recenzje / ESEJE

"To się tylko tak mówi", czyli Nocne życie Bohdana Zadury

Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa z książki Nocne życie Bohdana Zadury.

Biuro Literackie kup książkę na poezjem.pl

Ponieważ polska krytyka akademicka wciąż utyskuje na braki pamięci u polskiej krytyki towarzyszącej, a sprawa białych i czarnych plamek (czy to nie czasem odwieczna, typograficzna istota druku?) jest dziś, w dobie zbiorowego podmywania gruntów, niezwykle ważna, kilka nader celnych wypowiedzi na początek:

Na ogół panuje tu system poetyckiej autarkii, poszczególne wiersze są w tej mierze samowystarczalne, samowyjaśnialne. Podsuwają dość informacji, by większość aluzji była czytelna, przynajmniej tych, które autor uczytelnić miał ochotę. Fakt, że pisarz się do czytelnika nie wdzięczy, nie znaczy wszak wcale, że ma wszystkich w nosie.

P. Sommer, “Nowy Jork jak włostowicki cmentarz (o nowych wierszach Bohdana Zadury)”, [w:] tegoż, Smak detalu, s. 122.

 Rewolucja? Nie do końca. Zadura nie jest efekciarzem. Jeżeli rewolucja, to wewnętrzna. Autor Ciszy zna język jak mało kto i wie, że przewrotu nie dokona. Czasami może tylko dokopać piewcom schematów. A przy tym – to ważne – unika labiryntów, w których jego poezja traci swoje światło. Jest świadom jak łatwo wpaść w koleiny cudzych wierszy.

P. Kępiński, “Piekielnie finezyjny kolaż. Bohdan Zadura myli tropy”, [w:] tegoż, Bez stempla. Opowieści o wierszach, s. 68-69.

 Ewolucja poetycka Zadury odzwierciedla w pewnym sensie przemiany całej nowej poezji polskiej. (…) Z owego zderzania i sklejania rozmaitych strzępków frazeologicznych bierze się jakiś rodzaj jąkanego, chropawego dyskursu poetyckiego, dotyczącego naszej współczesności, istnienia pośród agresywnych, często sprzecznych, języków.

K. Maliszewski, Nowa poezja polska 1989-1999, s. 51 [ew. te same zdania powtórzone (żeby się lepiej utrwaliły) w Rozproszonych głosach. Notatkach krytyka, s. 195]

 Czym jest taka dzisiejsza współczesność w poezji (z przyszłością albo i bez przyszłości)? Może przede wszystkim jest to taki klimat, w jakim autor realistycznie wie, co i jak może zasadnie wiedzieć, a wiedząc to – co i jak może realnie powiedzieć. Czyli na pewno jest to sprawa znajomości języka, w którym dzieje się współczesność (…) Wierzę więc, że wiersz Bohdana Zadury to jest najlepszy wiersz współczesny. ‘Współczesny’ znaczy też w istocie wielostronny, czyli otwarty na różne strony i obrotny (za sprawą współ/życia z czasem, zanurzenia w czasie teraźniejszym), a także bezpodstawny i zmienny.

A. Sosnowski, “Współczesność Zadury”, [w:] tegoż, “Najryzykowniej”, s. 33-34.

Nasza krytyka literacka mówiła o Bohdanie Zadurze już razy tyle, że z samych szkiców i recenzji ułożyłoby się doskonałą opowieść, która w pełni wystarczyłaby na potrzeby nie tylko jednego, ale i kilku jeszcze niewydanych tomów. Tym razem zatem, nie mamy ani na co narzekać, ani nad czym boleć, a obfitość materiału zdaje się wlewać we wszystkie znaczeniowe szpary i składniowe pułapki, które poeta zastawił na swoich czytelników. Był u Zadury porzucony w latach 70. neoklasycyzm, którym zasłużył sobie na poparcie Iwaszkiewicza, było rodzenie się “nowej dykcji”, była legendarna lekcja poezji amerykańskiej, której to lekcji udzielił nam wraz z Piotrem Sommerem, było i uwielbienie ze strony młodych oraz swoista rola nauczyciela “współczesnej poezji polskiej”.

