białoszewskiego, mówiłem przed chwilą o Konstancinie. Jedno z zasadniczych znaczeń epifanii polega na tym, że Joyce pokazał, co jeszcze może być literaturą. Jak na modernistę przystało, myślał niewątpliwie o autonomicznych wartościach i spełnieniach tego, co pisze, także tych króciutkich epifanicznych notek.

Jakim wyzwaniem są Epifanie dla tłumacza, a zwłaszcza dla tłumacza na język polski? Mieliśmy już ich przekład, ty podjąłeś się przekładu ponownego, który zarazem jest twoim debiutem translatorskim (witamy w klubie!). Co kryje się za to decyzją? Czy przekład Słomczyńskiego uznałeś za nietrafiony? Jakich korekt się domagał?

No tak, jest coś bezczelnego w debiutowaniu przekładem z Joyce’a… Wszystko zaczęło się od fascynacji Joyce’em, pewnie też od ucha dla takich pisarzy jak Białoszewski. Słomczyński, tak sądzę, przełożył Epifanie szybko, specjalnie się tym nie przejmując. Zgoda, był akurat po Ulissesie, po którym reszta wydawała mu się łatwizną. Zobacz w każdym razie taki drobny przykład z Epifanii 19: „There’s / some matter coming away from / the hole in Georgie’s stomach….” Georgie, brat Jamesa umiera, matka jest zdenerwowana, ani nie umie precyzyjnie określić tego, co zobaczyła, ani nie wie, co robić, szuka więc rozpaczliwie pomocy u syna. W tym wszystkim zwróć uwagę na dopełniacz „Georgie’s”. Co z tym po polsku zrobić? Jasne, poprawna forma jest jedna i oczywista: Georgie’ego – ale to ani nie będzie dobrze wyglądało w druku (a Epifanie ho, ho: są bardzo wymagające typograficznie, patrz, tu są cztery kropki), ani nie będzie dobrze brzmiało jako fragment wypowiedzi kobiety w takim stanie, jak pani Joyce. Zaryzykowałem naciągniecie, takie fleksyjne spolonizowanie, i proponuję coś takiego: „Coś / wychodzi z / dziury w brzuchu Georgia….”. Nie (po włosku) Giorgia, bo Giorgio to imię syna Joyce’a, ale uznałem, że na Georgia mogę sobie pozwolić. U Słomczyńskiego było zaś: „jakaś / materia wychodzi z / dziury w żołądku Georgie….”. Byłem przekonany, że z Epifanii da się znacznie więcej wyciągnąć w polszczyźnie.

W wyborze czterdziestu miniatur znajdziemy epifanie dramatyczne, z dialogami, postaciami, didaskaliami, i całkiem od nich odmienne epifanie liryczne. Część z nich przypomina wręcz poematy prozą. Które są ci bliższe, a które tłumaczyło ci się najtrudniej?

Tak sentymentalnie chyba najbardziej lubię Epifanię 3, tę z dwojgiem dzieci w pustym konnym tramwaju, nocą. Dziewczynka wchodzi na wyższy stopień, tam gdzie stoi chłopiec, znów schodzi… Coś miłosnego, przedmiłosnego? jakośtammiłosnego? chyba się dzieje… I nagle, pod koniec epicka perspektywa narratora, zachwianie czasu. Ten fragment pojawił się później w Portrecie artysty, sam to więc tłumaczyłeś, starałem się, oczywiście nie z braku uznania, odróżnić od ciebie, a na pewno uniknąć powtórek. A ogólnie? Rejestry plebejskie, których przecież w Epifaniach nie brakuje, zawsze są problemem, i historycznym, i społecznym (żeby na przykład dubliński żebrak z przełomu XIX i XX wieku nie zabrzmiał nagle jak dzisiejszy polski menel). Trudniejsze do tłumaczenia były jednak epifanie pisane stylem wyższym: jak uzyskać taki rejestr w polszczyźnie, żeby to nie był od razu zabytek? Żeby na przykład uniesienie religijne młodziutkiego bohatera, jego natchniona modlitwa wypadła przekonująco i lirycznie, a nie tylko z dystansem.

