Trzy sztuki

Hero­si (frag­ment)

Oso­by:
Achil­les
Kir­ke
Ulis­ses
Hebe
Patro­klos
Chór
Asty­anaks
Teze­usz
Straż­nik
Andro­ma­cha
Hek­tor

Miej­sce: wil­la nad morzem.

Sce­na: salon z bli­żej nie­okre­ślo­nej epo­ki. Teze­usz i Patro­klos sie­dzą sobie swo­bod­nie w stro­jach jak­by grec­kich.

Teze­usz
…wyko­rzy­sta­łem fakt, że był zbu­do­wa­ny jak labi­rynt. Kie­dy postę­pu­je się w taki spo­sób, nawet w przy­pad­ku zwy­kłe­go zada­nia z alge­bry, wszyst­ko od razu sta­je się pro­ste. Bo spo­koj­nie moż­na sobie stwo­rzyć obraz same­go sie­bie przy takiej czy innej robo­cie. Lecz jeże­li nie pod­cho­dzi się do każ­dej rze­czy pod wła­ści­wym dla niej kątem, to nie moż­na sobie stwo­rzyć takie­go obra­zu, a w rezul­ta­cie czło­wiek czu­je się prze­śla­do­wa­ny i samot­ny. Bez wyobraź­ni nic łatwo nie idzie.

Patro­klos
Jak wspa­nia­le mówisz o tych wszyst­kich rze­czach.

Teze­usz
(Wyda­je się zmie­sza­ny.)
Nie… to nie tak. A wła­śnie – czy mógł­bym się cze­goś napić?

Patro­klos
(uśmie­cha­jąc się)
Ależ oczy­wi­ście. (Dzwo­ni.) Wybacz moją opie­sza­łość… Ale mów dalej, pro­szę. Nawet nie potra­fię ci powie­dzieć, jakie to inte­re­su­ją­ce dla kogoś, kto naj­lep­sze lata swo­je­go życia prze­sie­dział w tej wiel­kiej, sta­rej, głu­piej budzie.

Teze­usz
Zapew­ne musi ci doskwie­rać nuda, Patro­klo­sie.

Patro­klos
Nuda! Codzien­nie muszę się zry­wać sko­ro świt, bo ten bru­tal nie pozwo­li, żeby śnia­da­nie poda­no o innej porze. Potem przez resz­tę dnia zosta­ję sam, obi­jam się po staj­niach lub cho­dzę na spa­ce­ry – czy może raczej na spa­cer, bo jest tyl­ko jeden.

Teze­usz
Wyobra­ża­łem sobie Achil­le­sa jako miłe­go kom­pa­na.

Patro­klos
Och, wła­ści­wie widu­ję go tyl­ko na kok­taj­lach. Cza­sa­mi po kola­cji cho­dzi­my popły­wać. Fak­tycz­nie jest cał­kiem miły. Lecz bra­ku­je mi roz­mów na tema­ty inte­lek­tu­al­ne. Książ­ki i pra­sa docho­dzą tu z mie­sięcz­nym opóź­nie­niem.

Teze­usz
Czy Achil­les dużo czy­ta?

Patro­klos
Och, mniej­sza z nim. Opo­wiedz jesz­cze coś o mino­tau­rze.

Teze­usz
Jesz­cze niko­mu o nim nie mówi­łem.

Patro­klos
O… Ale daję sło­wo, że nikt się nie dowie.

Teze­usz
Kocha­ny jesteś. Cóż, jak już chy­ba mówi­łem, mino­taur grał naj­mniej­szą rolę w tej całej intry­dze. Zawsze byłem zda­nia, że świat roi się od fał­szerstw, ale w swo­jej naiw­no­ści sądzi­łem, że to, czy jest on inte­re­su­ją­cy, czy nie, zale­ży od stop­nia, w jakim uda­je się pokryć ich nie­rze­tel­ność. Nigdy nie przy­szło mi do gło­wy, że naj­więk­sza ze wszyst­kich atrap nie zro­bi nic, aby mnie prze­ko­nać o real­no­ści swo­je­go ist­nie­nia… nawet naj­mniej­sze­go gestu! Po pro­stu tam tkwił – głu­pi, pry­mi­tyw­ny ele­ment teatral­nej maszy­ne­rii.

Patro­klos
Nie­wia­ry­god­ne! Lecz może taki wła­śnie był zamysł Deda­la.

Teze­usz
Co?

Patro­klos
Żeby w ten spo­sób uśpić two­ją czuj­ność.

Teze­usz
Ale w jakim celu? Nie pozo­sta­wa­ło nic inne­go, jak wymie­rzyć cel­ne­go kop­nia­ka i wró­cić do domu.