Wszystko słusznie, wszystko zasłużenie. Wobec takich tyrad, aż trudno mi więc przyznać, że nowy tomik Zadury nie zachwyca… ale też natychmiast miarkuję się w swoich zapędach: bo chyba nie taka była też jego rola. Otóż, od pewnego czasu puławski poeta przyzwyczaja nas właśnie do poetyckiej normalności, swoistego “stanu zero”, w którym powinnością pisarza jest obserwować, zapisywać, dopisywać i poszukiwać – przede wszystkim (a właściwie tylko i wyłącznie) na terenie języka. Zadura, ze znaną więc sobie zaciętością i nader klarownym słuchem, konsekwentnie śledzi codzienność, wystawia na próbę składnię, ale także eksponuje to, co samo już się “wystawiło”, ośmieszyło lub zużyło:

ludzie ludzią zgotowali ten los

[“Dysgrafia”]

Czy też w innym wierszu:

W dniu rozpoczęcia procesu
generała Jaruzelskiego
prawicowy publicysta
mówi w TVN24:
“miałem przyjemność
czytania stenogramów
procesu norymberskiego”

[“De gustibus”]

W pierwszej chwili, jak zawsze u Zadury, te anakolutyczne konstrukcje śmieszą, a w drugiej skłaniają do refleksji i rewizji wcześniejszych sądów. Poeta, pracując przecież zawsze w języku, wybiera bowiem te z jego współczesnych manifestacji i rejestrów, w których wydaje się on wszechobecny, wszechwładny i mechanicznie (nad)używany. Jest to zatem język w pewien sposób odhumanizowany, któremu na powrót trzeba przywrócić użyteczność. Owszem, nie jest to poetycka rewolucja, nie jest to spontaniczny zalew słownym potokiem, za to bardzo trafne skupienie na detalu, w wyrazie, którego ładunek daje się zauważyć dopiero w chwilach odchylenia od normy, nieoczekiwanego spięcia różnych kodów i poziomów komunikacji: “Misia w Korei/ Misia na Bałkanach/ Misia na wzgórzach Golan/ Misia w Czadzie” [“Jak Misia wędrowała”].

Zadura wyczekuje, ustawia swoją poetycką kamerę i ujmuje w kadrze wszystko, co przypadkowo w niego wbiegnie (wleci?), by potem wykorzystać technikę montażu i na poziomie gry z tytułem stworzyć pełny wiersz. I jak powiedział niegdyś Piotr Sommer (w momencie własnego tryumfu w postaci nagrody Silesius), jest to takie poszukiwanie słów, dzięki któremu każde z osobna – ale również te drobne połączenia między nimi – mogą opowiedzieć sobą całą historię; dają się potem w nieskończoność rozpisywać, a zarazem pozostają nieskończenie oczywiste. Taka historia musi być nie tyle opowiedziana dzięki słowom, nie tyle zobrazowana, ale zawarta w samym materiale, ukształtowana wraz z chwilą “rodzenia się” wiersza. Tę umiejętność nasłuchu posiadł dawniej Białoszewski, posiadł ją również Sommer, a od wielu lat konsekwentnie zachwyca nią również Zadura. Jak w początku wiersza o wymownym tytule “Z nasłuchu”, w którym na przestrzeni dwóch wersów rozgrywa się komunikacyjny paradoks:

Nie mogę z tobą więcej rozmawiać
jesteśmy pożegnani

Prostota, umiejętność takiego “ułożenia” zdania, żeby niepotrzebnie nie błądziło w labiryntach, o których wspomniał cytowany już Kępiński. Ale to tylko jedna ze stron tej twórczości. W tomie przemieszane są bowiem krótkie, aforystyczne formy, w których najlepiej sprawdza się składnię (podobnie jak w Wierszach ze słów Sommera), dłuższe wiersze oraz przede wszystkim, do czego przyzwyczaił już autor Ciszy, teksty, których gatunkowym ciężarem należałoby obarczyć poemat. W tym przypadku jest to tytułowe “Nocne życie w początkach kwietnia 2009”, “Cztery kobiety” i “Moje kompromisy”. W tych (choć nie tylko w tych) tekstach Zadura paradoksalnie z “poety językowego” – żeby nie użyć tu terminu lingwista, który – staje się poetą pamięci, koduje przeciwny biegun, a jego tropienie potknięć i potyczek ze składnią ustępuje próbie swobodnego, intymnego zapisu własnej historii.