Epifanie to w zasadzie zapiski pisarza, szkice wstępne, etiudy, nieprzeznaczone do publikacji. Ty nie tylko je ponownie przełożyłeś, ale doprowadziłeś do wydania ich w osobnej publikacji. A przecież Joyce nie opublikował żadnej książki pod tym tytułem. Kiedy niedawno ukazał się Hotel Finna, zbiór rozproszonych próz Joyce’a, pontifex maximus polskiej joysologii, Zenon Fajfer, uznał to za świętokradztwo, bo teksty Joyce’a to dla niego nietykalne sacrum, a o tym, które z nich można, a których nie można wydawać, czy wręcz czytać, decydują arcykapłani z wewnętrznego kręgu. Wywiązała się na ten temat na łamach „Elewatora” krótka, acz pouczająca dyskusja, między nim a Krzysztofem Bartnickim. Nie boisz się, że pontifex obłoży cię ekskomuniką?

E tam, Zeniu nie ma się chyba za papieża polskiej joysologii, jest za to niewątpliwie panem na liberaturze… Kiedy w 2009 ukazały się zremasterowane pudełka Beatlesów na kompaktach, Zenon żałował, że nie wykorzystano tej szansy, żeby to wydać jak longplaye, z dwiema stronami. No to pytam: Zeniu, naprawdę chciałbyś po połowie wyjmować płytę z odtwarzacza i przekładać? Na co Zenon: A tak, czynność zdejmowania, odwracania i ponownego kładzenia płyty też należy do słuchania albumu… Ale wracając do Joyce’a: ani ty w Hotelu Finna, ani ja w Epifaniach nie popełniliśmy świętokradztwa. Zgoda, Joyce nie wydał takich książek, ale takie zapisy zostawił, dlaczego się nimi nie zająć, edytorsko i przekładowo? Gdyby zresztą zakaz Zenona stosować konsekwentnie, to trzeba by sobie dać spokój z wydaniami krytycznymi. Znasz Grey Album artysty o pseudomimie Danger Mouse? Wziął kawałki z Białego albumu Beatlesów i kawałki z Black album jakiegoś rapera, wymieszał, posklejał i wydał jako własną płytę. Myśmy niczego takiego nie zrobili, nie mieszaliśmy tekstów według widzimisię, nie kombinowaliśmy z kawałkami. Wzięliśmy tylko, powtórzę, pozostawione przez Joyce’a zapisy, które, owszem, edytorzy wcześniej ułożyli, ale i te Joyce’owskie zapisy same się układają.

O AUTORACH

Adam Poprawa

ur. w 1959 r. Pisarz, poeta, filolog, krytyk literacki i muzyczny, pracuje na wrocławskiej polonistyce. Nominowany do Nagrody Literackiej „Nike” 2010. Autor m.in. tomów prozy Walce wolne, walce szybkie (2009) i Kobyłka apokalipsy (2014). Przygotował poszerzoną, odcenzurowaną edycję Pamiętnika z powstania warszawskiego Białoszewskiego (2014), przetłumaczył Epifanie Jamesa Joyce’a. Mieszka we Wrocławiu.

Jerzy Jarniewicz

Urodzony 4 maja 1958 roku w Łowiczu. Poeta, tłumacz, krytyk. W 1982 r. ukończył anglistykę na Uniwersytecie Łódzkim, w 1984 r. filozofię. Autor między innymi tomów poetyckich Dowód z tożsamości (2003), Oranżada (2005), Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną (2012) czy Woda na Marsie (2015), licznych przekładów literatury zagranicznej oraz książek krytycznoliterackich. Od 1994 r. redaktor "Literatury na Świecie". Współpracuje z "Gazetą Wyborczą", "Tygodnikiem Powszechnym" i "Tyglem Kultury". Mieszka w Łodzi.

powiązania

Głaszczki o kształcie toporków

recenzje / KOMENTARZE Jerzy Jarniewicz

Autorski komentarz Jerzego Jarniewicza w ramach cyklu „Historia jednego wiersza”, towarzyszący premierze książki Mondo cane, która ukazała się w Biurze Literackim 28 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Dywersja, schizma, herezja