Patro­klos
No a co ze wszyst­ki­mi dzie­wi­ca­mi, któ­re ponoć pożarł?

Teze­usz
Już po nich.

Wcho­dzi Hebe.

Hebe
Tak, pro­szę pana.

Patro­klos
Dwa kok­taj­le pro­szę. Och, i zechciej powia­do­mić Achil­le­sa, że przy­był nasz gość.

Hebe
Achil­les jest na polo­wa­niu, pro­szę pana.

Patro­klos
(od pew­ne­go cza­su zapa­trzo­ny w Teze­usza)
O… Moż­na się było tego po nim spo­dzie­wać!

Teze­usz
Słu­chaj, Patro­klo­sie, napraw­dę chciał­byś wie­dzieć, jak to się odby­ło?

Patro­klos
Bar­dzo!

Teze­usz
W porząd­ku. Musisz to sobie wyobra­zić. Hebe, ty sta­niesz tutaj i będziesz Ariad­ną. Musisz trzy­mać koniec tego kłęb­ka włócz­ki i pod żad­nym pozo­rem nie wol­no ci go upu­ścić. Patro­klo­sie, ty wejdź na podest i uda­waj potwo­ra. Oto sce­ne­ria: drzwi do labi­ryn­tu są jak wej­ście do wiel­kie­go gabi­ne­tu śmie­chu w opusz­czo­nym luna­par­ku. Budow­la zosta­ła zbi­ta ze sta­rych desek i cią­gnie się aż po wid­no­krąg. Jed­na jej część pnie się po zbo­czu wzgó­rza jak fan­ta­stycz­na win­ni­ca, inna pogrą­ża się powo­li w odda­lo­nym o jakąś milę sło­nym bagnie. Pogo­da jest przy­tła­cza­ją­ca. Za mną i Ariad­ną sły­chać plusk morza – cichy, lecz strasz­ny.

Patro­klos
(z rosną­cym pod­nie­ce­niem)
Wszyst­ko tak cudow­nie potra­fisz ubrać w sło­wa!

Teze­usz
Teraz jeste­śmy w środ­ku. Nie­koń­czą­ce się per­spek­ty­wy. Sta­re pla­ka­ty zła­żą­ce ze ścian, zapach moczu, wes­tchnie­nia wia­tru w szpa­rach mię­dzy deska­mi. Pięć schod­ków w dół, zakręt – i pięć schod­ków w górę. Ten głu­pi patent jest jed­nym z ulu­bio­nych szel­mostw Deda­la. Nie­kie­dy przez szcze­li­ny mię­dzy deska­mi wdzie­ra się piach. Czę­sto napo­ty­ka się duże dziu­ry w dachu, tak że zwie­dza­ją­cy, jeśli tyl­ko ma ocho­tę, może wyjść na górę i zapo­znać się z pla­nem całej budow­li. Krót­ko mówiąc, jest się w nie­pew­nym poło­że­niu oso­by wie­rzą­cej, że dada wciąż żyje. (Patro­klos i Hebe zdra­dza­ją ozna­ki wiel­kie­go pod­nie­ce­nia.) Teraz nastę­pu­je naj­dziw­niej­sza rzecz. Ktoś jest w labi­ryn­cie od ład­nych kil­ku dni i zaczy­na zda­wać sobie spra­wę, że zmie­nił się już dobrych kil­ka razy. Zresz­tą nie tyl­ko on, ale cała jego idea labi­ryn­tu tudzież sam labi­rynt. Ogrom­nie trud­no to wyja­śnić, a jest to naj­nik­czem­niej­sza ze sztu­czek Deda­la. W zasa­dzie labi­rynt wyglą­da tak samo jak zawsze – jest raczej tak, jak­by był oglą­da­ny oczy­ma innej oso­by.

Hebe
(lek­ko­myśl­nie)
Rozu­miem!
Ściem­nia się. Od pew­ne­go cza­su Teze­usz klu­czył mię­dzy mebla­mi w kie­run­ku Patro­klo­sa.