Trudno odpowiedzieć na pytanie, czym jest tytułowy poemat: refleksją o podróżowaniu i przekraczaniu granic – zarówno tych kulturowych, jak i wewnętrznych; próbą zapisu spotkania z rzeczywistością, które odbywa się na progu snu, a więc jest zarówno wejściem w siebie, jak i ciągłym wychylaniem się ku Innemu; a może sprawozdaniem z doświadczeń literata i tłumacza, a więc poezją, która cały czas przypomina o statusie “przekładu” jako jedynej formie komunikacji. W tym jakże ważnym tekście przeplatają się fabularnie na płaszczyźnie kilku dni (kilku nocy właściwie), ułożonych po sobie, całe lata przyzwyczajeń, nawyków, doznanych i zapomnianych zdarzeń, które w wielkiej układance, powodowane jakąś surrealistyczną (czy może raczej oniryczną) figurą jukstapozycji, zbliżają się do siebie, po czym znów rozrywa je czas – czas wiersza, czas czytania, czas czytelnika wreszcie. Poemat, a zarazem jego narrator, pozostaje w nieustannym “pomiędzy”, w nocy z dnia na dzień, jakby na skraju rzeczywistego świata, w chwili przekraczania granic, konfrontowania się z własnymi pragnieniami z przeszłości i ich projekcjami w przyszłość. Z pozoru “realistyczny” fragment:

W nocy z trzeciego na czwartego
odwiedzam chorego na raka płuc przyjaciela
uświadamiam sobie że mam komórkę
w komórce aparat fotograficzny
żeby uchwycić i jego
i jego syna

bardzo szybko przechodzi w senną fatamorganę, w której zawodzą prawa i konwencje, a ledwie wysłowiony akt zdrady, dokonanej z żoną przyjaciela, może zostać podsumowany jedynie wyznaniem winy, z całą konsekwencją nielogiczności i niewytłumaczalności:

ciąży na mnie straszliwe
brzemię niewiedzy
jak do tego doszło

Zadura zdaje się zauważać, że dzieje świata, które oglądamy i w których uczestniczymy, są właśnie niczym to “nocne życie” – owszem, zahaczone o pewne miejsca, ale zarazem niezakotwiczone, płynne, w stanie ciągłej podróży, a logika czasu rwie się nam już w pierwszym wersie przeżywanej historii: “W nocy z pierwszego na drugiego/ spędziłem trzy dni/ na Białorusi”. Wszystko – podobnie jak sama narracja – dzieje się w praesens continuum, czasie teraźniejszym ciągłym (jak zatytułował poeta jeden z dawnych cykli), nie pozostawiając pola na refleksję, a tym bardziej interwencję, nieco mimowolnie i sennie zarazem. Poeta tworzy tylko, jak każdy człowiek, prywatną opowieść, notując pewne fakty, do innych wracając pamięcią, pozostałe zaś rekonfigurując i przestawiając w nieskończoność. Dlatego w wierszach Zadury pozostaje tyle reportażowości, tyle indywidualnej, konfesyjnej intymności, a zarazem zdają się one zawisać w czasie, zaświadczać nie tyle o konkretnej chwili, co o samym procesie kodowania, wyławiania fragmentów i poszukiwania między nimi związków. Wszak: “nocne życie się nie kończy/ ale początek kwietnia/ dobiegł kresu”, ale czy jest to ów konkretny kwiecień roku 2009, czy też rozciągnięty i zmetaforyzowany kwiecień jako czas życia: autora, podmiotu, wiersza, pozostaje się domyślać. Bowiem początek kwietnia jest w tym poemacie miejscem spotkania, podobnie jak Puławy, Góry Skaliste, Dęblin czy dom Janusza Szubera, detalem, nazwą, a więc, jakby to ujął Paul Celan, punktem przecięcia się porządków, który za każdym razem oczekuje odpowiedzi formułowanej od nowa.