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Zuzanna Sala

Rozmowa Zuzanny Sali z Jerzym Jarniewiczem, towarzysząca premierze książki Mondo cane, która ukazała się w Biurze Literackim 28 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

W owalu cyklonu, w oku stadionu

recenzje / ESEJE Adam Poprawa

Recenzja Adama Poprawy, towarzysząca premierze książki Puste trybuny, która ukazała się w Biurze Literackim 14 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Moi Moskale

dzwieki / WYDARZENIA Andrzej Sosnowski Anna Podczaszy Bogusław Kierc Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Jerzy Jarniewicz Julia Fiedorczuk Krzysztof Siwczyk Natalia Gorbaniewska Natalia Woroszylska Tadeusz Pióro Wiktor Woroszylski

Zapis całego spotkania autorskiego wokół antologii Moi Moskale podczas Portu Wrocław 2006.

WIĘCEJ

Mondo cane

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający książkę Mondo cane Jerzego Jarniewicza, która ukaże się w Biurze Literackim 12 lipca 2021 roku.

WIĘCEJ

Świat w ogniu

nagrania / Stacja Literatura Charles Bernstein Jerzy Jarniewicz Joanna Roszak Kacper Bartczak

Spotkanie wokół książki Świat w ogniu Charlesa Bernsteina z udziałem Charlesa Bernsteina, Kacpra Bartczaka, Jerzego Jarniewicza i Joanny Roszak w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Rafał Wojaczek, który jest

dzwieki / WYDARZENIA Agnieszka Wolny-Hamkało Andrzej Sosnowski Bogusław Kierc Bohdan Zadura Darek Foks Dariusz Sośnicki Edward Pasewicz Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Jerzy Jarniewicz Jurij Andruchowycz Krzysztof Siwczyk Maciej Malicki Maciej Melecki Marcin Sendecki Mariusz Grzebalski Marta Podgórnik Tadeusz Pióro Tomasz Majeran Tomasz Różycki Wojciech Bonowicz Zbigniew Machej

Zapis całego spotkania autorskiego poświęconego twórczości Rafała Wojaczka podczas Portu Legnica 2004.

WIĘCEJ

John Lennon ścichapęk

wywiady / O KSIĄŻCE Adam Poprawa Filip Łobodziński

Rozmowa Adama Poprawy z Filipem Łobodzińskim, towarzysząca wydaniu książki Johna Lennona Przestworzone rzeczy, w tłumaczeniu Filipa Łobodzińskiego, którą ukazała się w Biurze Literackim 30 listopada 2020 roku.

WIĘCEJ

Poetki z Wysp

dzwieki / WYDARZENIA Carol Rumens Jerzy Jarniewicz Julia Fiedorczuk Lavinia Greenlaw Marta Podgórnik

Zapis całego spotkania autorskiego Lavinii Greenlaw, Carol Rumens, Julii Fiedorczuk, Marty Podgórnik oraz Jerzego Jarniewicza podczas Portu Legnica 2004.

WIĘCEJ

Ludzie ze Stacji

nagrania / Stacja Literatura Bogusław Kierc Dawid Mateusz Jerzy Jarniewicz Karol Maliszewski Katarzyna Szaulińska Konrad Góra Łukasz Dynowski Marta Podgórnik Robert Rybicki

Spotkanie wokół książki Ludzie ze Stacji w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Dowód z tożsamości i Zdania z treścią

dzwieki / WYDARZENIA Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk

Zapis całego spotkania autorskiego Jerzego Jarniewicza i Krzysztofa Siwczyka podczas Portu Legnica 2003.

WIĘCEJ

Nocna zmiana

dzwieki / WYDARZENIA Glyn Maxwell Jacek Gutorow Jerzy Jarniewicz Paweł Marcinkiewicz Simon Armitage

Zapis całego spotkania autorskiego Simona Armitage’a, Glyna Maxwella, Jacka Gutorowa, Jerzego Jarniewicza i Pawła Marcinkiewicza w trakcie festiwalu Port Legnica 2003.