Teze­usz
Z jakąż zgro­zą i fascy­na­cją manew­ro­wa­łem w tym ostat­nim drew­nia­nym prze­smy­ku! Jakież ciem­no­ści! Wszę­dzie doko­ła huczy wodo­spad. Wciąż mam go w gło­wie. Ale byłem taki szczę­śli­wy – szczę­śli­wy, Patro­klo­sie! Bo oto naresz­cie widzia­łem sie­bie tak, jak tyl­ko ja mogłem sie­bie widzieć – nie tak, jak mógł­by mnie widzieć ktoś na uli­cy: peł­ne­go obco­ści i, co za tym idzie, poezji. Wcze­śniej może i wyglą­dał­bym pięk­nie w oczach jakie­goś prze­chod­nia. Teraz jed­nak wyda­łem się sobie dzie­sięć razy pięk­niej­szy, bo zro­zu­mia­łem, że nie zna­czę nic, poza nie­ja­sną kwe­stią sto­sun­ku poszcze­gól­nych czę­ści moje­go cia­ła do cza­su i prze­strze­ni, w któ­rych aku­rat zda­rzy­ło im się zna­leźć.

Patro­klos
(z bez­gra­nicz­ną miło­ścią)
Mów dalej!

Teze­usz
Uświa­do­mi­łem sobie, że posia­dam oto jedy­ną broń, któ­rą moż­na poko­nać mino­tau­ra – dystans praw­dzi­we­go este­ty. Doby­wa­jąc mie­cza z taką pew­no­ścią, z jaką moż­na by na przy­kład rzu­cić kar­tę na stół, kop­nia­kiem wywa­li­łem drzwi do jego komór­ki. W środ­ku nie było nic oprócz wiel­kiej kolu­bry­ny z drew­na i poma­lo­wa­ne­go płót­na.

Patro­klos
(histe­rycz­nie)
Ale co z dzie­wi­ca­mi?! Mówi­łeś, że już po nich!

Teze­usz pod­bie­ga do Patro­klo­sa, chwy­ta go w pół i uno­si nad gło­wą. Patro­klos szlo­cha. Hebe mdle­je, ale natych­miast docho­dzi do sie­bie.

Teze­usz
O szczę­śli­wo­ści!

Zapa­la się świa­tło. Achil­les, Kir­ke i Chór wcho­dzą środ­ko­wy­mi drzwia­mi. Achil­les jest taki, jakim go zna­my. Kir­ke wyglą­da jak The­da Bara i mówi z nie­znacz­nym cudzo­ziem­skim akcen­tem. Chór, w gra­na­to­wej suk­ni, jest kor­pu­lent­ną kobie­tą w śred­nim wie­ku.

Achil­les i Kir­ke
No, no!

Patro­klos zbli­ża się do nich.

Patro­klos
(zmie­sza­ny)
Gdzie się podzie­wa­łeś, Achil­le­sie? Teze­usz jest tu już od paru godzin i pysz­nie się bawi­my, słu­cha­jąc opo­wie­ści o jego prze­ży­ciach w labi­ryn­cie. Kir­ke, czy pań­stwo się zna­ją?

Kir­ke
Owszem.

Achil­les
Teze­uszu – jak miło. Czuj się jak u sie­bie w domu. Cze­mu się tak wier­cisz, Patro­klo­sie? Zda­je się, że chciał­byś za coś prze­pro­sić.

Patro­klos
Och, odczep się. Zawsze usi­łu­jesz wpę­dzić mnie w kom­plek­sy już na samym począt­ku.

Achil­les
Nie, to nie tak – ale wiem, że jeśli masz coś na sumie­niu, to prę­dzej czy póź­niej będę musiał o tym usły­szeć.

Patro­klos
Ech, koń by się uśmiał.

Wycho­dzi.

Achil­les
Wybacz­cie mu. Cza­sem coś go napa­da. (prze­bie­gle) Przy­pusz­czam, Teze­uszu, że z zazdro­ścią słu­chał opo­wie­ści o two­ich wyczy­nach.

Teze­usz
Pochle­biasz mi. Wła­śnie zda­wa­łem Patro­klo­so­wi i Hebe małą rela­cję z prze­bie­gu tam­tych wyda­rzeń, cios za cio­sem. (Achil­les patrzy na Hebe spode łba; Hebe wycho­dzi.) Oba­wiam się, że tro­chę nas ponio­sło.

Achil­les
(lodo­wa­to)
Możesz w tym domu robić, co ci się żyw­nie podo­ba, Teze­uszu. Ale bar­dzo was pro­szę, prze­stań­my wresz­cie tak stać. Nie mie­li­by­ście ocho­ty w coś zagrać? Żaden ze mnie gospo­darz.

Kir­ke
Prze­pra­szam, jeśli łaska, ale czy nie ocze­ku­je­cie jesz­cze jed­ne­go gościa?

Achil­les
Jasny gwint, rze­czy­wi­ście! To mi przy­po­mi­na, że muszę szep­nąć słów­ko Patro­klo­wi.

Wycho­dzi wraz z Chó­rem.