Jednego trzeba Zadurze jednak odmówić: szczęścia do konstruowania tomików. Kilka utworów wybija się w nich zwykle (i to niekoniecznie ze względu na poziom) nad inne, przytłaczając i przyćmiewając swoją siłą. Na ich tle zaciera się nieco reszta wierszy: i tych słabszych, i tych lepszych, choć pozostają nie mniej interesujące. Nie dają się jednak ująć razem, nie pozwalają w pełni zsyntetyzować, a więc sprowadzić do jednej, najprostszej zasady. Bo jeśli “poezja uważnie przyglądająca się językowi, a zarazem zakotwiczona w detalu” ma być etykietą, która towarzyszyć będzie puławskiemu twórcy, to trzeba pamiętać o zwyczajowym “ale” i “nie zawsze”. I tak też, najczęściej to właśnie poematy Zadury jako pierwsze przykuwają uwagę – wyzywają czytelnika, nie pozwalając pominąć się w żadnej recenzji. Cierpi na tym reszta wierszy, cierpi sam Zadura, choć może to właśnie uszlachetnia Nocne życie: przypadkowa informacja, naddatek sensu, tło, które pozostaje, gdy przetoczy się już po nim burza zdarzeń:

Po ogrodzeniu z siatki
nie mogłem się spodziewać
niczego dobrego
kiedy kilkanaście lat temu
budowano drogę
spychacz naruszył żelazne słupki
zamiast wystąpić
o naprawienie szkód
zapłaciłem
opłatę adiacencką
dzięki czemu wiem
co to jest
opłata adiacencka
i nie kojarzy
mi się już
z wodą oligoceńską

[“Moje kompromisy”]

Teraz nastąpić powinna efektowna puenta, ale podobnie jak w przypadku wierszy Zadury, tak i tutaj nic efektownego nie będzie. Dobry wiersz jest raczej efektywny (wedle starych prawideł gier słownych), celny i trafia w samo sedno. A powołując się na badania, opisane w najnowszym “Tygodniku Powszechnym” (nr 34, 2010), “zwykły czytelnik” zakończy przygodę gdzieś na trzecim akapicie – więc do sedna mu jeszcze daleko.

O AUTORZE

Jakub Skurtys

ur. 1989, krytyk i historyk literatury; doktor literaturoznawstwa; pracuje na Wydziale Filologicznym UWr; autor książek o poezji najnowszej Wspólny mianownik (2020) oraz Wiersz… i cała reszta (2021).

powiązania

Podomka Balzaka (o Po domu Dariusza Sośnickiego)

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa towarzysząca premierze książki Po domu Dariusza Sośnickiego, wydanej w Biurze Literackim 1 listopada 2021 roku.

WIĘCEJ

Kredę gryzie się ze strachu

recenzje / IMPRESJE Dawid Mateusz Jakub Skurtys

Impresja Dawida Mateusza i Jakuba Skurtysa na temat poezji Aleksandry Byrskiej, laureatki 16. edycji Połowu poetyckiego.

WIĘCEJ

Niepokalanie początku

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa towarzysząca premierze książki Połów. Poetyckie debiuty 2020, która ukazała się w Biurze Literackim 26 lipca 2021 roku.

WIĘCEJ

O tym, co mogło zajść, gdyby zajść miało, tej nocy

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa towarzysząca premierze książki Mondo cane Jerzego Jarniewicza, która ukazała się w Biurze Literackim 28 czerwca 2021 roku.

WIĘCEJ

Pieśni niewinności i doświadczenia

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa towarzysząca premierze książki Agaty Puwalskiej haka!, wydanej w Biurze Literackim 22 marca 2021 roku.

WIĘCEJ

Bezsilność i drżenie

wywiady / O KSIĄŻCE Adam Kaczanowski Jakub Skurtys

Rozmowa Jakuba Skurtysa z Adamem Kaczanowskim, towarzysząca premierze książki Utrata, która zostanie wydana w Biurze Literackim 22 lutego 2021 roku.

WIĘCEJ

Wiersz niejedno zniesie

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa, towarzysząca wydaniu książki Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego Ciało wiersza, która ukazała się w Biurze Literackim 11 stycznia 2021 roku.