WIĘCEJ

Puste noce i 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego

nagrania / Stacja Literatura Dawid Mateusz Jerzy Jarniewicz Karol Maliszewski

Spotkanie wokół książek Puste noce i 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego z udziałem Jerzego Jarniewicza, Karola Maliszewskiego i Dawida Mateusza w ramach festiwalu Stacja Literatura 23.

WIĘCEJ

Makijaż zaczyna się od demakijażu

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Joanna Orska

Rozmowa Joanny Orskiej z Jerzym Jarniewiczem, opublikowana w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

WIĘCEJ

Cztery krótkie wiersze dla Doroty Nieznalskiej

recenzje / KOMENTARZE Jerzy Jarniewicz

Komentarz Jerzego Jarniewicza opublikowany w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

WIĘCEJ

Wąskie gardło klepsydry

wywiady / O PISANIU Jerzy Jarniewicz Mark Ford Piotr Sommer

Rozmowa Jerzego Jarniewicza i Piotra Sommera z Markiem Fordem opublikowana w cyklu prezentacji najciekawszych archiwalnych tekstów z dwudziestopięciolecia festiwalu Stacja Literatura.

WIĘCEJ

Poeci z Wysp 2002

dzwieki / WYDARZENIA Andrzej Sosnowski Jerzy Jarniewicz Mark Ford Stephen Romer

Zapis całego spotkania Marka Forda, Stephena Romera, Jerzego Jarniewicza i Andrzeja Sosnowskiego podczas festiwalu Port Legnica 2002.

WIĘCEJ

Pieśń torby na pawia i Tarantula

nagrania / Stacja Literatura Bob Dylan Filip Łobodziński Jerzy Jarniewicz Nick Cave Tadeusz Sławek

Spotkanie autorskie wokół książek Tarantula Boba Dylana oraz Pieśń torby na pawia Nicka Cave’a z udziałem tłumaczy Filipa Łobodzińskiego i Tadeusza Sławka w ramach festiwalu Stacja Literatura 23. Prowadzenie Jerzy Jarniewicz.

WIĘCEJ

Niepoznaki i Przewodnik dla bezdomnych niezależnie od miejsca zamieszkania

dzwieki / WYDARZENIA Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki Jerzy Jarniewicz

Zapis całego spotkania Jerzego Jarniewicza i Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego podczas Portu Legnica 2000.

WIĘCEJ

Na trzech calach kwadratowych

wywiady / O PISANIU Craig Raine Jerzy Jarniewicz

Rozmowa Jerzego Jarniewicza z Craigem Rainem, towarzysząca wydaniu antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Wiersze młodsze od bomb

recenzje / ESEJE Jerzy Jarniewicz

Szkic Jerzego Jarniewicza towarzyszący wydaniu antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Wrażliwość wiersza

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Juliusz Pielichowski

Rozmowa Juliusza Pielichowskiego z Jerzym Jarniewiczem na temat antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Poezja i sztuka rozpruwania ubrań

wywiady / O PISANIU Jerzy Jarniewicz Seamus Heaney

Rozmowa Jerzego Jarniewicza z Seamus Heaney, towarzysząca wydaniu antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Testowanie Heaneya

recenzje / IMPRESJE Jerzy Jarniewicz

Esej Jerzego Jarniewicza na temat poezji Seamusa Heaneya, towarzyszący wydaniu antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Inspiracje dla wierszy

nagrania / Między wierszami Andrzej Sosnowski Jerzy Jarniewicz

Jerzy Jarniewicz i Andrzej Sosnowski zdradzają, z której strony nadchodzi inspiracja dla wiersza.

WIĘCEJ

Mińsk, czyli Casablanca

wywiady / O PISANIU Jerzy Jarniewicz Lavinia Greenlaw

Rozmowa Jerzego Jarniewicza z Lavinią Greenlaw, towarzysząca wydaniu antologii 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 24 września 2018 roku.

WIĘCEJ

Poezja z nagrodami: Puste noce

recenzje / KOMENTARZE Jerzy Jarniewicz

Jerzy Jarniewicz odpowiada na pytania w ankiecie dotyczącej książki Puste noce, wydanej w wersji elektronicznej w Biurze Literackim 12 września 2018 roku. Książka ukazuje się w ramach akcji „Poezja z nagrodami”.

WIĘCEJ

Pogotowie literackie 2012: Jerzy Jarniewicz

nagrania / Ukryta kamera Jerzy Jarniewicz

Zapis zajęć warsztatowych Jerzego Jarniewicza z 4 października 2012 roku. Autor omawia swój własny wiersz “Nike w kawałkach”.

WIĘCEJ

100 wierszy wypisanych z języka angielskiego (3)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający antologię 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 15 października 2018 roku.

WIĘCEJ

100 wierszy wypisanych z języka angielskiego (2)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający antologię 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 15 października 2018 roku.

WIĘCEJ

100 wierszy wypisanych z języka angielskiego (1)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający antologię 100 wierszy wypisanych z języka angielskiego, w wyborze i przekładzie Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 15 października 2018 roku.

WIĘCEJ

Poezja z nagrodami: Po sobie

recenzje / KOMENTARZE Adam Poprawa

Adam Poprawa, juror Nagrody Poetyckiej Silesius, odpowiada na pytania w ankiecie dotyczącej książki Po sobie Julii Szychowiak, wydanej w formie elektronicznej w Biurze Literackim 30 maja 2018 roku. Książka ukazuje się w ramach akcji „Poezja z nagrodami”.

WIĘCEJ

Sankcje (2)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający książkę Sankcje Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 21 maja 2018 roku.

WIĘCEJ

Sankcje (1)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający książkę Sankcje Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 21 maja 2018 roku.

WIĘCEJ

Elementy osnowy pajęczyny

recenzje / ESEJE Adam Poprawa

Recenzja Adama Poprawy książki Tarantula Boba Dylana w przekładzie Filipa Łobodzińskiego, wydanej nakładem Biura Literackiego 15 stycznia 2018 roku.

WIĘCEJ

Wiersz jest synonimem czasu

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Adamowicz Jerzy Jarniewicz

Rozmowa Anny Adamowicz z Jerzym Jarniewiczem, towarzysząca premierze książki Puste noce, wydanej nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Wysokie morza

recenzje / ESEJE Adam Poprawa

Recenzja Adama Poprawy książki Puste noce Jerzego Jarniewicza, wydanej nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Bieżnia

dzwieki / RECYTACJE Jerzy Jarniewicz

Wiersz z tomu Makijaż, zarejestrowany podczas spotkania “Hotel, makijaż, piosenki” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ

Skądinąd

nagrania / Z Fortu do Portu Jerzy Jarniewicz

Wiersze z książki Skądinąd (1977-2007), gromadzącej dotychczasowy dorobek poetycki autora. Spotkanie w ramach festiwalu Port Wrocław 2008.

WIĘCEJ

Puste noce (2)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający książkę Puste noce Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Puste noce (1)

utwory / zapowiedzi książek Jerzy Jarniewicz

Fragment zapowiadający książkę Puste noce Jerzego Jarniewicza, która ukaże się nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Makijaż

dzwieki / AUDYCJE Jerzy Jarniewicz

Audycja poświęcona premierze książki Makijaż Jerzego Jarniewicza z udziałem autora.

WIĘCEJ

Prosty liryk

wywiady / O KSIĄŻCE Adam Poprawa Marcin Sendecki

Rozmowa Adama Poprawy z Marcinem Sendeckim, towarzysząca premierze książki W, wydanej w Biurze Literackim w wersji papierowej 27 grudnia 2016 roku, a w wersji elektronicznej 3 lipca 2017 roku.

WIĘCEJ

Przemyt mroku

recenzje / ESEJE Adam Poprawa

Recenzja Adama Poprawy z książki wizyjna Martyny Buliżańskiej, wydanej w Biurze Literackim 26 czerwca 2017 roku.