WIĘCEJ

Klasyka europejskiej poezji: Blake, Espriu, Todorović, Župančič

nagrania / Stacja Literatura Filip Łobodziński Jakub Kornhauser Jakub Skurtys Joanna Orska Miłosz Biedrzycki Miroljub Todorović Oton Župančič Salvador Espriu Tadeusz Sławek William Blake

Spotkanie wokół książek Wyspa na Księżycu Williama Blake’a, świnia jest najlepszym pływakiem Mirjoluba Todorovicia, Kielich upojenia Otona Župančiča oraz Skóra byka Salvadora Espriu z udziałem Tadeusza Sławka, Jakub Kornhauser, Miłosza Biedrzyckiego, Filipa Łobodzińskiego, Joanny Orskiej i Jakuba Skurtysa w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Nowe języki poezji

nagrania / Stacja Literatura Jakub Skurtys

Zapis dyskusji “Nowe języki poezji” prowadzonej przez Jakuba Skurtysa w ramach festiwalu Stacja Literatura 25.

WIĘCEJ

Przyszłość jest chmurą, przyszłość jest chwytem

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa, towarzysząca wydaniu książki Radosława Jurczaka Zakłady holenderskie, która ukazała się w Biurze Literackim 18 listopada 2020 roku.

WIĘCEJ

Posłowie: O nadziei

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Szkic Jakuba Skurtysa, towarzyszący wydaniu almanachu Wiersze i opowiadania doraźne 2020, który ukazał się w Biurze Literackim 8 października 2020 roku.

WIĘCEJ

Ścieżki równoległe

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa, towarzysząca premierze almanachu Połów. Poetyckie debiuty 2019, który ukazał się w Biurze Literackim 17 sierpnia 2020 roku.

WIĘCEJ

Serdeczny złotnik świata

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa, towarzysząca wydaniu książki Otona Župančiča Kielich upojenia, w wyborze, przekładzie i z posłowiem Katariny Šalamun- Biedrzyckiej, która ukazała się w Biurze Literackim 15 czerwca 2020 roku.

WIĘCEJ

Poetyckie książki trzydziestolecia

nagrania / Stacja Literatura Anna Kałuża Jakub Skurtys Joanna Mueller Joanna Orska Karol Maliszewski

Spotkanie z udziałem Anny Kałuży, Karola Maliszewskiego, Joanny Mueller, Joanny Orskiej oraz Jakuba Skurtysa w ramach festiwalu Stacja Literatura 24.

WIĘCEJ

Kroniki ukrytej prawdy, Sroga zima oraz Biblia i inne historie

nagrania / Stacja Literatura Anna Kałuża Anna Sawicka Anna Wasilewska Elżbieta Sobolewska Jakub Skurtys Pere Calders Péter Nádas Raymond Queneau

Spotkanie wokół książek Kroniki ukrytej prawdy Pere’a Caldersa, Sroga zima Raymonda Queneau i Biblia i inne historie Pétera Nádasa z udziałem Anny Sawickiej, Elżbiety Sobolewskiej, Anny Wasilewskiej, Anny Kałuży i Jakuba Skurtysa w ramach festiwalu Stacja Literatura 24.

WIĘCEJ

Strącanie w ogień

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Skurtys Przemysław Suchanecki

Rozmowa Jakuba Skurtysa z Przemysławem Suchaneckim, towarzysząca premierze książki Wtracenie Przemysława Suchaneckiego, która ukazała się w Biurze Literackim 31 grudnia 2019 roku.

WIĘCEJ

Krótki traktat o urządzeniach (zapiski z lektury)

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa książki Naworadiowa Kacpra Bartczaka, wydanej w Biurze Literackim 26 sierpnia 2019 roku.

WIĘCEJ

Dziwny żywot kronikarza

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa książki Kroniki ukrytej prawdy Pere Caldersa, w tłumaczeniu Anny Sawickiej, wydanej w Biurze Literackim 15 lipca 2019 roku.

WIĘCEJ

Dalszy ciąg

wywiady / O KSIĄŻCE Dawid Mateusz Jakub Skurtys

Rozmowa Jakuba Skurtysa z Dawidem Mateuszem, towarzysząca wydaniu almanachu Połów. Poetyckie debiuty 2018, który ukazał się nakładem Biura Literackiego 3 czerwca 2019 roku.

WIĘCEJ

Koniec antropocenu

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa książki Animalia Anny Adamowicz, która ukazała się w Biurze Literackim 28 stycznia 2019 roku.

WIĘCEJ

Że sensem bycia jest troska

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa książki Dni powszednie i święta Julii Szychowiak, wydanej w Biurze Literackim 15 października 2018 roku.

WIĘCEJ

Osiemnaście tysięcy znaków

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa, towarzysząca premierze almanachu Połów. Poetyckie debiuty 2017, który ukazał się w Biurze Literackim 13 sierpnia 2018 roku.

WIĘCEJ

Kinkyway

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa towarzysząca premierze książki Sankcje Jerzego Jarniewicza, która ukazała się nakładem Biura Literackiego 30 kwietnia 2018 roku.

WIĘCEJ

Chiazm, czyli przepaść

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa książki Raport wojenny Agaty Jabłońskiej, wydanej nakładem Biura Literackiego 20 listopada 2017 roku.

WIĘCEJ

Radość filatelisty

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa książki Historie ważne i nieważne w przekładzie Bohdana Zadury, wydanej nakładem Biura Literackiego 26 maja 2011 roku, a w wersji elektronicznej 13 listopada 2017 roku.

WIĘCEJ

I wszystkie długi zostaną spłacone

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa książki Trawers Andrzeja Sosnowskiego, wydanej w Biurze Literackim w wersji papierowej 6 marca 2017 roku, a w wersji elektronicznej 31 lipca 2017 roku.

WIĘCEJ

Stronami mitu, stronami zgrzytu (4LP box set)

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa towarzysząca premierze książki Wybieganie z raju (2006-2012) Tomasza Pułki, wydanej w Biurze Literackim 10 lipca 2017 roku.

WIĘCEJ

Ja, stróż latarnik

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa z książki Stacja wieży ciśnień Dawida Mateusza, wydanej w Biurze Literackim w wersji papierowej 26 lipca 2016 roku, a w wersji elektronicznej 17 lipca 2017 roku.

WIĘCEJ

Zmęczony burz szaleństwem

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa z książki Jarzmo Przemysława Owczarka, wydanej w Biurze Literackim 29 maja 2017 roku.

WIĘCEJ

Gazowana cykuta

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Skurtys Piotr Jemioło

Rozmowa Piotra Jemioły z Jakubem Skurtysem, towarzysząca premierze książki Trawers Andrzeja Sosnowskiego, wydanej w Biurze Literackim 6 marca 2017 roku.

WIĘCEJ

Czarna magia

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa z książki Z tamtej strony ciszy Bolesława Leśmiana w wyborze Jacka Gutorowa, wydanej 8 listopada 2012 roku w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Gdy „na wzruszenia jest wymiar ogólny i ścisły”

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Skurtys Piotr Matywiecki

Rozmowa Jakuba Skurtysa z Piotrem Matywieckim.

WIĘCEJ

Ja-składnia

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Szkic Jakuba Skurtysa o poezji Kamili Janiak. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Duchy Miasta są mi przychylne

wywiady / Jakub Skurtys Szymon Domagała-Jakuć

Rozmowa Jakuba Skurtysa z Szymonem Domagałą-Jakuciem. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Kąt zaangażowania

wywiady / O PISANIU Dawid Mateusz Jakub Skurtys

Rozmowa Jakuba Skurtysa z Dawidem Mateuszem. Prezentacja w ramach cyklu tekstów zapowiadających antologię Zebrało się śliny. Nowe głosy z Polski, która ukaże się w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

O formę, czyli wszystko

debaty / ANKIETY I PODSUMOWANIA Jakub Skurtys

Głos Jakuba Skurtysa w debacie „Formy zaangażowania”, towarzyszącej premierze antologii Zebrało się śliny, która ukaże się niebawem w Biurze Literackim.