WIĘCEJ

Debiuty dawniej

nagrania / Stacja Literatura Adam Lipszyc Anna Wasilewska Hanna Igalson-Tygielska James JOYCE Jerzy Jarniewicz Nathalie Sarraute Raymond Queneau Szymon Żuchowski Tommaso Landolfi

Spotkanie autorskie z udziałem Hanny Igalson-Tygielskiej, Jerzego Jarniewicza, Anny Wasilewskiej, Szymona Żuchowskiego i Adama Lipszyca w ramach festiwalu Stacja Literatura 21.

WIĘCEJ

Historia spóźnionego tytułu

recenzje / KOMENTARZE Adam Poprawa

Autorski komentarz Adama Poprawy do przekładu Epifanii Jamesa Joyce’a, wydanych w Biurze Literackim w wersji papierowej 23 sierpnia 2016 roku, a w wersji elektronicznej 27 marca 2017 roku.

WIĘCEJ

Pływak woli mierzyć się z kanałem La Manche niż z górnym biegiem Wkry

wywiady / O KSIĄŻCE Filip Łobodziński Jerzy Jarniewicz

Rozmowa Jerzego Jarniewicza z Filipem Łobodzińskim, towarzysząca premierze książki Duszny kraj Boba Dylana, wydanej w Biurze Literackim 20 lutego 2017 roku.

WIĘCEJ

Debiut po debiucie

nagrania / Stacja Literatura Adam Poprawa Arkadiusz Żychliński Bronka Nowicka Tadeusz Dąbrowski

Spotkania autorskie “Debiut po debiucie” z udziałem Adama Poprawy, Tadeusza Dąbrowskiego, Bronki Nowickiej i Arkadiusza Żychlińskiego w ramach festiwalu literackiego Stacja Literatura 21.

WIĘCEJ

Nowe Głosy z Europy 2016: Proza

nagrania / Stacja Literatura Ciwanmerd Kulek Erika Fatland Jerzy Jarniewicz Rumena Bužarovska Zoran Pilić

Zapis spotkania autorskiego “Nowe głosy z Europy 2016: Proza”, w którym udział wzięli Jerzy Jarniewicz, Rumena Bužarovska, Erika Fatland, Ciwanmerd Kulek i Zoran Pilić. Spotkanie odbyło się w ramach festiwalu literackiego Stacja Literatura 21.

WIĘCEJ

Dyskusja “Czy poezja może zmienić świat?”

nagrania / Między wierszami Anna Podczaszy Bohdan Zadura Jerzy Jarniewicz Krzysztof Siwczyk Tomasz Broda Zbigniew Machej

Krzysztof Siwczyk, Anna Podczaszy, Bohdan Zadura, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Machej oraz Tomasz Broda o tym, czy poezja to próba “dania w pysk światu”, czy może jego zmiany?

WIĘCEJ

Trzy fundamentalne pytania o Joyce’a

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Przemysław Rojek

Rozmowa Przemysława Rojka z Jerzym Jarniewiczem, towarzysząca premierze książki Portret artysty w wieku młodzieńczym, wydanej w Biurze Literackim 30 maja 2016 roku.

WIĘCEJ

Niedomknięte arcydzieło

recenzje / ESEJE Adam Poprawa

Fragment posłowia do książki Portret artysty w wieku młodzieńczym Jamesa Joyce’a, wydanej w przekładzie Jerzego Jarniewicza w Biurze Literackim 30 maja 2016 roku.

WIĘCEJ

Język sportretowany

recenzje / KOMENTARZE Jerzy Jarniewicz

Komentarz Jerzego Jarniewicza w ramach cyklu „Historia jednego tłumaczenia”, towarzyszący premierze książki Portret artysty w wieku młodzieńczym, wydanej w Biurze Literackim 30 maja 2016 roku.

WIĘCEJ

Mokry parkiet

dzwieki / RECYTACJE Jerzy Jarniewicz

Wiersz z tomu Makijaż, zarejestrowany podczas spotkania “Hotel, makijaż, piosenki” na festiwalu Port Wrocław 2010.

WIĘCEJ

Rozmowa o książce Sposoby na zaśnięcie

wywiady / O KSIĄŻCE Anna Podczaszy Bohdan Zadura Filip Zawada Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller Marianna Sztyma Tomasz Broda Zbigniew Machej

Dzieci zadają pytania autorom i autorkom książki Sposoby na zaśnięcie, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 13 lipca 2015 roku.

WIĘCEJ

Marsjańska gościnność

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Joanna Mueller

Rozmowa Joanny Mueller z Jerzym Jarniewiczem towarzysząca premierze książki Woda na Marsie, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 25 maja 2015 roku.

WIĘCEJ

Skaczemy po górach, czyli rysowanie grubą kreską najważniejszych punktów odniesienia

debaty / ANKIETY I PODSUMOWANIA Adam Poprawa Artur Burszta Bartosz Sadulski Grzegorz Jankowicz Paweł Kaczmarski Piotr Czerniawski Przemysław Witkowski

Głosy Artura Burszty, Piotra Czerniawskiego, Grzegorza Jankowicza, Pawła Kaczmarskiego, Adama Poprawy, Bartosza Sadulskiego i Przemysława Witkowskiego w debacie “Barbarzyńcy czy nie? Dwadzieścia lat po ‘przełomie'”.

WIĘCEJ

Cały ten świat oranżady

wywiady / O KSIĄŻCE Artur Burszta Jerzy Jarniewicz

Rozmowa Artura Burszty z Jerzym Jarniewiczem, towarzysząca premierze książki Oranżada, wydanej w Biurze Literackim 28 września 2005 roku.

WIĘCEJ

Szantung

recenzje / ESEJE Ewa Rajewska

Recenzja Ewy Rajewskiej, towarzysząca premierze książki Epifanie Jamesa Joyce’a, wydanej w przekładzie Adama Poprawy Biurze Literackim w wersji papierowej 23 sierpnia 2016 roku, a w wersji elektronicznej 27 marca 2017 roku.

WIĘCEJ

Historia spóźnionego tytułu

recenzje / KOMENTARZE Adam Poprawa

Autorski komentarz Adama Poprawy do przekładu Epifanii Jamesa Joyce’a, wydanych w Biurze Literackim w wersji papierowej 23 sierpnia 2016 roku, a w wersji elektronicznej 27 marca 2017 roku.

WIĘCEJ

O tym, co mogło zajść, gdyby zajść miało, tej nocy

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa towarzysząca premierze książki Mondo cane Jerzego Jarniewicza, która ukazała się w Biurze Literackim 28 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Dywersja, schizma, herezja

wywiady / O KSIĄŻCE Jerzy Jarniewicz Zuzanna Sala

Rozmowa Zuzanny Sali z Jerzym Jarniewiczem, towarzysząca premierze książki Mondo cane, która ukazała się w Biurze Literackim 28 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Wysokie morza

recenzje / ESEJE Adam Poprawa

Recenzja Adama Poprawy książki Puste noce Jerzego Jarniewicza, wydanej nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Zbiegi okoliczności

recenzje / ESEJE Zuzanna Sala

Recenzja Zuzanny Sali książki Puste noce Jerzego Jarniewicza, wydanej nakładem Biura Literackiego 4 grudnia 2017 roku.

WIĘCEJ

Zmienne kadry

recenzje / ESEJE Marcin Orliński

Recenzja Marcina Orlińskiego z książki Jerzego Jarniewicza Na dzień dzisiejszy i chwilę obecną, która ukazała się na stronie marcinorlinski.pl.

WIĘCEJ

Raz jeszcze, po słowie, w otwartych drzwiach (fragment)

recenzje / ESEJE Jacek Gutorow

Recenzja Jacka Gutorowa z książki Makijaż Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ

Wymknąć się każdemu bogu

recenzje / IMPRESJE Kacper Bartczak

Recenzja Kacpra Bartczaka z książki Dowód z tożsamości Jerzego Jarniewicza.

WIĘCEJ