WIĘCEJ

Daj mi tam, gdzie mnie jeszcze nie było

recenzje / IMPRESJE Jakub Skurtys

Esej Jakuba Skurtysa towarzyszący premierze książki Zmartwychwstanie ptaszka Bohdana Zadury.

WIĘCEJ

Sześć zakładów o miejsce krytyki (wokół Księgi zakładek Jacka Gutorowa)

recenzje / IMPRESJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa z ksiażki Księga zakładek Jacka Gutorowa.

WIĘCEJ

Gdy "na wzruszenia jest wymiar ogólny i ścisły"

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Skurtys Piotr Matywiecki

Z Piotrem Matywieckim o książce Złotniejący świat Marii Konopnickiej rozmawia Jakub Skurtys.

WIĘCEJ

"Wild water kingdom timex show / jaki dziwny letargiczny trans"

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa z książki poems Andrzeja Sosnowskiego.

WIĘCEJ

Od obelisku do krawędzi skały. O dwóch przekładach z Heaneya

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa z książki Kolejowe dzieci Seamusa Heaneya.

WIĘCEJ

Proces marginalizacji, spychania i odpychania Inności

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Skurtys Mateusz Kotwica

Z Jakubem Skurtysem o książce Sajgon rozmawia Mateusz Kotwica.

WIĘCEJ

Poezja nie jest już liryką

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Skurtys Kacper Bartczak Paweł Kaczmarski

Z Kacprem Bartczakiem o książce Świat nie scalony. Estetyka, poetyka, pragmatyzm rozmawiają Paweł Kaczmarski i Jakub Skurtys.

WIĘCEJ

"I to jest jakieś otwarcie na przyszłość" – Kacpra Bartczaka wstęp do poetyki pragmatystycznej

recenzje / ESEJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa z książki Świat nie scalony Kacpra Bartczaka.

WIĘCEJ

Poezja od-wiecznych przestrzeni. Cztery przymiarki do szkicu o Piotrze Matywieckim

recenzje / IMPRESJE Jakub Skurtys

Recenzja Jakuba Skurtysa z książki Zdarte okładki (1965-2009) Piotra Matywieckiego, wydanej w Biurze Literackim 14 września 2009 roku.

WIĘCEJ

Nieskończenie długi poemat poza słowami

wywiady / O KSIĄŻCE Jakub Skurtys Piotr Matywiecki

Z Piotrem Matywieckim o książce Zdarte okładki rozmawia Jakub Skurtys.

WIĘCEJ

Poezja z nagrodami: Nocne życie

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Bohdan Zadura odpowiada na pytania w ankiecie dotyczącej książki Nocne życie, wydanej w wersji elektronicznej w Biurze Literackim 11 lipca 2018 roku. Książka ukazuje się w ramach akcji „Poezja z nagrodami”.

WIĘCEJ

Poeta w dwóch odsłonach, czyli szaleństwo oniriady

recenzje / ESEJE Elżbieta Winiecka

Recenzja Elżbiety Winieckiej z książki Nocne życie Bohdana Zadury, która ukazała się w 2010 roku na łamach „Czasu Kultury”.

WIĘCEJ

Notatki starego cynika

recenzje / ESEJE Paweł Bernacki

Recenzja Pawła Bernackiego towarzysząca premierze książki Nocne życie Bohdana Zadury, wydanej w Biurze Literackim 21 października 2010 roku.

WIĘCEJ

Detale i sny – parataksa

recenzje / ESEJE Marcin Jaworski

Recenzja Marcina Jaworskiego towarzysząca premierze książki Nocne życie Bohdana Zadury, która ukazała się w Biurze Literackim 21 października 2010 roku.

WIĘCEJ

Barbarzyńca w parku

wywiady / O KSIĄŻCE Bohdan Zadura Jarosław Borowiec

Z Bohdanem Zadurą o książce Nocne życie rozmawia Jarosław Borowiec.

WIĘCEJ

Do pełnego szczęścia zabrakło dziewięciu centymetrów

recenzje / KOMENTARZE Bohdan Zadura

Autorski komentarz Bohdana Zadury do wiersza Biały anioł z książki Nocne życie, wydanej nakładem Biura Literackiego 21 października 2010 roku.

WIĘCEJ